admin
13-02-2011, 08:03 PM
HÃY YÊU THƯƠNG KẺ THÙ VÀ CẦU NGUYỆN CHO NHỮNG KẺ NGƯỢC ĐÃI ANH EM
SUY NIỆM PHÚC ÂM (IV A 17); (20.02.2011); (Mt 5, 38-48)
CHÚA NHẬT VII PHỤNG VỤ THƯỜNG NIÊN, NĂM A
NGUYỄN HỌC TẬP
Lời dạy bảo đối ngược thứ 5 và thứ 6 của Bài Giảng Trên Núi (hay Tám Mối Phước Thật) nói lên thái độ phải có đối với người khác. Trong lời giảng dạy được xếp đặt “theo hệ thống có chương trình " của Chúa Giêsu, theo Phúc Âm Thánh Luca là một trang liên tuởng song song với chương huấn dạy của Thánh Matthêu, nói lên căn tính mới mẻ của Kitô giáo (Lc 6, 27-36).
Những lời giảng dạy đó trong Phúc Âm Thánh Luca thiếu mất đi tính chất đối ngược lại với Lề Luật Cựu Ước của Phúc Âm Thánh Matthêu. Bởi lẽ trong Phúc Âm Thánh Luca, chúng ta không thấy được các thể thức nhấn mạnh đối ngược của Phúc Âm Thánh Matthêu: "còn Thầy, thầy bảo cho anh em":
- "Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Mắt đền mắt, răng đền răng. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác,... Anh Em đã nghe Luật dạy rằng: Hãy yêu thương đồng loại và hãy ghét kẻ thù. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu thương kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em..." (Mt 5, 38. 43-44).
Trong khi đó thì Phúc Âm Thánh Luca diễn tả lời giảng dạy của Chúa Giêsu dưới hình thức tích cực, có tính cách dẫn nhập giới thiệu:
- "Thầy nói với anh em là những kẻ đang nghe Thầy đây..." (Lc 6, 27).
Cũng vậy, lời kết luận của Thánh Luca cũng khác với những lời kết thúc của đoạn giảng dạy Phúc Âm Thánh Matthêu:
- “Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ” (Lc 6, 36).
Các nhà Thánh Kinh học vẫn chưa đồng thuận cho biết không biết từ đâu hai tác giả Thánh Kinh múc lấy nguồn gốc hai đoạn tường thuật và văn mạch nào là bản văn gần với Phúc Âm Nhất Lãm nhứt.
1 - Về phần Thánh Matthêu, ngài diễn giải lời giảng dạy mới mẻ của Chúa Giêsu bằng hai luận đề đối ngược cho các cách hành xử các môn đệ mình đối với những kẻ tàn ác, ngược đãi các ông; hay nói cách tổng quát đối với những kẻ có cách ăn thói ở thù địch, chỉ vì họ có đức tin vào Chúa Giêsu.
Nếu chúng ta khó mà xác định được đâu là thời điểm lịch sử vấn đề bị bách hại vừa kể ở thời Chúa Giêsu, thì trái lại không có gì khó hiểu nếu chúng ta đặt tình trạng thù địch bắt bới đó đối với các cộng đồng Kitô hữu tiên khởi ở Syria, trong lúc bản văn Phúc Âm tiên khởi được viết ra và Thánh Matthêu là vị chủ chăn của các cộng đồng tiên khởi đó.
Hiểu như vậy chúng ta có thể hiểu được tình trạng đó của các Kitô hữu tiên khởi vừa kể trong các bản văn (Mt 5, 38-42. 43- 48) và (Mt 5, 10-12; 10, 16-39...).
Đi vào nội dung hai luận đề đối ngược (hay khác biệt vượt lên trên) những gì Lề Luật dạy, được Chúa Giêsu dạy bảo các môn đệ mình. Đó là
* đừng chống lại những kẻ gian manh tàn ác (Mt 5, 38-42)
* và hãy yêu thương kẻ thù (Mt 5, 43-48):
- " Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác, trái lại, nếu bị vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa. Nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong của anh, thì hãy để cho nó lấy cả áo ngoài. Nếu có người bắt anh đi một dặm, thì hãy đi với người ấy hai dặm. Ai xin thì hãy cho, ai muốn vay mượn, thì đừng ngoảnh mặt đi” (Mt 5, 38-42).
- "Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. Như vậy, anh em mới được trở nên con cái Cha anh em, Đấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng cho kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. Vì nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi? Ngay cả những người thu thuế chẳng làm như vậy sao?...Vậy anh em hãy nên hoàn thiện như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện” (Mt 5, 43-48).
Cả hai đoạn trích dẫn vừa kể đã luôn luôn có âm hưởng đến truyền thống Kitô giáo và được coi như những đường nét xác định căn tính đòi buộc của người Kitô hữu.
Dĩ nhiên trong những trang ngắn ngủi của buổi suy niệm, chúng ta không thể khai thác hết nội dung thật dồi dào của những gì được chứa đựng trong các lời trích dẫn. Ai muốn đào sâu thêm và quảng bác hơn, xin nghiêng cứu tác phẩm (M. Dumas, Il discorso della montagna, Elle Di Ci, Leumann 1999, 260-283).
2 - Anh em đừng chống cự lại người ác (Mt 5, 38-42).
Luận đề phản biện của Chúa Giêsu nói lên để giảng dạy các môn đệ, nhằm phản biện và vượt lên trên luật “ăn miếng trả miếng” hay “có vay có trả ", nói như tục ngữ Việt Nam chúng ta.
Lề Luật đó đều hiện diện trong cả năm quyển sách đầu tiên của Cựu Ước (Pentateuco): Ex 21, 23-25; Dt 19-21; Lv 24, 19-20). Nhưng từ nhiều thế ký trước Chúa Giáng Sinh, đạo luật hình sự đó đã được ghi vào bản luật Hittites và Hammurabi (nn. 196-201) và được áp dụng hiện hành trong luập pháp Do Thái thời Chúa Giêsu.
Đó là một điều khoản luật về luật công bằng tích cực, nhằm bảo vệ quyền bình đẳng giữa mọi con người, để giảm thiểu và ngăn chận các thái độ trả thù phục hận, như những gì chúng ta cũng biết được trong sách Sáng Thế Ký:
- “Ông Lamek nói với các bà vợ: Ada va Cilla hãy nghe tiếng ta! Thê thiếp của Lamek hãy lắng nghe lời ta! Vì một vết thương, ta đã giết một người, vì một chút sây sát, ta đã giết một đứa trẻ. Cain sẽ được báo thù gắp bảy, nhưng Lamek thì gấp bảy mươi bảy” (Gen 4, 23-24).
Sự can thiệp của Chúa Giêsu, qua lời giảng dạy của Người, vào cách sống của các môn đệ và của con người, không có mục đích phá bỏ đi luật công bằng “có vay có trả” vừa kể,
- “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Lề Luật Moisen hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn” (Mt 5, 17).
Tức là mời gọi con người đừng mơ tưởng có thể giải đáp được công bằng với luật “ăn miếng trả miếng”, và đồng thời Người chỉ dạy cho chỉ có các con đường tình yêu mới có thể dập tắt được bạo lực và làm phát sinh ra các mối tương quan hoà giải.
Đó chính là căn tính của người tín hữu Chúa Kitô, được mạc khải qua các biến cố trọng đại trong Cựu Ước, khởi đầu từ tội phạm thờ phượng thần tượng trên núi Sinai, cho đến các văn bản sau thời ký lưu đày trong các nghi thức phụng tự sám hối:
- “Chúa ngự trong đám mây và đứng đó với ông (Moisen). Người xưng danh Người là Thiên Chúa. Thiên Chúa đi qua trước mặt ông và phán: “Đức Chúa, Đức Chúa! Thiên Chúa nhân hậu và từ bi, hay nén giận, giàu nhân nghĩa và thành tín, giữ lòng nhân nhĩa với muôn vàn thế hệ, chịu đừng lỗi lầm, tội ác và tội lỗi, nhưng không bỏ qua điều gì, và trừng phạt con cháu đến ba bốn đời vì lỗi lầm của cha ông” (Ex 34, 6-7).
Lệnh hãy biết tha thứ - không “ăn miếng trả miếng”, trả thù phục hận đối với kẻ gian ác - Chúa Giêsu còn nhắc lại cho chúng ta trong kinh Lạy Cha, được Thánh Matthêu ghi lại:
- "như chúng con cũng tha những kẻ có lỗi với chúng con” (Mt 6, 12),
và chúng ta cũng gặp được trong Phúc Âm Thánh Luca;
- "xin tha tội cho chúng con, vì chính chúng con cũng tha cho mọi người mắc lỗi với chúng con..." (Lc 11, 4).
Qua những gì được đề cập, chúng ta cần xác định hai điểm chính yếu trong văn bản của Thánh Matthêu về việc không kháng cự lại những kẻ gian manh:
a) trong các câu (Mt 5, 39b-42), Thánh Matthêu nói lên bốn thí dụ lấy điều lành đáp trả lại điều dữ,
* "nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa” (Mt 5, 39b),
* "nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong của anh, thì hãy để cho nó lấy cả áo ngoài” (Mt 5, 40),
* "nếu có người bắt anh đi một dặm đường, thì hãy đi với người ấy hai dặm” (Mt 5, 41),
* "ai xin thì hãy cho, ai muốn vay mượn, thì đừng ngoảnh mặt đi” (Mt 5, 42),
chắc chắn không phải là cách hành xử phải áp dụng từng chữ.
Bởi lẽ cách ăn ở như vậy là điều nghịch thường và kỳ lạ.
Đó là cách lựa chọn với “lằn mức tối đa”, Chúa Giêsu nói lên để mời gọi những sự lựa chon làm cho ai nấy cũng phải ngỡ ngàng để tha thứ và yêu thương: đó là những gì Thiên Chúa hành xử với người lành cũng như kẻ dữ:
- “...vì Người cho mặt trời mọc lên, soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính, cũng như kẻ bất chính” (Mt 5, 45b).
Khi yêu thương thì dễ tha thứ, và như vậy có thể đi đến việc mau chóng tạo nên tình thân hữu và liên đới hỗ tương.
Tuy vậy cũng nên thận trọng, thật là khốn và bất hạnh, nếu tổ chức xã hội công cộng không dựa vào công lý, để bênh vực những kẻ thấp cổ bé họng, bị đàn áp, đánh đập.
Yêu thương, nhưng không phải là ủy mỵ, vô trách nhiệm.
- "Ông hãy đi và cũng làm như vậy (để được sự sống đời đời làm gia nghiệp)” (Lc 10, 37).
b) Đoạn Phúc Âm Thánh Matthêu chúng ta đang suy niệm cũng không nên hiểu lầm, xem như là lời Chúa Giêsu tuyên bố để ủng hộ việc làm của kẻ gian manh, bạo lực.
Bênh vực kẻ bé mọn, người yếu thế, kẻ bị đán áp, nạn nhân của bạo lực, bất công vẫn luôn luôn là một chương nói lên căn tính của người tín hữu Chúa Kitô.
Có chăng vấn đề là người môn đệ Chúa Kitô đừng tự mình tạo nên phản ứng dây chuyền dẫn đến bạo lực thêm nữa, nhưng không thể bỏ rơi người bị áp bức, bị đối xử như nô lệ, súc vật, “mặc kệ họ”.
Thái độ vừa kể không phải là thái độ xứng đáng với con người, còn nói gì là căn tính của người tín hữu Chúa Kitô.
SUY NIỆM PHÚC ÂM (IV A 17); (20.02.2011); (Mt 5, 38-48)
CHÚA NHẬT VII PHỤNG VỤ THƯỜNG NIÊN, NĂM A
NGUYỄN HỌC TẬP
Lời dạy bảo đối ngược thứ 5 và thứ 6 của Bài Giảng Trên Núi (hay Tám Mối Phước Thật) nói lên thái độ phải có đối với người khác. Trong lời giảng dạy được xếp đặt “theo hệ thống có chương trình " của Chúa Giêsu, theo Phúc Âm Thánh Luca là một trang liên tuởng song song với chương huấn dạy của Thánh Matthêu, nói lên căn tính mới mẻ của Kitô giáo (Lc 6, 27-36).
Những lời giảng dạy đó trong Phúc Âm Thánh Luca thiếu mất đi tính chất đối ngược lại với Lề Luật Cựu Ước của Phúc Âm Thánh Matthêu. Bởi lẽ trong Phúc Âm Thánh Luca, chúng ta không thấy được các thể thức nhấn mạnh đối ngược của Phúc Âm Thánh Matthêu: "còn Thầy, thầy bảo cho anh em":
- "Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Mắt đền mắt, răng đền răng. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác,... Anh Em đã nghe Luật dạy rằng: Hãy yêu thương đồng loại và hãy ghét kẻ thù. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu thương kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em..." (Mt 5, 38. 43-44).
Trong khi đó thì Phúc Âm Thánh Luca diễn tả lời giảng dạy của Chúa Giêsu dưới hình thức tích cực, có tính cách dẫn nhập giới thiệu:
- "Thầy nói với anh em là những kẻ đang nghe Thầy đây..." (Lc 6, 27).
Cũng vậy, lời kết luận của Thánh Luca cũng khác với những lời kết thúc của đoạn giảng dạy Phúc Âm Thánh Matthêu:
- “Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ” (Lc 6, 36).
Các nhà Thánh Kinh học vẫn chưa đồng thuận cho biết không biết từ đâu hai tác giả Thánh Kinh múc lấy nguồn gốc hai đoạn tường thuật và văn mạch nào là bản văn gần với Phúc Âm Nhất Lãm nhứt.
1 - Về phần Thánh Matthêu, ngài diễn giải lời giảng dạy mới mẻ của Chúa Giêsu bằng hai luận đề đối ngược cho các cách hành xử các môn đệ mình đối với những kẻ tàn ác, ngược đãi các ông; hay nói cách tổng quát đối với những kẻ có cách ăn thói ở thù địch, chỉ vì họ có đức tin vào Chúa Giêsu.
Nếu chúng ta khó mà xác định được đâu là thời điểm lịch sử vấn đề bị bách hại vừa kể ở thời Chúa Giêsu, thì trái lại không có gì khó hiểu nếu chúng ta đặt tình trạng thù địch bắt bới đó đối với các cộng đồng Kitô hữu tiên khởi ở Syria, trong lúc bản văn Phúc Âm tiên khởi được viết ra và Thánh Matthêu là vị chủ chăn của các cộng đồng tiên khởi đó.
Hiểu như vậy chúng ta có thể hiểu được tình trạng đó của các Kitô hữu tiên khởi vừa kể trong các bản văn (Mt 5, 38-42. 43- 48) và (Mt 5, 10-12; 10, 16-39...).
Đi vào nội dung hai luận đề đối ngược (hay khác biệt vượt lên trên) những gì Lề Luật dạy, được Chúa Giêsu dạy bảo các môn đệ mình. Đó là
* đừng chống lại những kẻ gian manh tàn ác (Mt 5, 38-42)
* và hãy yêu thương kẻ thù (Mt 5, 43-48):
- " Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác, trái lại, nếu bị vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa. Nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong của anh, thì hãy để cho nó lấy cả áo ngoài. Nếu có người bắt anh đi một dặm, thì hãy đi với người ấy hai dặm. Ai xin thì hãy cho, ai muốn vay mượn, thì đừng ngoảnh mặt đi” (Mt 5, 38-42).
- "Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. Như vậy, anh em mới được trở nên con cái Cha anh em, Đấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng cho kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. Vì nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi? Ngay cả những người thu thuế chẳng làm như vậy sao?...Vậy anh em hãy nên hoàn thiện như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện” (Mt 5, 43-48).
Cả hai đoạn trích dẫn vừa kể đã luôn luôn có âm hưởng đến truyền thống Kitô giáo và được coi như những đường nét xác định căn tính đòi buộc của người Kitô hữu.
Dĩ nhiên trong những trang ngắn ngủi của buổi suy niệm, chúng ta không thể khai thác hết nội dung thật dồi dào của những gì được chứa đựng trong các lời trích dẫn. Ai muốn đào sâu thêm và quảng bác hơn, xin nghiêng cứu tác phẩm (M. Dumas, Il discorso della montagna, Elle Di Ci, Leumann 1999, 260-283).
2 - Anh em đừng chống cự lại người ác (Mt 5, 38-42).
Luận đề phản biện của Chúa Giêsu nói lên để giảng dạy các môn đệ, nhằm phản biện và vượt lên trên luật “ăn miếng trả miếng” hay “có vay có trả ", nói như tục ngữ Việt Nam chúng ta.
Lề Luật đó đều hiện diện trong cả năm quyển sách đầu tiên của Cựu Ước (Pentateuco): Ex 21, 23-25; Dt 19-21; Lv 24, 19-20). Nhưng từ nhiều thế ký trước Chúa Giáng Sinh, đạo luật hình sự đó đã được ghi vào bản luật Hittites và Hammurabi (nn. 196-201) và được áp dụng hiện hành trong luập pháp Do Thái thời Chúa Giêsu.
Đó là một điều khoản luật về luật công bằng tích cực, nhằm bảo vệ quyền bình đẳng giữa mọi con người, để giảm thiểu và ngăn chận các thái độ trả thù phục hận, như những gì chúng ta cũng biết được trong sách Sáng Thế Ký:
- “Ông Lamek nói với các bà vợ: Ada va Cilla hãy nghe tiếng ta! Thê thiếp của Lamek hãy lắng nghe lời ta! Vì một vết thương, ta đã giết một người, vì một chút sây sát, ta đã giết một đứa trẻ. Cain sẽ được báo thù gắp bảy, nhưng Lamek thì gấp bảy mươi bảy” (Gen 4, 23-24).
Sự can thiệp của Chúa Giêsu, qua lời giảng dạy của Người, vào cách sống của các môn đệ và của con người, không có mục đích phá bỏ đi luật công bằng “có vay có trả” vừa kể,
- “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Lề Luật Moisen hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn” (Mt 5, 17).
Tức là mời gọi con người đừng mơ tưởng có thể giải đáp được công bằng với luật “ăn miếng trả miếng”, và đồng thời Người chỉ dạy cho chỉ có các con đường tình yêu mới có thể dập tắt được bạo lực và làm phát sinh ra các mối tương quan hoà giải.
Đó chính là căn tính của người tín hữu Chúa Kitô, được mạc khải qua các biến cố trọng đại trong Cựu Ước, khởi đầu từ tội phạm thờ phượng thần tượng trên núi Sinai, cho đến các văn bản sau thời ký lưu đày trong các nghi thức phụng tự sám hối:
- “Chúa ngự trong đám mây và đứng đó với ông (Moisen). Người xưng danh Người là Thiên Chúa. Thiên Chúa đi qua trước mặt ông và phán: “Đức Chúa, Đức Chúa! Thiên Chúa nhân hậu và từ bi, hay nén giận, giàu nhân nghĩa và thành tín, giữ lòng nhân nhĩa với muôn vàn thế hệ, chịu đừng lỗi lầm, tội ác và tội lỗi, nhưng không bỏ qua điều gì, và trừng phạt con cháu đến ba bốn đời vì lỗi lầm của cha ông” (Ex 34, 6-7).
Lệnh hãy biết tha thứ - không “ăn miếng trả miếng”, trả thù phục hận đối với kẻ gian ác - Chúa Giêsu còn nhắc lại cho chúng ta trong kinh Lạy Cha, được Thánh Matthêu ghi lại:
- "như chúng con cũng tha những kẻ có lỗi với chúng con” (Mt 6, 12),
và chúng ta cũng gặp được trong Phúc Âm Thánh Luca;
- "xin tha tội cho chúng con, vì chính chúng con cũng tha cho mọi người mắc lỗi với chúng con..." (Lc 11, 4).
Qua những gì được đề cập, chúng ta cần xác định hai điểm chính yếu trong văn bản của Thánh Matthêu về việc không kháng cự lại những kẻ gian manh:
a) trong các câu (Mt 5, 39b-42), Thánh Matthêu nói lên bốn thí dụ lấy điều lành đáp trả lại điều dữ,
* "nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa” (Mt 5, 39b),
* "nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong của anh, thì hãy để cho nó lấy cả áo ngoài” (Mt 5, 40),
* "nếu có người bắt anh đi một dặm đường, thì hãy đi với người ấy hai dặm” (Mt 5, 41),
* "ai xin thì hãy cho, ai muốn vay mượn, thì đừng ngoảnh mặt đi” (Mt 5, 42),
chắc chắn không phải là cách hành xử phải áp dụng từng chữ.
Bởi lẽ cách ăn ở như vậy là điều nghịch thường và kỳ lạ.
Đó là cách lựa chọn với “lằn mức tối đa”, Chúa Giêsu nói lên để mời gọi những sự lựa chon làm cho ai nấy cũng phải ngỡ ngàng để tha thứ và yêu thương: đó là những gì Thiên Chúa hành xử với người lành cũng như kẻ dữ:
- “...vì Người cho mặt trời mọc lên, soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính, cũng như kẻ bất chính” (Mt 5, 45b).
Khi yêu thương thì dễ tha thứ, và như vậy có thể đi đến việc mau chóng tạo nên tình thân hữu và liên đới hỗ tương.
Tuy vậy cũng nên thận trọng, thật là khốn và bất hạnh, nếu tổ chức xã hội công cộng không dựa vào công lý, để bênh vực những kẻ thấp cổ bé họng, bị đàn áp, đánh đập.
Yêu thương, nhưng không phải là ủy mỵ, vô trách nhiệm.
- "Ông hãy đi và cũng làm như vậy (để được sự sống đời đời làm gia nghiệp)” (Lc 10, 37).
b) Đoạn Phúc Âm Thánh Matthêu chúng ta đang suy niệm cũng không nên hiểu lầm, xem như là lời Chúa Giêsu tuyên bố để ủng hộ việc làm của kẻ gian manh, bạo lực.
Bênh vực kẻ bé mọn, người yếu thế, kẻ bị đán áp, nạn nhân của bạo lực, bất công vẫn luôn luôn là một chương nói lên căn tính của người tín hữu Chúa Kitô.
Có chăng vấn đề là người môn đệ Chúa Kitô đừng tự mình tạo nên phản ứng dây chuyền dẫn đến bạo lực thêm nữa, nhưng không thể bỏ rơi người bị áp bức, bị đối xử như nô lệ, súc vật, “mặc kệ họ”.
Thái độ vừa kể không phải là thái độ xứng đáng với con người, còn nói gì là căn tính của người tín hữu Chúa Kitô.