admin
28-12-2009, 03:16 PM
TỪ NGUYÊN THỦY ĐÃ CÓ NGÔI LỜI, NGÔI LỜI VẪN Ở NƠI THIÊN CHÚA VÀ NGÔI LỜI LÀ THIÊN CHÚA
SUY NIỆM PHÚC ÂM (III C 8); (03.01.2010); (Jn 1, 1-18)
CHÚA NHẬT II MÙA GIÁNG SINH, NĂM C
NGUYỄN HỌC TẬP
Danh từ “Lógos” (lời nói, “Ngôi Lời”) đã trở thành gia sản hiểu biết của những ai quen thuộc với các Phúc Âm, nhứt là Phúc Âm Thánh Gioan.
“Logos" được dùng chỉ Chúa Giêsu, Ngôi Hai của Thiên Chúa Ba Ngôi, được Thánh Gioan, ngay ở phần đầu của Phúc Âm ngài, xác nhận đặc tính tiên hữu (préesistence) và cả động tác Nhập Thể để tỏ mình Người ra cho chúng ta.
Đặc tâm đến bối cảnh tư tưởng Do Thái đương thời với tác giả lúc đó, âm hưỏng của danh từ Lógos mời gọi chúng ta hiểu ý nghĩa bằng cách đặt mối tương quan với Sách Khôn Ngoan trong Cựu Uớc.
Trong Sách Khôn Ngoan, được viết ra khoản 30 năm trước Thiên Chúa Giáng Sinh, chúng ta biết được diện mạo của Đức Khôn Ngoan như:
- “Khi vạn vật chìm sâu trong thinh lặng, lúc đêm trường chừng như điểm canh ba, thì từ trời cao thẩm lời (lógos) toàn năng của Ngài đã rời bỏ ngôi báu, ví tựa người chiến sĩ can trường xông vào giữa miền đất đã bị trù diệt, mang theo bản án không thể hủy của Ngài, như lưỡi gươm sắc bén" (Sap 18, 14-15).
Mặc dầu chúng ta cũng có thể nới rộng các mối liên hệ với các văn bản văn chương và triết lý khác, đặt ý nghĩa của danh từ “Logos " liên hệ với Thánh Kinh giúp chúng ta hiểu được ý nghĩa của phần khởi đầu long trọng nầy của Phúc Âm Thánh Gioan và cho phép chúng ta giải thích được ý nghĩa trung tâm điểm “Lógos ", Ngôi Lời, mà Thánh Gioan muốn nói với chúng ta.
1 - Ngôi Lời vẫn ở nơi Thiên Chúa (Jn 1, 1-3) .
- “Từ nguyên thủy đã có Ngôi Lời, Ngôi Lời vẫn ờ nơi Thiên Chúa và Ngôi Lời là Thiên Chúa” (Jn 1, 1).
Ngay từ câu đầu tiên của Lời Tựa Phúc Âm Thánh Gioan, chúng ta đã đọc được “Từ nguyên thủy”, cho thấy chú tâm của tác giả Phúc Âm nhắc lại những lúc tiên khởi công cuộc sáng tạo vũ trụ trong sách Sáng Thế Ký,
- “Từ nguyên thủy Thiên Chúa sáng tạo trời đất..." (Gen 1, 1),
để bắt đầu nhắc lại một chuổi các sự việc liên quan đến biến cố đó.
Thánh Gioan vượt ra khỏi gia phả Chúa Giêsu, được Phúc Âm Thánh Matthêu và Luca đề cập đến, bằng cách nghiêng cứu tìm hiểu sự hiện hữu của Người, cả trước khi Người thể hiện trong gia phả, trong dòng lịch sử nhân loại.
Từ khởi thủy của dòng thời gian đã có Ngôi Lời, cả trước khi thế giới được dựng nên với những yếu tố của nó.
Nêu lên điều đó, Thánh Gioan làm cho chúng ta có ấn tượng song song giữa Ngôi Lời và con người của Đức Khôn Ngoan, được diễn tả bằng sự hằng hữu của mình:
- “Ta hiện diện bên Người như tay thợ cả. Ngày ngày, ta là niềm vui của Người , trước mặt Người ta không ngớt vui chơi, vui chơi trên mặt đất, ta đùa vui với con cái loài người” (Pr 8, 30-31).
Đặc tính tân kỳ của Thánh Gioan là xác định rằng Ngôi Lời đã hiện hữu
a) - “Từ nguyên thủy đã có Ngôi Lời...",
trong khi đó thì con người của Đức Khôn Ngoan, duy nhứt và trổi thượng hơn tạo vật, và là trung gian giữa YHWH và tạo vật. Và Đức khôn Ngoan cũng là tạo vật được Thiên Chúa dựng nên:
- “Thiên Chúa đã dựng nên ta như tác phẩm đầu tay của Người, trước mọi công trình của Người, từ thời xa xưa nhứt” (Pr 8, 22).
Những câu kế tiếp của đoạn Phúc Âm càng cho chúng ta thấy rõ đặc tính Thiên Chúa của Ngôi Lời và mối tương quan khắn khít, chặt chẽ với Thiên Chúa. Phần hai của câu (Jn 1, 1) trích dẫn ở trên,
b) - “Ngôi Lời vẫn ở nơi Thiên Chúa”,
cho thấy mối tương giao thân thiết thiên thánh, mạc khải cho chúng ta Ngôi Lời hằng ở nơi Thiên Chúa (apud Deum ): Ngôi Lời hằng liên hệ với Thiên Chúa, ngoài ra đặc tính ở gần, ở bên cạnh Thiên Chúa. Thánh Gioan không hề đề cập đến một sự tạo dựng nào và cũng không nói lên Ngôi Lời đã bắt đầu có từ lúc nào.
Mối tương quan thân thiết khắn khít và năng động đó, được diễn tả bằng ngôn từ Hy Lạp “prós ", ở nơi Thiên Chúa, không thể tách rời khỏi Thiên Chúa.
c) - “Ngôi Lời là Thiên Chúa” (Théos, Hy Lạp), chớ không chỉ là “thần linh” (théios).
Đặc tính thứ ba có liên hệ đến bản tính của Ngôi Lời.
Như vậy câu văn vừa kể cho phép chúng ta nhận ra có sự khác biệt giữa “Logos" (Ngôi Lời ) là Thiên Chúa và Théos là Chúa Cha.
Một đoạn của Sách Khôn Ngoan giúp chúng ta hiểu rõ hơn làm thế nào Thánh Gioan có thể suy luận được Ngôi Lời (Logos ) và Thiên Chúa (Théos, Chúa Cha) là hai, nhưng đồng thời cũng là một thực thể:
- “Đức Khôn Ngoan tỏa ra từ quyền năng Thiên Chúa và rực lên trong ngần từ vinh hiển Đấng Toàn Năng, nên không thể vương một tì ố. Đức Khôn Ngoan phản chiếu ánh vĩnh cửu, là tấm gương trong phản ánh hoạt động của Thiên Chúa, là hình ảnh lòng nhân hậu của Người” (Sap 7, 25-26).
Thực thể thần linh đã được tiên báo và diễn tả trong Cựu Ước, giờ đây được làm sáng tỏ hơn trong Tân Ước, làm cho chúng ta thấy được hình ảnh của một Thiên Chúa trong mối tương giao năng động, một thực thể luôn luôn bành trướng thêm và luôn thông hiệp nhau.
- “Nhờ Ngôi Lời mà vạn vật được tạo thành và không có Nguời, thì chẳng có gì được tạo thành (hiện hữu) “ (Jn 1, 3).
Không có thực thể nào được tạo nên mà không quy hướng về sự trung gian của Ngôi Lời.
Cũng vậy, trong câu Phúc Âm vừa đọc, động từ “tạo thành, hiện hữu” (ghínomai ) cũng được Thánh Gioan dùng liên tưởng đến thế giới của Sách Sáng Thế Ký, với một ít thay đổi với ý nghĩa công việc sáng tạo vẫn tồn tại, bởi vì động từ được dùng ở thì quá khứ (temps passé ) để nói lên việc sáng tạo là động tác đã được thực hiện, nhưng vẫn còn tiếp tục sáng tạo trong hiện tại.
2 - Ngôi Lời ban sự sống thật (Jn 1, 4-5).
- “Người là sự sống của mọi tạo vật và sự sống là ánh sáng cho nhân loại” (Jn 1, 4).
Chủ đề sự sống, đặc biệt là chủ đề rất được Thánh Gioan ưa chuộng.
Bởi đó không những ngài xác định trong câu Phúc Âm vừa kể, “Ngôi Lời có sự sống nơi mình " hay " Ngôi Lời là sự sống của mọi tạo vật ", mà Người còn ban cho để cho sự sống đó chiếu rực lên trong đời sống hiện thực của con người, “và sự sống là ánh sáng cho nhân loại” .
Phương thức ban sự sống đó sẽ được Thánh Gioan diễn giải rõ ràng hơn về sau trong Phúc Âm (Jn 14, 6-11), trong đó Chúa Giêsu nói lên mối liên hệ thân thiết giữa Người với Chúa Cha, bằng cách cho thấy mối thông hiệp thân thiết đó trong các công trình mà Chúa Con cùng thực hiện chung với Chúa Cha:
- “Chính Thầy là đường, là sự thật và là sự sống. Không ai đến với Chúa Cha mà không qua Thầy. Nếu anh em biết Thầy, anh em cũng biết Cha Thầy: Ngay từ bây giờ, anh em đã biết Người và thấy Người...Anh không tin rằng thầy ở trong Chúa Cha và Chúa Cha ở trong Thầy sao ? Các lời Thầy nói với anh em, Thầy không tự mình nói ra. Nhưng Chúa Cha, Đấng luôn luôn ở trong Thầy, chính Người làm những việc của mình. Anh em hãy tin Thầy: Thầy ở trong Chúa Cha và Chúa Cha ở trong Thầy; bằng không thì hãy tin vì công việc Thầy làm".
Bởi vậy đề cập đến sự sống không phải là cách suy diễn thuyết lý nội tại giữa các Ngôi Thiên Chúa, mà là cách thấu hiểu mầu nhiệm Thiên Chúa được mạc khải cho con người.
Từ ngữ được Thánh Gioan dùng để diễn tả sự sống là “zoé ", không phải là đê nói lên sự sống tự nhiên (thường đưọc diễn tả bằng danh từ “bios")
Ngoài ra đặt “sự sống" bên cạnh “ánh sáng cho nhân loại”,
- “...và sự sống là ánh sáng cho nhân loại ,
cho thấy Thánh Gioan có ý xác nhận và làm nổi bậc sự sống mà Ngôi Lời đem đến cho mọi tạo vật, “Ngôi Lời là sự sống của mọi tạo vật”, chính là sự sống đời đời (zoé) , như những gì ngài nói rõ hơn trong Lời Tựa Thư I Thánh Gioan, trong đó chúng ta gặp được cách tuyên xưng “Ngôi Lời là sự sống " :
- “Điều vẫn có ngay từ lúc khởi đầu, điều chúng tôi đã nghe, điều chúng tôi đã thấy tận mắt, điều chúng tôi đã chiêm ngưỡng, và tay chúng tôi đã chạm đến, đó là Ngôi Lời là sự sống” (1 Jn 1, 1),
sát gần với cách tuyên xưng của Phúc Âm:
- “Quả vậy sự sống đã được tỏ hiện, chúng tôi đã thấy và làm chứng, và chúng tôi loan báo cho anh em sự sống đời đời: sự sống ấy hằng ở cùng Chúa Cha và nay đã được tỏ hiện ra cho chúng ta" (1 Jn 1, 2).
Thái độ từ chối đối với Chúa Giêsu, được tiên báo trong những dòng đầu tiên nầy:
- “Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối và bóng tối đã không đón nhận ánh sáng” (Jn 1, 5),
thái độ đó sẽ được đề cập đến về sau: sự đối nghịch giữa ánh sáng và bóng tối nói lên thái độ quyết định đối ngược giữa đồ án của Thiên Chúa và đồ án của những kẻ chống đối Người, đó là “thế gian” (kể từ những người Do Thái lúc đó, Satan, và những kẻ chống đối Chúa Ki Tô trong Thư I Thánh Gioan).
Sự toàn thắng của ánh sáng trên bóng tối nói lên bảo đảm đặc tính thượng đẳng của Thiên Chúa, Đấng, như lúc sáng tạo, đã dựng nên một vần ánh sáng và trật tự giữa thế giới tối tăm vô trật tự lúc đó.
3 - Ngôi Lời mạc khải Chúa Cha (Jn 1, 6- 11) .
- “Có người được Thiên Chúa sai đến tên là Gioan. Ông đến để làm chứng, và làm chứng về ánh sáng, để mọi người nhờ ông mà tin. Ông không phải là ánh sáng, nhưng ông đến để làm chứng về ánh sáng”.
Từ thượng đỉnh đời sống thân tình của Ba Ngôi Thiên Chúa, chủ đề của các câu đầu Lời Tựa Phúc Âm, Thánh Gioan di chuyển xuống mặt đất.
Việc đề cập đến Gioan Tầy Giả có liên hệ với sứ mạng là người được sai đến, như chính Gioan Tẩy Giả đã xác nhận sau đó:
- “Tôi đây không phải là Đấng Ki Tô, mà là kẻ được sai đi trước mặt Người” (Jn 3, 28).
Con người Gioan Tẩy Giả là nhân chứng được Thiên Chúa sai đến để động tác sáng soi của Ngôi Lời được thế gian nhận biết.
Tầm quan trọng của nhân chứng của Thánh Gioan Tẩy Giả là đặc tính phổ quát của sứ mạng ngài:
- “...để mọi người nhờ ông mà tin” (Jn 1, 7).
Như vậy lời giảng dạy của ngài không chỉ giới hạn trong khuôn viên dân Do Thái, mà là cho cả nhân loại.
Lời xác nhận “ông không phải là ánh sáng”, được Thánh Gioan viết lên để đề cập đến mối tương quan giữa Gioan Tẩy Giả và Chúa Giêsu, nói lên mối lo lắng của Thánh Gioan là cần phải xác nhận rõ rệt địa vị và sứ mạng của Gioan Tẩy Giả để tránh lầm lẫn, đề tài còn được Phúc Âm lập lại vào những câu cuối của Lời Tựa:
- “Ông Gioan làm chứng về Người, ông tuyên bố: “Đây là mà tôi đã nói: Người đến sau tôi, nhưng trổi hơn tôi, vì có trước tôi” (Jn 1, 15).
Phần kế tiếp của Lời Tựa (Jn 1, 9-18) nói lên bối cảnh thứ hai đồ án của Thiên Chúa trong việc thông báo mạc khải cho con người: đó là mạc khải Ngôi Lời cho họ.
Ngôi Lời được định tính như là “ánh sáng thật”:
- “Ngôi Lời là ánh sáng thật, ánh sáng đến thế gian và chiếu soi cho mọi người. Người ở giữa thế gian, và thế gian nhờ Người mà có, nhưng lại không nhân biết Người. Người đã đến nhà mình, nhưng người nhà chẳng chịu đón nhận" (Jn 1, 9-11).
Như vậy Ngôi Lời chính là ánh sáng thật, không có gì dối trá lường gạt, so với những nguồn ánh sáng khác có thể làm cho con người bấn loạn, sai lạc.
Có lẽ xác nhận điều đó, Thánh Gioan có ý liên tưởng đến các lý thuyết, các hiểu biết duy lý chủ nghĩa đang thịnh hành lúc đó của thời đại ngài.
Từ ngữ “thế gian” ở đây được dùng theo ý nghĩa “tự nhiên", nói lên tập thể các sinh vật mà biến cố sáng tạo đã đề cập đến.
Trong câu (Jn 1, 10), danh từ thế gian được diễn tả bằng từ ngữ “kósmos”, qua đó Thánh Gioan có ý hiểu là tập thể các thực tại “không nhận biết Ngôi Lời”.
Ngôi Lời đem ánh sáng đến cho mọi người. Chương trình đề nghị của Ngôi Lời với con người là những gì tích cực và tốt đẹp cho họ:
- “Con của Người đến thế gian, không phải đển lên án thế gian, nhưng là để thế gian, nhờ Con của Người mà được cứu độ” (Jn 3, 17).
Dầu với bao nhiêu thiện chí đó, sự đổ vở giữa Chúa Giêsu và bóng tối thể gian cũng đã xảy ra:
- “Ai tin vào con của Người thì không bị lên án; những kẻ không tin thì đã bị lên án rồi, vì đã không tin vào danh của Con Một Thiên Chúa. Và đây là bản án: ánh sáng đã đến thế gian, nhưng người ta đã chọn bóng tối hơn ánh sáng, vì các việc họ làm đều xấu xa” (Jn 3, 18-19).
Nếu nhân chứng của Thánh Gioan Tẩy Giả là nhân chứng cho tất cả mọi người, nhưng trong câu (Jn 1, 11) cho thấy chính dân trước tiên nhận được sứ điệp nhân chứng cứu độ đó lại khước từ:
- “Người đã đến nhà mình, nhưng người nhà của Người chẳng chịu đón nhận”.
Các từ ngữ “nhà mình”, “người nhà của Người” nhắc lại động tác của JHWH xác nhận rằng Israel là dân của Người, được Người tuyển chọn và dành cho nhiều đặc ân:
- “Hôm nay Thiên Chúa đã khiến anh em tuyên bố rằng anh em sẽ là dân thuộc quyền sở hữu của Người, như Người đã phán với anh em , và rằng anh em sẽ giữ mọi mệnh lệnh của Người” (Dt 26, 18).
Mở rộng hơn ý nghĩa thế giới tự nhiên được đề cập, Thánh Gioan nhấn mạnh rằng con người từ chối tích cực đáp lại lời mời gọi của Ngôi Lời, không nhận biết Người như là Thiên Chúa Đấng Sáng Tạo đang hiện diện giữa họ, cũng không chấp nhận các động tác của Người như là các động tác của Thiên Chúa Cứu Độ.
SUY NIỆM PHÚC ÂM (III C 8); (03.01.2010); (Jn 1, 1-18)
CHÚA NHẬT II MÙA GIÁNG SINH, NĂM C
NGUYỄN HỌC TẬP
Danh từ “Lógos” (lời nói, “Ngôi Lời”) đã trở thành gia sản hiểu biết của những ai quen thuộc với các Phúc Âm, nhứt là Phúc Âm Thánh Gioan.
“Logos" được dùng chỉ Chúa Giêsu, Ngôi Hai của Thiên Chúa Ba Ngôi, được Thánh Gioan, ngay ở phần đầu của Phúc Âm ngài, xác nhận đặc tính tiên hữu (préesistence) và cả động tác Nhập Thể để tỏ mình Người ra cho chúng ta.
Đặc tâm đến bối cảnh tư tưởng Do Thái đương thời với tác giả lúc đó, âm hưỏng của danh từ Lógos mời gọi chúng ta hiểu ý nghĩa bằng cách đặt mối tương quan với Sách Khôn Ngoan trong Cựu Uớc.
Trong Sách Khôn Ngoan, được viết ra khoản 30 năm trước Thiên Chúa Giáng Sinh, chúng ta biết được diện mạo của Đức Khôn Ngoan như:
- “Khi vạn vật chìm sâu trong thinh lặng, lúc đêm trường chừng như điểm canh ba, thì từ trời cao thẩm lời (lógos) toàn năng của Ngài đã rời bỏ ngôi báu, ví tựa người chiến sĩ can trường xông vào giữa miền đất đã bị trù diệt, mang theo bản án không thể hủy của Ngài, như lưỡi gươm sắc bén" (Sap 18, 14-15).
Mặc dầu chúng ta cũng có thể nới rộng các mối liên hệ với các văn bản văn chương và triết lý khác, đặt ý nghĩa của danh từ “Logos " liên hệ với Thánh Kinh giúp chúng ta hiểu được ý nghĩa của phần khởi đầu long trọng nầy của Phúc Âm Thánh Gioan và cho phép chúng ta giải thích được ý nghĩa trung tâm điểm “Lógos ", Ngôi Lời, mà Thánh Gioan muốn nói với chúng ta.
1 - Ngôi Lời vẫn ở nơi Thiên Chúa (Jn 1, 1-3) .
- “Từ nguyên thủy đã có Ngôi Lời, Ngôi Lời vẫn ờ nơi Thiên Chúa và Ngôi Lời là Thiên Chúa” (Jn 1, 1).
Ngay từ câu đầu tiên của Lời Tựa Phúc Âm Thánh Gioan, chúng ta đã đọc được “Từ nguyên thủy”, cho thấy chú tâm của tác giả Phúc Âm nhắc lại những lúc tiên khởi công cuộc sáng tạo vũ trụ trong sách Sáng Thế Ký,
- “Từ nguyên thủy Thiên Chúa sáng tạo trời đất..." (Gen 1, 1),
để bắt đầu nhắc lại một chuổi các sự việc liên quan đến biến cố đó.
Thánh Gioan vượt ra khỏi gia phả Chúa Giêsu, được Phúc Âm Thánh Matthêu và Luca đề cập đến, bằng cách nghiêng cứu tìm hiểu sự hiện hữu của Người, cả trước khi Người thể hiện trong gia phả, trong dòng lịch sử nhân loại.
Từ khởi thủy của dòng thời gian đã có Ngôi Lời, cả trước khi thế giới được dựng nên với những yếu tố của nó.
Nêu lên điều đó, Thánh Gioan làm cho chúng ta có ấn tượng song song giữa Ngôi Lời và con người của Đức Khôn Ngoan, được diễn tả bằng sự hằng hữu của mình:
- “Ta hiện diện bên Người như tay thợ cả. Ngày ngày, ta là niềm vui của Người , trước mặt Người ta không ngớt vui chơi, vui chơi trên mặt đất, ta đùa vui với con cái loài người” (Pr 8, 30-31).
Đặc tính tân kỳ của Thánh Gioan là xác định rằng Ngôi Lời đã hiện hữu
a) - “Từ nguyên thủy đã có Ngôi Lời...",
trong khi đó thì con người của Đức Khôn Ngoan, duy nhứt và trổi thượng hơn tạo vật, và là trung gian giữa YHWH và tạo vật. Và Đức khôn Ngoan cũng là tạo vật được Thiên Chúa dựng nên:
- “Thiên Chúa đã dựng nên ta như tác phẩm đầu tay của Người, trước mọi công trình của Người, từ thời xa xưa nhứt” (Pr 8, 22).
Những câu kế tiếp của đoạn Phúc Âm càng cho chúng ta thấy rõ đặc tính Thiên Chúa của Ngôi Lời và mối tương quan khắn khít, chặt chẽ với Thiên Chúa. Phần hai của câu (Jn 1, 1) trích dẫn ở trên,
b) - “Ngôi Lời vẫn ở nơi Thiên Chúa”,
cho thấy mối tương giao thân thiết thiên thánh, mạc khải cho chúng ta Ngôi Lời hằng ở nơi Thiên Chúa (apud Deum ): Ngôi Lời hằng liên hệ với Thiên Chúa, ngoài ra đặc tính ở gần, ở bên cạnh Thiên Chúa. Thánh Gioan không hề đề cập đến một sự tạo dựng nào và cũng không nói lên Ngôi Lời đã bắt đầu có từ lúc nào.
Mối tương quan thân thiết khắn khít và năng động đó, được diễn tả bằng ngôn từ Hy Lạp “prós ", ở nơi Thiên Chúa, không thể tách rời khỏi Thiên Chúa.
c) - “Ngôi Lời là Thiên Chúa” (Théos, Hy Lạp), chớ không chỉ là “thần linh” (théios).
Đặc tính thứ ba có liên hệ đến bản tính của Ngôi Lời.
Như vậy câu văn vừa kể cho phép chúng ta nhận ra có sự khác biệt giữa “Logos" (Ngôi Lời ) là Thiên Chúa và Théos là Chúa Cha.
Một đoạn của Sách Khôn Ngoan giúp chúng ta hiểu rõ hơn làm thế nào Thánh Gioan có thể suy luận được Ngôi Lời (Logos ) và Thiên Chúa (Théos, Chúa Cha) là hai, nhưng đồng thời cũng là một thực thể:
- “Đức Khôn Ngoan tỏa ra từ quyền năng Thiên Chúa và rực lên trong ngần từ vinh hiển Đấng Toàn Năng, nên không thể vương một tì ố. Đức Khôn Ngoan phản chiếu ánh vĩnh cửu, là tấm gương trong phản ánh hoạt động của Thiên Chúa, là hình ảnh lòng nhân hậu của Người” (Sap 7, 25-26).
Thực thể thần linh đã được tiên báo và diễn tả trong Cựu Ước, giờ đây được làm sáng tỏ hơn trong Tân Ước, làm cho chúng ta thấy được hình ảnh của một Thiên Chúa trong mối tương giao năng động, một thực thể luôn luôn bành trướng thêm và luôn thông hiệp nhau.
- “Nhờ Ngôi Lời mà vạn vật được tạo thành và không có Nguời, thì chẳng có gì được tạo thành (hiện hữu) “ (Jn 1, 3).
Không có thực thể nào được tạo nên mà không quy hướng về sự trung gian của Ngôi Lời.
Cũng vậy, trong câu Phúc Âm vừa đọc, động từ “tạo thành, hiện hữu” (ghínomai ) cũng được Thánh Gioan dùng liên tưởng đến thế giới của Sách Sáng Thế Ký, với một ít thay đổi với ý nghĩa công việc sáng tạo vẫn tồn tại, bởi vì động từ được dùng ở thì quá khứ (temps passé ) để nói lên việc sáng tạo là động tác đã được thực hiện, nhưng vẫn còn tiếp tục sáng tạo trong hiện tại.
2 - Ngôi Lời ban sự sống thật (Jn 1, 4-5).
- “Người là sự sống của mọi tạo vật và sự sống là ánh sáng cho nhân loại” (Jn 1, 4).
Chủ đề sự sống, đặc biệt là chủ đề rất được Thánh Gioan ưa chuộng.
Bởi đó không những ngài xác định trong câu Phúc Âm vừa kể, “Ngôi Lời có sự sống nơi mình " hay " Ngôi Lời là sự sống của mọi tạo vật ", mà Người còn ban cho để cho sự sống đó chiếu rực lên trong đời sống hiện thực của con người, “và sự sống là ánh sáng cho nhân loại” .
Phương thức ban sự sống đó sẽ được Thánh Gioan diễn giải rõ ràng hơn về sau trong Phúc Âm (Jn 14, 6-11), trong đó Chúa Giêsu nói lên mối liên hệ thân thiết giữa Người với Chúa Cha, bằng cách cho thấy mối thông hiệp thân thiết đó trong các công trình mà Chúa Con cùng thực hiện chung với Chúa Cha:
- “Chính Thầy là đường, là sự thật và là sự sống. Không ai đến với Chúa Cha mà không qua Thầy. Nếu anh em biết Thầy, anh em cũng biết Cha Thầy: Ngay từ bây giờ, anh em đã biết Người và thấy Người...Anh không tin rằng thầy ở trong Chúa Cha và Chúa Cha ở trong Thầy sao ? Các lời Thầy nói với anh em, Thầy không tự mình nói ra. Nhưng Chúa Cha, Đấng luôn luôn ở trong Thầy, chính Người làm những việc của mình. Anh em hãy tin Thầy: Thầy ở trong Chúa Cha và Chúa Cha ở trong Thầy; bằng không thì hãy tin vì công việc Thầy làm".
Bởi vậy đề cập đến sự sống không phải là cách suy diễn thuyết lý nội tại giữa các Ngôi Thiên Chúa, mà là cách thấu hiểu mầu nhiệm Thiên Chúa được mạc khải cho con người.
Từ ngữ được Thánh Gioan dùng để diễn tả sự sống là “zoé ", không phải là đê nói lên sự sống tự nhiên (thường đưọc diễn tả bằng danh từ “bios")
Ngoài ra đặt “sự sống" bên cạnh “ánh sáng cho nhân loại”,
- “...và sự sống là ánh sáng cho nhân loại ,
cho thấy Thánh Gioan có ý xác nhận và làm nổi bậc sự sống mà Ngôi Lời đem đến cho mọi tạo vật, “Ngôi Lời là sự sống của mọi tạo vật”, chính là sự sống đời đời (zoé) , như những gì ngài nói rõ hơn trong Lời Tựa Thư I Thánh Gioan, trong đó chúng ta gặp được cách tuyên xưng “Ngôi Lời là sự sống " :
- “Điều vẫn có ngay từ lúc khởi đầu, điều chúng tôi đã nghe, điều chúng tôi đã thấy tận mắt, điều chúng tôi đã chiêm ngưỡng, và tay chúng tôi đã chạm đến, đó là Ngôi Lời là sự sống” (1 Jn 1, 1),
sát gần với cách tuyên xưng của Phúc Âm:
- “Quả vậy sự sống đã được tỏ hiện, chúng tôi đã thấy và làm chứng, và chúng tôi loan báo cho anh em sự sống đời đời: sự sống ấy hằng ở cùng Chúa Cha và nay đã được tỏ hiện ra cho chúng ta" (1 Jn 1, 2).
Thái độ từ chối đối với Chúa Giêsu, được tiên báo trong những dòng đầu tiên nầy:
- “Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối và bóng tối đã không đón nhận ánh sáng” (Jn 1, 5),
thái độ đó sẽ được đề cập đến về sau: sự đối nghịch giữa ánh sáng và bóng tối nói lên thái độ quyết định đối ngược giữa đồ án của Thiên Chúa và đồ án của những kẻ chống đối Người, đó là “thế gian” (kể từ những người Do Thái lúc đó, Satan, và những kẻ chống đối Chúa Ki Tô trong Thư I Thánh Gioan).
Sự toàn thắng của ánh sáng trên bóng tối nói lên bảo đảm đặc tính thượng đẳng của Thiên Chúa, Đấng, như lúc sáng tạo, đã dựng nên một vần ánh sáng và trật tự giữa thế giới tối tăm vô trật tự lúc đó.
3 - Ngôi Lời mạc khải Chúa Cha (Jn 1, 6- 11) .
- “Có người được Thiên Chúa sai đến tên là Gioan. Ông đến để làm chứng, và làm chứng về ánh sáng, để mọi người nhờ ông mà tin. Ông không phải là ánh sáng, nhưng ông đến để làm chứng về ánh sáng”.
Từ thượng đỉnh đời sống thân tình của Ba Ngôi Thiên Chúa, chủ đề của các câu đầu Lời Tựa Phúc Âm, Thánh Gioan di chuyển xuống mặt đất.
Việc đề cập đến Gioan Tầy Giả có liên hệ với sứ mạng là người được sai đến, như chính Gioan Tẩy Giả đã xác nhận sau đó:
- “Tôi đây không phải là Đấng Ki Tô, mà là kẻ được sai đi trước mặt Người” (Jn 3, 28).
Con người Gioan Tẩy Giả là nhân chứng được Thiên Chúa sai đến để động tác sáng soi của Ngôi Lời được thế gian nhận biết.
Tầm quan trọng của nhân chứng của Thánh Gioan Tẩy Giả là đặc tính phổ quát của sứ mạng ngài:
- “...để mọi người nhờ ông mà tin” (Jn 1, 7).
Như vậy lời giảng dạy của ngài không chỉ giới hạn trong khuôn viên dân Do Thái, mà là cho cả nhân loại.
Lời xác nhận “ông không phải là ánh sáng”, được Thánh Gioan viết lên để đề cập đến mối tương quan giữa Gioan Tẩy Giả và Chúa Giêsu, nói lên mối lo lắng của Thánh Gioan là cần phải xác nhận rõ rệt địa vị và sứ mạng của Gioan Tẩy Giả để tránh lầm lẫn, đề tài còn được Phúc Âm lập lại vào những câu cuối của Lời Tựa:
- “Ông Gioan làm chứng về Người, ông tuyên bố: “Đây là mà tôi đã nói: Người đến sau tôi, nhưng trổi hơn tôi, vì có trước tôi” (Jn 1, 15).
Phần kế tiếp của Lời Tựa (Jn 1, 9-18) nói lên bối cảnh thứ hai đồ án của Thiên Chúa trong việc thông báo mạc khải cho con người: đó là mạc khải Ngôi Lời cho họ.
Ngôi Lời được định tính như là “ánh sáng thật”:
- “Ngôi Lời là ánh sáng thật, ánh sáng đến thế gian và chiếu soi cho mọi người. Người ở giữa thế gian, và thế gian nhờ Người mà có, nhưng lại không nhân biết Người. Người đã đến nhà mình, nhưng người nhà chẳng chịu đón nhận" (Jn 1, 9-11).
Như vậy Ngôi Lời chính là ánh sáng thật, không có gì dối trá lường gạt, so với những nguồn ánh sáng khác có thể làm cho con người bấn loạn, sai lạc.
Có lẽ xác nhận điều đó, Thánh Gioan có ý liên tưởng đến các lý thuyết, các hiểu biết duy lý chủ nghĩa đang thịnh hành lúc đó của thời đại ngài.
Từ ngữ “thế gian” ở đây được dùng theo ý nghĩa “tự nhiên", nói lên tập thể các sinh vật mà biến cố sáng tạo đã đề cập đến.
Trong câu (Jn 1, 10), danh từ thế gian được diễn tả bằng từ ngữ “kósmos”, qua đó Thánh Gioan có ý hiểu là tập thể các thực tại “không nhận biết Ngôi Lời”.
Ngôi Lời đem ánh sáng đến cho mọi người. Chương trình đề nghị của Ngôi Lời với con người là những gì tích cực và tốt đẹp cho họ:
- “Con của Người đến thế gian, không phải đển lên án thế gian, nhưng là để thế gian, nhờ Con của Người mà được cứu độ” (Jn 3, 17).
Dầu với bao nhiêu thiện chí đó, sự đổ vở giữa Chúa Giêsu và bóng tối thể gian cũng đã xảy ra:
- “Ai tin vào con của Người thì không bị lên án; những kẻ không tin thì đã bị lên án rồi, vì đã không tin vào danh của Con Một Thiên Chúa. Và đây là bản án: ánh sáng đã đến thế gian, nhưng người ta đã chọn bóng tối hơn ánh sáng, vì các việc họ làm đều xấu xa” (Jn 3, 18-19).
Nếu nhân chứng của Thánh Gioan Tẩy Giả là nhân chứng cho tất cả mọi người, nhưng trong câu (Jn 1, 11) cho thấy chính dân trước tiên nhận được sứ điệp nhân chứng cứu độ đó lại khước từ:
- “Người đã đến nhà mình, nhưng người nhà của Người chẳng chịu đón nhận”.
Các từ ngữ “nhà mình”, “người nhà của Người” nhắc lại động tác của JHWH xác nhận rằng Israel là dân của Người, được Người tuyển chọn và dành cho nhiều đặc ân:
- “Hôm nay Thiên Chúa đã khiến anh em tuyên bố rằng anh em sẽ là dân thuộc quyền sở hữu của Người, như Người đã phán với anh em , và rằng anh em sẽ giữ mọi mệnh lệnh của Người” (Dt 26, 18).
Mở rộng hơn ý nghĩa thế giới tự nhiên được đề cập, Thánh Gioan nhấn mạnh rằng con người từ chối tích cực đáp lại lời mời gọi của Ngôi Lời, không nhận biết Người như là Thiên Chúa Đấng Sáng Tạo đang hiện diện giữa họ, cũng không chấp nhận các động tác của Người như là các động tác của Thiên Chúa Cứu Độ.