Tình yêu và dâm dục [Lưu Trữ]

admin

09-11-2006, 09:25 AM

Tình yêu và dâm dục

Thưa tiến sĩ Adler,

Sự khác nhau giữa tình yêu và dâm dục là gì? Tôi nghĩ rằng điều phân biệt nằm ở chỗ nhấn mạnh đến sự cho đi hay lấy lại. Nhưng phải chăng không có một yếu tố quan trọng của thèm muốn và khoái lạc trong việc thỏa mãn dục vọng trong hầu hết các quan hệ mà chúng ta thường tính đến trong “tình yêu”? Điều này hẳn là đúng trong quan hệ tình yêu giữa người nam và người nữ. Sự giao cấu có phải là biểu hiện của “tình yêu” hay của “dâm dục” hay của cả hai?
D.J.

D.J. thân mến,

Khi Thánh Augustine được hỏi, “Thời gian là gì?” ngài trả lời: “Nếu không ai hỏi tôi, thì tôi biết; còn nếu tôi muốn giải thích điều đó cho ai hỏi tôi, thì tôi không biết.” Định nghĩa tình yêu cũng khó khăn như vậy. Freud, đến gần cuối cuộc đời trường thọ của mình cũng thú nhận: “Cho đến giờ này tôi vẫn chưa đủ dũng cảm để đưa ra những tuyên bố rõ ràng về yếu tính của tình yêu và tôi nghĩ rằng hiểu biết của chúng ta không đủ để làm việc đó... Chúng ta thực sự biết rất ít về tình yêu.” Tuy nhiên, chúng ta có thể tìm được chút ít sáng suốt bằng cách xem xét những quan điểm của các triết gia, các nhà thơ và các bác sĩ tâm thần, tất cả đều có đóng góp vào sự hiểu biết, nếu không phải là giải pháp, của vấn đề đó – tình yêu là gì?

Khi một người nam và một người nữ yêu nhau, họ khao khát nhau, nhưng không như cách họ thèm ăn hay khát nước. Bản năng giới tính của con người diễn ra theo hai hướng: có dục tính phục vụ cho tình yêu, và có dục tính tách rời khỏi tình yêu (tức là dâm dục). Thèm muốn một con người như thèm muốn thức ăn hay thức uống là dâm dục – một sự thèm muốn hoàn toàn ích kỷ. 

Nhưng tình yêu nhục thể bao hàm sự hòa quyện của tâm hồn và thể xác. Nó cố hiện thực hóa trong một sự hợp nhất vốn đòi hỏi hiểu biết, cảm thông, tình thương và hy sinh.

Chúng ta có thể không bao giờ biết rõ cái nào đến trước – “thích” hay “thèm muốn”. Tình yêu bắt nguồn từ dục vọng, hay dục vọng bắt nguồn từ tình yêu? Aristotle nghĩ rằng lòng nhân ái đến trước; Freud cho rằng tình yêu dục tính phát sinh từ sự thèm muốn. Trong khi vấn đề có vẻ như không thể giải quyết được, nó dường như cho thấy sự khác biệt trên thực tế rằng tình yêu diễn ra theo hướng nào. Nếu dục tính đến trước, sự hợp nhất có thể chỉ tồn tại trong thời gian ngắn; nếu tình yêu đến trước, một sự hợp nhất vững bền, thành công hơn có vẻ như sẽ xảy ra bởi vì, giữa bao nhiêu thứ khác, một sự lựa chọn thông minh hơn đã được thực hiện.

Những quan sát của các nhà thơ và kinh nghiệm lâm sàng của các nhà phân tâm học và các bác sĩ tâm thần dường như xác nhận quan điểm này. “Tình yêu và dục tính thường xảy ra đồng thời,” bác sĩ tâm thần nổi tiếng Theodore Reik(1) viết, nhưng “sự trùng hợp không phải là bằng chứng của sự đồng nhất... Không có nghi ngờ gì giữa các nhà phân tâm học rằng có thứ dục tính không tình yêu, dục tính ‘sòng phẳng’. [Nhưng] họ phủ nhận mạnh mẽ rằng có thể có tình yêu không dục tính.” Một bác sĩ tâm thần khác, Erich Fromm(2), tác giả của The Art of Loving, cảnh cáo chúng ta: “Bởi vì tình yêu nhục dục là hình thức dối trá nhất của tình yêu mà nó có... nên việc phân biệt sự khao khát tình dục tự nó (per se) với tình yêu trở nên rất quan trọng. Nếu tình yêu nhục dục cũng không phải là tình yêu anh em, sự hợp nhất chắc chắn chỉ là trác táng, phù du.” 

Các nhà thơ lớn ủng hộ những quan điểm này. Thật vậy, bị quyến rũ bởi chủ đề này, từ lâu họ đã thấy trước những khám phá của các nhà tâm lý học. Nếu họ không tìm ra được một định nghĩa chính xác, ít nhất họ cũng nhận thấy một số thuộc tính của tình yêu con người. 

Tình yêu bao hàm đam mê, hay như Milton diễn đạt trong Paradise Lost:

... Với Rượu mới làm hai người chếnh choáng
Họ quay cuồng đùa vui, và tưởng như mình cảm thấy
Thần thánh bên trong họ mọc thành đôi cánh
Với nó họ coi khinh Mặt Đất

Tình yêu bao hàm sự trung thành, hay như Shakespeare tuyên bố:

Tình yêu không phải là tình yêu
Thay đổi khi nó tìm thấy sự thay đổi

Trên hết, tình yêu bao hàm sự hợp nhất, một hợp nhất của thân xác và tâm hồn, hay như John Donne(3) diễn tả:

Bí mật của tình yêu trong những tâm hồn lớn lên
Nhưng dù vậy thân xác là cuốn sách của nó


Theo một thần thoại cổ Hy Lạp, con người nguyên thủy là một thực thể ghép, nửa đàn ông và nửa đàn bà. Một vị thần đồng bóng tách nó ra làm hai, hậu quả là người đàn ông và người đàn bà bị phân đôi từ đó tìm cách trở về tái hợp nhất với “nửa kia”. Các nhà tâm lý học hiện đại nêu lên cùng vấn đề theo một cách khác khi họ nói rằng “nhu cầu sâu xa nhất của con người là nhu cầu vượt qua tình trạng riêng rẽ, rời khỏi nhà tù của sự cô độc của hắn.”

----

(1) Theodore Reik (1888 – 1969): nhà Phân tâm học Mỹ, sinh tại áo.
(2) Erich Fromm (1900 – 1980): nhà Phân tâm học Mỹ, sinh tại Đức. Ông nhấn mạnh sự liên kết của những cá tính của con người và những khuôn mẫu kinh tế – xã hội. Các tác phẩm của ông có Escape from Freedom (“Trốn thoát khỏi tự do”; 1941) và The Sane Society (“Xã hội lành mạnh”; 1955).
(3) John Donne (1572 – 1631): nhà thơ, nhà văn, mục sư người Anh.

Nguồn: chungta (http://www.chungta.com/Desktop.aspx/ChungTa-SuyNgam/Con-Nguoi/Tinh_yeu_va_dam_duc/)

admin

09-11-2006, 09:27 AM

Tình yêu sự vật và tình yêu con người

Thưa tiến sĩ Adler,

Hình như có nhiều đối tượng của tình yêu. “Tôi yêu cà phê, tôi yêu trà,” một ca khúc thời danh bắt đầu như vậy, trước khi nói tới tình yêu của các cậu trai dành cho các cô gái. Nhưng phải chăng không có điều gì khác biệt căn bản giữa tình yêu dành cho thức uống, thuốc lá, tiền bạc, tiếng tăm, v.v... và tình yêu dành cho một người khác? Có phải nó nằm ở sự khác nhau giữa tình cảm thuần ích kỷ và tình cảm có phần nhân ái? Hay nó là vấn đề quan hệ một chiều đối chiếu với quan hệ qua lại? Vậy chính xác điều được gọi là “tình yêu” là gì?
B.B.

B.B. thân mến,

Descartes lưu ý trong The Passions of the Soul rằng từ “tình yêu” có thể áp dụng cho “những đam mê của một người tham vọng đối với vinh quang, của kẻ nghiện rượu đối với rượu, của người đàn ông đầy thú tính đối với người phụ nữ mà hắn muốn chiếm đoạt, của người đàn ông đứng đắn đối với người bạn hay tình nhân của ông ta và của người cha tử tế đối với con cái của ông ta.” Bởi vì Descartes định nghĩa tình yêu như ý chí tự thắt chặt mình với điều gì hay ai đó, ông ta xem tất cả mọi đam mê như những hình thức của tình yêu. Tuy nhiên, ông đưa ra một sự phân biệt thiết yếu.
Người tìm kiếm vinh quang, người keo kiệt, người nghiện rượu và kẻ hiếp dâm, ông nói, chỉ tìm cách chiếm đoạt đối tượng để riêng mình sử dụng và khoái cảm mà không lưu tâm đến mặt tốt của đối tượng. Trong loại tình yêu này, ngay cả những con người đầy nhân tính cũng bị đối xử chỉ đơn thuần như những công cụ sử dụng hay khoái cảm. Người bạn, người tình và người cha tử tế, trái lại, mong muốn điều tốt cho những người họ yêu. Trong loại tình yêu này, người yêu thường sẽ hy sinh quyền lợi riêng của mình vì người yêu dấu.

Tuy nhiên, Descartes phản đối sự phân biệt truyền thống giữa tình yêu “dâm dục” và tình yêu “nhân ái”, vì ông nghĩ rằng trong thực tế tâm lý, hai thứ ấy luôn luôn quyện vào nhau. Chúng ta cảm thấy có thiện cảm với cái gì chúng ta mong ước được hợp nhất và hơn nữa chúng ta khao khát nó, “nếu chúng ta phán đoán rằng sở hữu nó là điều tốt... bằng cách nào đó khác hơn thông qua ý chí”. Vậy thì có vẻ như rằng những quan hệ công cụ đơn thuần không thực sự là tình yêu, ngoại trừ trong một ý nghĩa hình thức hay trống rỗng nào đó.

Loại tình yêu biểu hiện trong quan hệ người yêu – nhân tình là tình yêu giới tính hay nhục dục. Nhiều người coi đó là dạng rõ rệt nhất của tình yêu, còn tất cả dạng khác của tình yêu là những biểu tượng và sự thăng hoa của nó. Nhiều người khác coi nó chỉ là sự tự thỏa mãn, và vì thế, không thực sự là tình yêu. Tolstoy, kẻ thù đáng kể của tình yêu nhục dục trong những năm cuối đời của mình, gọi nó là “cảm giác lầm lẫn mà con người gọi là tình yêu, và nó không hề giống với tình yêu cũng như đời sống của con vật không hề giống đời sống của con người.”

Tuy nhiên, nỗ lực giảm trừ tình yêu giới tính thành sự hài lòng ích kỷ đơn thuần gặp phải một số khó khăn. Trước hết, chính tình yêu giới tính là yếu tố quan trọng của tình yêu vợ chồng, mà dựa trên đó gia đình, kiểu mẫu của sự hợp nhất nhân ái, được hình thành. Thứ hai, ngay cả trên phương diện thể chất và thẩm mỹ, sự chia sẻ cho nhau và lòng nhân ái là thiết yếu cho hành động thành thân lý tưởng của tình yêu giới tính. Thứ ba, tách rời mặt thể chất và mặt tinh thần trong một quan hệ con người thân mật như thế là cực kỳ khó khăn, nếu không muốn nói là bất khả.

Điều gì đó của sự không thể tách rời này được gợi lên bằng một từ trong Kinh Thánh chỉ quan hệ giới tính. Từ đó là “biết rõ”. Có lẽ từ đó ngụ ý rằng trong chuyện này, như trong mọi quan hệ tình ái đích thực, người ta đi đến chỗ biết rõ nhau trong sự trọn vẹn và đơn nhất của họ. Và trong khi biết rõ người kia họ cũng có thể đi đến chỗ biết rõ chính mình. Nhiều người lần đầu tiên nhận thức được yếu tính và giá trị của chính mình trong khi yêu và được người khác yêu.

Những người hoài nghi và những bậc uyên thâm gọi sự biết rõ riêng tư trong tình yêu nhục dục như thế là “sự lý tưởng hóa” hay “sự đánh giá quá cao” đối tượng yêu. Nhưng có lẽ điều người ta gọi là “lý tưởng hóa” chỉ là sự nhận thức cái gì hiện hữu tiềm tàng trong người yêu dấu và lần đầu biến thành thực tế trong tình yêu. Điều này cũng có thể đúng trên bình diện ngoại tại của cái đẹp thể chất. Sự kiện khuôn mặt thô kệch của người ta yêu tỏ ra xinh đẹp đối với ta là kinh nghiệm thường tình của con người.

Một dẫn chứng cho sự kiện này được tìm thấy trong tiểu thuyết A New Life của Bernard Malamud(1), trong đó nhân vật nam yêu một người phụ nữ hầu như không có vú là điểm mà ngày nay được coi là thiết yếu cho sự quyến rũ của phụ nữ. Tuy vậy anh ta thấy bộ ngực phẳng của nàng đẹp và bình thường, vì nó là một thuộc tính của người phụ nữ anh yêu.

----

(1) Bernard Malamud (1914 – 1986): nhà văn Mỹ, viết tiểu thuyết và truyện ngắn. Nổi tiếng với những truyện ngụ ngôn về đời sống của người Do Thái. Ông đoạt giải Pulitzer năm 1966 với tiểu thuyết The Fixer (Kẻ hối lộ).

Nguồn: chungta (http://www.chungta.com/Desktop.aspx/ChungTa-SuyNgam/Con-Nguoi/Tinh_yeu_su_vat_va_tinh_yeu_con_nguoi/)