admin
05-07-2010, 05:45 PM
Bài 55. - Mô tả của Thánh Phaolô về thân xác và giáo huấn về sự khiết tịnh
ĐGH Gioan Phaolô II, buổi tiếp kiến chung ngày 04/02/1981
1. Trong những bàn luận của chúng ta tuần trước về khiết tịnh theo huấn giáo của Thánh Phaolô, chúng ta đã kêu gọi chú ý đến bản văn của bức thư thứ nhất gởi tín hữu Côrintô. Trong đó, Thánh Tông Đồ trình bày Giáo Hội như Thân Thể Chúa Kitô, và điều này tạo cho ngài có cơ hội để suy luận tiếp về thân xác như sau: «... Nhưng Thiên Chúa đã đặt mỗi bộ phận vào một chỗ trong thân thể như ý Người muốn.... Hơn nữa, những bộ phận xem ra yếu đuối nhất thì lại là cần thiết nhất; và những bộ phận ta coi là tầm thường nhất, thì ta lại tôn trọng hơn cả. Những bộ phận kém trang nhã, thì ta lại mặc cho chúng trang nhã hơn hết. Còn những bộ phận trang nhã thì không cần gì cả. Nhưng Thiên Chúa đã khéo xếp đặt các bộ phận trong thân thể, để bộ phận nào kém thì được tôn trọng nhiều hơn. Như thế, không có chia rẽ trong thân thể, trái lại các bộ phận đều lo lắng cho nhau». (1 Cr 12,18.22-25 (http://www.donghanh.org/cgi-bin/suyniem/tuol?font=unicode&query=1Cr+12,18.22-25)).
2. «Mô tả» của Thánh Phaolô về thân xác con người tương xứng với thực tại cấu thành nên con người: do đó là một mô tả «hiện thực». Tính hiện thực của mô tả này đồng thời được đan dệt vào sợi chỉ tinh tế của sự đánh giá gán cho nó giá trị tin mừng, kitô giáo cách sâu xa. Chắc chắn có thể «mô tả» thân xác con người, diễn tả sự thật của nó với tính khách quan riêng của các khoa học tự nhiên; nhưng sự mô tả như thế - với sự hết sức chính xác – cũng không thể nào tương hợp (nghĩa là tương xứng với đối tượng). Ở đây không chỉ bàn đến thân xác (hiểu như bộ phận, theo nghĩa “xác thịt”, mà là con người, bày tỏ chính mình nhờ qua thân xác ấy và theo nghĩa này, có thể nói, con người là chính thể xác ấy.
Vì vậy, điều lượng giá ở đây, cho thấy rằng người ta xem con người như là một nhân vị, điều không thể thiếu trong việc mô tả thân xác con người. Hơn nữa, điều đó là cần thiết để nói cách đánh giá này là đúng. Đây là một trong những nhiệm vụ và là một trong những đề tài trường kỳ của toàn bộ nền văn hóa: văn học, điêu khắc, hội họa, và kể cả khiêu vũ, kịch nghệ, và tóm lại của văn hóa cuộc sống hàng ngày, cá nhân hoặc xã hội. Đây là một đề tài đáng để đem ra bàn luận một cách khúc chiết.
3. Mô tả của Thánh Phaolô trong thư 1 Cr 12,18-25 (http://www.donghanh.org/cgi-bin/suyniem/tuol?font=unicode&query=1Cr+12,18-25)chắc chắn không có nghĩa «khoa học»: không trình bày một nghiên cứu sinh học về cơ thể con người hoặc «xác thịt» con người; từ quan điểm này thì đây là một mô tả thuần tuý «tiền khoa học», nói chính xác, được thực hiện chỉ với vài câu. Mô tả này có tất cả tính chất hiện thực chung và, không chút nghi ngờ, mang tính cách «thực tiễn» cách đầy đủ. Tuy nhiên, điều xác định tính cách chuyên biệt, điều được minh chứng cách đặc biệt trong Kinh Thánh, chính là sự đánh giá đan dệt trong sự mô tả và bày tỏ trong chính bi kịch «tường thuật-hiện thực». Có thể nói cách chắc chắn rằng không thể mô tả được như thế nếu không có được toàn bộ sự thật về tạo dựng và kể cả toàn bộ sự thật về «sự cứu chuộc thân xác», mà thánh Phaolô tuyên xưng và rao giảng. Cũng có thể quả quyết rằng mô tả của thánh Phaolô về thân xác rất tương hợp với thái độ tinh thần «trọng kính» thân xác, nhờ vào động lực của sự «thánh thiện» tuôn trào từ các mầu nhiệm tạo dựng và cứu chuộc. Đồng thời mô tả của thánh Phaolô vừa khác xa với thái độ khi chê thân xác của phái Manikê, vừa khác với nhiều biểu tỏ khác nhau của việc «thờ phượng thân xác» thuộc chủ nghĩa tự nhiên.
4. Tác giả thư 1 Cr 12, 18-25 nhìn thấy trước mắt thân xác con người với toàn bộ sự thật của nó; do đó, trước hết thân xác ấy thấm đẫm (nếu chúng ta có thể diễn tả như thế) bởi toàn bộ thực tại của nhân vị và bởi phẩm giá của nó. Đồng thời, thân xác ấy là thân xác của con người «lịch sử», người nam và người nữ, nghĩa là của con người mà sau khi phạm tội được cưu mang, có thể nói như vậy, trong và bởi thực tại của con người đã có kinh nghiệm về sự trong trắng nguyên thuỷ.
Trong những lời diễn tả của thánh Phaolô về «bộ phận tầm thường» của thân xác, cũng như về bộ phận «xem ra yếu kém nhất» hoặc bộ phận «mà chúng ta cho là ít trang nhã», dường như chúng ta tìm thấy được chứng cớ của chính sự xấu hổ mà những hữu thể con người đầu tiên, người nam và người nữ, đã trải nghiệm sau khi phạm tội nguyên tổ. Sự xấu hổ này đã in dấu trên họ và trên tất cả các thế hệ con người «lịch sử» như là cái quả của bộ tam dục vọng (đặc biệt qui chiếu về dục vọng của thân xác). Và đồng thời trong sự xấu hổ này – như đã nhấn mạnh trong những bài phân tích trước đây – cũng được in dấu một «tiếng vang» nào đó của chính sự trong trắng nguyên thuỷ của con người: gần như là một «âm bản» của hình ảnh, mà «dương bản» chính là sự trong trắng nguyên thuỷ.
5. Lời «mô tả» của Thánh Phaolô về thân xác con người dường như xác nhận cách hoàn hảo những phân tích của chúng ta trước đây. Trong thân xác con người, có những «bộ phận tầm thường» không phải vì bản chất «xác thịt» của nó (như một mô tả khoa học và vật lý đã nói về tất cả các bộ phận và cơ quan trong thân xác con người theo cách «trung dung», có cùng tính khách quan như thế), nhưng chỉ và tuyệt đối bởi vì trong chính con người tồn tại sự xấu hổ khiến nhận ra một số bộ phận trong thân xác là «tầm thường» và dẫn đến việc xem xét các bộ phận ấy như thế. Chính sự xấu hổ này, dường như, trong vài trường hợp, là nền tảng cho những gì Thánh Phaolô viết trong thư 1 Côrintô: «Những bộ phận ta coi là tầm thường nhất, thì ta lại tôn trọng hơn cả. Những bộ phận kém trang nhã, thì ta lại mặc cho chúng trang nhã hơn hết». Vì thế cho nên có thể nói được rằng từ sự xấu hổ phát sinh ra sự «tôn trọng» đối với chính thân xác mình: sự tôn trọng mà trong thư 1 Cr Thánh Phaolô khuyên chúng ta phải giữ. Chính việc gìn giữ thân xác «trong thánh thiện và trọng kính» được xem là thiết yếu cho nhân đức khiết tịnh.
6. Trở lại lần nữa lời «mô tả» của thánh Phaolô về thân xác trong thư 1 Cr 12,18-25, chúng tôi muốn mời gọi sự chú ý đến điều này, theo tác giả bức thư, là sự cố gắng đặc biệt để tôn trọng thân xác con người và cách riêng những bộ phận «yếu đuối» hoặc «kém trang nhã» nhất, tương hợp với chương trình nguyên thuỷ của Đấng Tạo Hoá hoặc với viễn tượng mà sách Sáng thế nói đến: «Thiên Chúa thấy mọi sự Người đã dựng nên đều tốt đẹp, và này, tốt lành quá đỗi» (St 1,31). Thánh Phaolô viết: « Nhưng Thiên Chúa đã khéo xếp đặt các bộ phận trong thân thể, để bộ phận nào kém thì được tôn trọng nhiều hơn. Như thế, không có chia rẽ trong thân thể, trái lại các bộ phận đều lo lắng cho nhau». (1 Cor 12,24-25). Sự «chia rẽ trong thân thể», mà hậu quả là một vài bộ phận được xem là «yếu kém hơn», «ít trang nhã hơn», do đó «tầm thường », là cách diễn tả tột cùng của thị kiến tình trạng bên trong con người sau khi phạm tội nguyên tổ, nghĩa là của con người «lịch sử». Con người của sự trong trắng nguyên thuỷ, nam và nữ, mà chúng ta đọc thấy trong Sách Sáng Thế 2, 25 rằng «họ trần truồng ... mà không thấy xấu hổ», cũng không chứng tỏ sự «chia rẽ trong thân xác» như thế.
Tương xứng với sự hoà hợp khách quan mà Đấng Tạo Hoá đã phú ban cho thân xác và Thánh Phaolô chỉ rõ như là sự chăm sóc cho nhau giữa các bộ phận khác nhau, là sự hoà hợp tương tự ở bên trong con người: sự hoà hợp của «tâm lòng».
Sự hoà hợp này, cách chính xác là sự «khiết tịnh của tâm lòng», cho phép người nam và người nữ trong tình trạng trong trắng nguyên thuỷ kinh nghiệm cách nguyên sơ (và theo phương thế đem lại hạnh phúc cách nguyên thuỷ cho cả hai) cái sức mạnh kết hợp thân xác của họ, mà lúc ấy, có thể nói được, là một sự trừu xuất «không thể nghi ngờ» từ sự kết hợp ngôi vị hoặc hiệp thông ngôi vị (communio personarum).
7. Như ta thấy, Thánh Tông đồ trong thư 1 Côrintô kết nối sự mô tả của ngài về thân xác với tình trạng của con người «lịch sử».
Trước ngưỡng cửa lịch sử của con người này có kinh nghiệm về sự xấu hổ được kết nối với sự «chia rẽ trong thân xác», với ý nghĩa thẹn thùng vì thân xác ấy (và cách riêng vì những bộ phận xác định cách thể lý là nam và nữ). Tuy nhiên, trong cùng sự «mô tả» này, Phaolô cũng chỉ đường (dựa trên nền tảng của ý nghĩa sự xấu hổ) dẫn đến sự biến chuyển của tình trạng ấy cho đến lúc chiến thắng từng bậc sự «chia rẽ trong thân xác», chiến thắng mà chỉ có thể và phải được thực hiện trong tâm lòng con người. Đây chính là con đường của đức khiết tịnh, nghĩa là của việc «gìn giữ thể xác trong sự thánh thiện và trọng kính». Về việc «trọng kính», được nói đến trong Thư 1 Thêxalônica, Thánh Phaolô được nới rộng thêm trong Thư 1 Côrintô bằng cách dùng một vài lối nói tương đương, khi nói về sự «trọng kính» có nghĩa là sự trân quý đối với những bộ phận «ít vinh dự», «yếu kém hơn» của thân xác, và khi ngài khuyên bảo đối xứ «trang nhã» hơn đối với những gì nơi con người bị cho là «kém trang nhã». Những lối nói này đặc trưng hoá cách gần gủi hơn sự «trọng kính» nhất là trong lãnh vực những tương quan và cách cư xử của con người đối với thân xác; đây là điều quan trọng vừa đối với thân xác «riêng mình, vừa cách hiển nhiên ngay cả trong mối quan hệ hỗ tương (đặc biệt giữa người nam và người nữ, dù vậy không bị giới hạn bởi họ).
Giờ đây, chúng ta không còn chút nghi ngờ nào về sự «mô tả» thân xác con người trong thư 1 Côrintô mang một ý nghĩa căn bản cho toàn bộ giáo huấn của Thánh Phaolô về sự khiết tịnh.
Lm. Dom. Nguyễn Công Đắc chuyển ngữ
Về mục lục (http://gpnt.net/diendan/showthread.php?t=217)
ĐGH Gioan Phaolô II, buổi tiếp kiến chung ngày 04/02/1981
1. Trong những bàn luận của chúng ta tuần trước về khiết tịnh theo huấn giáo của Thánh Phaolô, chúng ta đã kêu gọi chú ý đến bản văn của bức thư thứ nhất gởi tín hữu Côrintô. Trong đó, Thánh Tông Đồ trình bày Giáo Hội như Thân Thể Chúa Kitô, và điều này tạo cho ngài có cơ hội để suy luận tiếp về thân xác như sau: «... Nhưng Thiên Chúa đã đặt mỗi bộ phận vào một chỗ trong thân thể như ý Người muốn.... Hơn nữa, những bộ phận xem ra yếu đuối nhất thì lại là cần thiết nhất; và những bộ phận ta coi là tầm thường nhất, thì ta lại tôn trọng hơn cả. Những bộ phận kém trang nhã, thì ta lại mặc cho chúng trang nhã hơn hết. Còn những bộ phận trang nhã thì không cần gì cả. Nhưng Thiên Chúa đã khéo xếp đặt các bộ phận trong thân thể, để bộ phận nào kém thì được tôn trọng nhiều hơn. Như thế, không có chia rẽ trong thân thể, trái lại các bộ phận đều lo lắng cho nhau». (1 Cr 12,18.22-25 (http://www.donghanh.org/cgi-bin/suyniem/tuol?font=unicode&query=1Cr+12,18.22-25)).
2. «Mô tả» của Thánh Phaolô về thân xác con người tương xứng với thực tại cấu thành nên con người: do đó là một mô tả «hiện thực». Tính hiện thực của mô tả này đồng thời được đan dệt vào sợi chỉ tinh tế của sự đánh giá gán cho nó giá trị tin mừng, kitô giáo cách sâu xa. Chắc chắn có thể «mô tả» thân xác con người, diễn tả sự thật của nó với tính khách quan riêng của các khoa học tự nhiên; nhưng sự mô tả như thế - với sự hết sức chính xác – cũng không thể nào tương hợp (nghĩa là tương xứng với đối tượng). Ở đây không chỉ bàn đến thân xác (hiểu như bộ phận, theo nghĩa “xác thịt”, mà là con người, bày tỏ chính mình nhờ qua thân xác ấy và theo nghĩa này, có thể nói, con người là chính thể xác ấy.
Vì vậy, điều lượng giá ở đây, cho thấy rằng người ta xem con người như là một nhân vị, điều không thể thiếu trong việc mô tả thân xác con người. Hơn nữa, điều đó là cần thiết để nói cách đánh giá này là đúng. Đây là một trong những nhiệm vụ và là một trong những đề tài trường kỳ của toàn bộ nền văn hóa: văn học, điêu khắc, hội họa, và kể cả khiêu vũ, kịch nghệ, và tóm lại của văn hóa cuộc sống hàng ngày, cá nhân hoặc xã hội. Đây là một đề tài đáng để đem ra bàn luận một cách khúc chiết.
3. Mô tả của Thánh Phaolô trong thư 1 Cr 12,18-25 (http://www.donghanh.org/cgi-bin/suyniem/tuol?font=unicode&query=1Cr+12,18-25)chắc chắn không có nghĩa «khoa học»: không trình bày một nghiên cứu sinh học về cơ thể con người hoặc «xác thịt» con người; từ quan điểm này thì đây là một mô tả thuần tuý «tiền khoa học», nói chính xác, được thực hiện chỉ với vài câu. Mô tả này có tất cả tính chất hiện thực chung và, không chút nghi ngờ, mang tính cách «thực tiễn» cách đầy đủ. Tuy nhiên, điều xác định tính cách chuyên biệt, điều được minh chứng cách đặc biệt trong Kinh Thánh, chính là sự đánh giá đan dệt trong sự mô tả và bày tỏ trong chính bi kịch «tường thuật-hiện thực». Có thể nói cách chắc chắn rằng không thể mô tả được như thế nếu không có được toàn bộ sự thật về tạo dựng và kể cả toàn bộ sự thật về «sự cứu chuộc thân xác», mà thánh Phaolô tuyên xưng và rao giảng. Cũng có thể quả quyết rằng mô tả của thánh Phaolô về thân xác rất tương hợp với thái độ tinh thần «trọng kính» thân xác, nhờ vào động lực của sự «thánh thiện» tuôn trào từ các mầu nhiệm tạo dựng và cứu chuộc. Đồng thời mô tả của thánh Phaolô vừa khác xa với thái độ khi chê thân xác của phái Manikê, vừa khác với nhiều biểu tỏ khác nhau của việc «thờ phượng thân xác» thuộc chủ nghĩa tự nhiên.
4. Tác giả thư 1 Cr 12, 18-25 nhìn thấy trước mắt thân xác con người với toàn bộ sự thật của nó; do đó, trước hết thân xác ấy thấm đẫm (nếu chúng ta có thể diễn tả như thế) bởi toàn bộ thực tại của nhân vị và bởi phẩm giá của nó. Đồng thời, thân xác ấy là thân xác của con người «lịch sử», người nam và người nữ, nghĩa là của con người mà sau khi phạm tội được cưu mang, có thể nói như vậy, trong và bởi thực tại của con người đã có kinh nghiệm về sự trong trắng nguyên thuỷ.
Trong những lời diễn tả của thánh Phaolô về «bộ phận tầm thường» của thân xác, cũng như về bộ phận «xem ra yếu kém nhất» hoặc bộ phận «mà chúng ta cho là ít trang nhã», dường như chúng ta tìm thấy được chứng cớ của chính sự xấu hổ mà những hữu thể con người đầu tiên, người nam và người nữ, đã trải nghiệm sau khi phạm tội nguyên tổ. Sự xấu hổ này đã in dấu trên họ và trên tất cả các thế hệ con người «lịch sử» như là cái quả của bộ tam dục vọng (đặc biệt qui chiếu về dục vọng của thân xác). Và đồng thời trong sự xấu hổ này – như đã nhấn mạnh trong những bài phân tích trước đây – cũng được in dấu một «tiếng vang» nào đó của chính sự trong trắng nguyên thuỷ của con người: gần như là một «âm bản» của hình ảnh, mà «dương bản» chính là sự trong trắng nguyên thuỷ.
5. Lời «mô tả» của Thánh Phaolô về thân xác con người dường như xác nhận cách hoàn hảo những phân tích của chúng ta trước đây. Trong thân xác con người, có những «bộ phận tầm thường» không phải vì bản chất «xác thịt» của nó (như một mô tả khoa học và vật lý đã nói về tất cả các bộ phận và cơ quan trong thân xác con người theo cách «trung dung», có cùng tính khách quan như thế), nhưng chỉ và tuyệt đối bởi vì trong chính con người tồn tại sự xấu hổ khiến nhận ra một số bộ phận trong thân xác là «tầm thường» và dẫn đến việc xem xét các bộ phận ấy như thế. Chính sự xấu hổ này, dường như, trong vài trường hợp, là nền tảng cho những gì Thánh Phaolô viết trong thư 1 Côrintô: «Những bộ phận ta coi là tầm thường nhất, thì ta lại tôn trọng hơn cả. Những bộ phận kém trang nhã, thì ta lại mặc cho chúng trang nhã hơn hết». Vì thế cho nên có thể nói được rằng từ sự xấu hổ phát sinh ra sự «tôn trọng» đối với chính thân xác mình: sự tôn trọng mà trong thư 1 Cr Thánh Phaolô khuyên chúng ta phải giữ. Chính việc gìn giữ thân xác «trong thánh thiện và trọng kính» được xem là thiết yếu cho nhân đức khiết tịnh.
6. Trở lại lần nữa lời «mô tả» của thánh Phaolô về thân xác trong thư 1 Cr 12,18-25, chúng tôi muốn mời gọi sự chú ý đến điều này, theo tác giả bức thư, là sự cố gắng đặc biệt để tôn trọng thân xác con người và cách riêng những bộ phận «yếu đuối» hoặc «kém trang nhã» nhất, tương hợp với chương trình nguyên thuỷ của Đấng Tạo Hoá hoặc với viễn tượng mà sách Sáng thế nói đến: «Thiên Chúa thấy mọi sự Người đã dựng nên đều tốt đẹp, và này, tốt lành quá đỗi» (St 1,31). Thánh Phaolô viết: « Nhưng Thiên Chúa đã khéo xếp đặt các bộ phận trong thân thể, để bộ phận nào kém thì được tôn trọng nhiều hơn. Như thế, không có chia rẽ trong thân thể, trái lại các bộ phận đều lo lắng cho nhau». (1 Cor 12,24-25). Sự «chia rẽ trong thân thể», mà hậu quả là một vài bộ phận được xem là «yếu kém hơn», «ít trang nhã hơn», do đó «tầm thường », là cách diễn tả tột cùng của thị kiến tình trạng bên trong con người sau khi phạm tội nguyên tổ, nghĩa là của con người «lịch sử». Con người của sự trong trắng nguyên thuỷ, nam và nữ, mà chúng ta đọc thấy trong Sách Sáng Thế 2, 25 rằng «họ trần truồng ... mà không thấy xấu hổ», cũng không chứng tỏ sự «chia rẽ trong thân xác» như thế.
Tương xứng với sự hoà hợp khách quan mà Đấng Tạo Hoá đã phú ban cho thân xác và Thánh Phaolô chỉ rõ như là sự chăm sóc cho nhau giữa các bộ phận khác nhau, là sự hoà hợp tương tự ở bên trong con người: sự hoà hợp của «tâm lòng».
Sự hoà hợp này, cách chính xác là sự «khiết tịnh của tâm lòng», cho phép người nam và người nữ trong tình trạng trong trắng nguyên thuỷ kinh nghiệm cách nguyên sơ (và theo phương thế đem lại hạnh phúc cách nguyên thuỷ cho cả hai) cái sức mạnh kết hợp thân xác của họ, mà lúc ấy, có thể nói được, là một sự trừu xuất «không thể nghi ngờ» từ sự kết hợp ngôi vị hoặc hiệp thông ngôi vị (communio personarum).
7. Như ta thấy, Thánh Tông đồ trong thư 1 Côrintô kết nối sự mô tả của ngài về thân xác với tình trạng của con người «lịch sử».
Trước ngưỡng cửa lịch sử của con người này có kinh nghiệm về sự xấu hổ được kết nối với sự «chia rẽ trong thân xác», với ý nghĩa thẹn thùng vì thân xác ấy (và cách riêng vì những bộ phận xác định cách thể lý là nam và nữ). Tuy nhiên, trong cùng sự «mô tả» này, Phaolô cũng chỉ đường (dựa trên nền tảng của ý nghĩa sự xấu hổ) dẫn đến sự biến chuyển của tình trạng ấy cho đến lúc chiến thắng từng bậc sự «chia rẽ trong thân xác», chiến thắng mà chỉ có thể và phải được thực hiện trong tâm lòng con người. Đây chính là con đường của đức khiết tịnh, nghĩa là của việc «gìn giữ thể xác trong sự thánh thiện và trọng kính». Về việc «trọng kính», được nói đến trong Thư 1 Thêxalônica, Thánh Phaolô được nới rộng thêm trong Thư 1 Côrintô bằng cách dùng một vài lối nói tương đương, khi nói về sự «trọng kính» có nghĩa là sự trân quý đối với những bộ phận «ít vinh dự», «yếu kém hơn» của thân xác, và khi ngài khuyên bảo đối xứ «trang nhã» hơn đối với những gì nơi con người bị cho là «kém trang nhã». Những lối nói này đặc trưng hoá cách gần gủi hơn sự «trọng kính» nhất là trong lãnh vực những tương quan và cách cư xử của con người đối với thân xác; đây là điều quan trọng vừa đối với thân xác «riêng mình, vừa cách hiển nhiên ngay cả trong mối quan hệ hỗ tương (đặc biệt giữa người nam và người nữ, dù vậy không bị giới hạn bởi họ).
Giờ đây, chúng ta không còn chút nghi ngờ nào về sự «mô tả» thân xác con người trong thư 1 Côrintô mang một ý nghĩa căn bản cho toàn bộ giáo huấn của Thánh Phaolô về sự khiết tịnh.
Lm. Dom. Nguyễn Công Đắc chuyển ngữ
Về mục lục (http://gpnt.net/diendan/showthread.php?t=217)