Các giáo xứ lâu đời nhất

[admin]

Các giáo xứ lâu đời nhất của Giáo phận Nha Trang:

1. Gx Chợ Mới (http://gpnt.net/files/vangia.htm)(1671-2007: trên 336 năm)

Không ai có thể quả quyết là đạo Công Giáo phát xuất tại địa phương này từ lúc nào, năm nào. Nhưng chắc chắn là đạo Công Giáo đã có mặt tại đây trên 300 năm, vì lịch sử ghi rằng: Ðức Cha Phêrô Lambert de la Motte cùng hai Linh mục tiên khởi là Cha Giuse Trang và Cha Luca Bền, với hai vị Thừa Sai là Linh mục Mahot và Linh mục Vachet, đã rời Thái Lan ngày 20.07.1671 khởi hành sang Việt Nam. Thuyền của các Ngài gặp cơn bảo táp dữ dội tại đảo Phú Quốc. Sau cuộc hành trình gian lao và nguy hiểm, Ðức Cha đã đến Nha Trang vào cuối tháng 08.1671, Ðức Cha sợ bị tiết lộ, chính quyền sẽ bắt giam và cơn cấm đạo sẽ bùng lên làm thiệt cho giáo dân, nên Ngài kiếm nơi cho chắc chắn để cẩn mật cập bến ban đêm. Một Linh mục Việt Nam đi báo tin cho Ban Chức Việc. Ngày hôm sau, lúc 10h30 Ngài trở lui, dẫn theo hai thầy giảng và hai giáo dân Chợ Mới. Lúc trời tối, giáo dân đã đến rước Ðức Cha đi võng, các Cha đi bộ trong màn đêm lặng lẽ, và từ bờ biển về Chợ Mới bằng yên trong đêm 07.09.1671. Tại đây, sử liệu còn ghi thêm: "Các Cha ngồi giải tội, Ðức Cha ban Bí tích Thêm Sức cho 200 em và một ít người lớn". Lúc bấy giờ Giáo xứ Chợ Mới đã có 800 giáo dân. Ðó là giây phúc lịch sử vàng son và hạnh phúc nhất cho cộng đoàn Giáo xứ Chợ Mới.
Như vậy đạo Công Giáo ở Giáo xứ Chợ Mới tính đến nay (1999) đã có khoảng 328 năm, một giáo xứ lâu đời nhất của Khánh Hoà. Cũng như những giáo xứ đầu tiên của Khánh Hoà, Ông bà, cha mẹ của giáo dân Chợ Mới là những người con cả lúc bấy giờ, vốn là những người con gốc từ Nam - Ngãi - Bình - Phú, theo phong trào Nam tiến, thời Chúa Nguyễn, đã kéo vào lập nghiệp sinh sống tại miền đất Nha Trang cho tới ngày hôm nay.

2. Gx Hà Dừa (http://gpnt.net/files/hadua.htm) (1740-2007: trên 267 năm)
Theo tài liệu " Histore de la mission de cochinchine (1958-1823) thì Giáo xứ Hà Dừa có trước năm 1740 vì ở trang 131 ghi như sau: Visitatio Ecclesiae in Pago HA DUA (21.09.1740) Hace Ecclesia crecta fuit Abraham III Ð Go me Labbé MARINO, Episcopo Tipolitans subtitnlo s. Josephi.
3. Gx Bình Cang (http://gpnt.net/files/binhcang.htm) (1740-2007: trên 267 năm)

Bình Cang là một trong những giáo xứ lâu đời nhất ở tỉnh Khánh Hoà. Giáo xứ được thành lập từ thế kỷ 17 (năm 1740), khi ấy gọi là Võ Cang.
Lúc đầu có năm gia đình giáo hữu lập nghiệp tại bến đò "Chợ Ông Bộ", họ lập ở đó một ngôi nhà thờ nhỏ bé, đó là ngôi nhà thờ đầu tiên của giáo xứ Bình Cang. Về sau, nơi khu vực nhà thờ hiện tại có một số gia đình công giáo khá đông, nên nhà thờ được di chuyển đến vị trí hiện nay.
Linh mục FAVRE, phó Thanh tra Toà Thánh, trong biên bản cuộc kinh lý tại Võ Cang ngày 24.9.1740 đã nói như sau: "Ðây là một xứ đạo thành lập lâu đời, nhờ cha GOUGE, thừa sai người Pháp khuyếch trương và chỉnh đốn lại. Chúng tôi nhận thấy giáo hữu sốt sắng đến nỗi nói được đây là hình ảnh của giáo hội sơ khai". Và năm 1746 cha E.R BENNETAT trong một bức thư đã khen ngợi lòng nhiệt thành giữ đạo và lòng can đảm chịu mọi khốn khổ vì đạo Chúa của giáo dân Võ Cang. Rồi Ngài nói tiếp: "Tôi ở lại Võ Cang 6 ngày, giải tội 120 người, cho rước lễ 100 người và Rửa tội 08 người.


4. Gx Mỹ Hoán (http://gpnt.net/files/myhoan.htm) (1885-2007: trên 122 năm)

Theo dòng lịch sử, Giáo họ Mỹ Hoán có tên là Mỹ Thành, là một giáo họ kỳ cựu của vùng Ninh Hoà. Vào thời Vua Tự Ðức, Giáo họ Mỹ Hoán đã có một ngôi nhà nguyện bằng tranh dài 10m, rộng 6m ở Ðại Cát. Năm 1885 Nhà nguyện Ðại Cát bị đốt, giáo dân bị giết hại, chỉ còn vỏn vẹn ba gia đình sống sót đó là Ba gia đình đầu tiên làm nên Giáo họ Mỹ Hoán hiện nay là: Ông Huỳnh Ðống, rể của vợ chồng Ông Ðặng. Bà Nguyễn thị Giêng và một con nhỏ. Ông Phêrô Nguyễn Thiên, còn gọi là ông thầy Mười, hai người em ruột Bà Nguyễn thị Giêng.

[admin]

1b. Gx Mỹ Phước (http://gpnt.net/files/myphuoc.htm) (1671-2007: trên 336 năm)

Họ Ninh Hoà Gò Muồng đã có đạo từ hơn 3 thế kỷ nay. Sử liệu của xứ đạo minh chứng rằng: vào tháng 9 năm 1671, Ðức cha Lambert de la Motte đã đến viếng thăm uỷ lạo giáo dân xứ này.
Năm 1676 trong giáo xứ đã có một viện mồ côi và dưỡng lão và sở ruộng nhà chung ngày nay vẫn còn gọi là "ruộng mồ côi" tại làng Phú Ðiền. Họ Ninh hoà đã trãi qua những cơn biến động trầm trọng, hết tan rồi hợp: Năm 1700, người em gái của cha Lorenzo là bà Anê Bưởi (http://nguoitinhuu.com/martyrs/tudao5.html#3) chịu chết trong tù vì đạo Chúa. Cũng năm ấy, ông Inhaxiô Lư, bà Agatha Cư và ông Phêrô Tam đã chịu chết vì đạo.
Năm 1750 do sắc luật cấm đạo Ðàng Trong, nhà thờ và các công sở công giáo Ninh Hoà bị phá bình địa, giáo dân bị chết rũ tù.
Từ năm 1840 đến 1862: qua các triều đại Minh Mạng (http://www.nguyenphuoctoc.com/giapha/26mmang.htm), Tự Ðức (http://www.nguyenphuoctoc.com/giapha/28tuduc.htm), giáo dân bị lùng bắt đem đi giết hoặc bị "phân sáp". Các chi họ như Phú Thịnh, Mỹ Trạch, Hà Liên đều tan dần theo. Dữ tợn nhất là năm 1885, Ðảng Văn Thân đã càn quét người có đạo tại đây để giết hại, chôn sống và thiêu sống. Có trên 100 người bị giết tại Gò Quít thuộc làng Phong Ấp, một số khác bị giết rải rác trong quận lỵ, cơ sở tôn giáo lại bị tiêu tan, số bổn đạo nhanh chân thì chạy trốn vào rừng núi hoặc vào cửa biển Hòn Khói, Hà Liên để nhờ tàu Pháp đưa đi tị nạn tại Sài Gòn. Nhưng ít năm sau, khi tình hình bắt đạo ổn định hơn, số giáo dân lục tục kéo nhau về hợp với một số giáo dân từ Bình Ðịnh, Nha Trang, Quảng Nam. Gây dựng lại xứ đạo với một lòng hăng say trong tình huynh đệ khắng khít. Các chi họ được lần lượt được thành lập: họ Mỹ Hoán, Thạch Ðịnh.