admin
08-09-2011, 05:47 PM
QUAN NIỆM VỀ TÍNH DỤC CON NGƯỜI TRONG THÔNG ĐIỆP « EVANGELIUM VITAE » (“TIN MỪNG VỀ SỰ SỐNG”)
Trước tiên, cần nói rõ ngay rằng luân lý tính dục không phải là mục đích của Thông điệp này. Nó chỉ là một phần nhỏ trong toàn bộ thông điệp mà mục đích của nó là bảo vệ và tôn trọng sự sống con người, từ lúc thụ thai cho đến lúc chết. Chính luôn luôn nhân cơ hội những suy tư thuộc trật tự thần học hay luân lý mà việc áp dụng thực tiễn thực tại tính dục được đề cập. Nó được đề cập phần nào trong các số 13, 23, 43, 81, 97…
Dầu sao đi nữa, tính dục luôn là sự biểu lộ cuộc sống của con người hay nói như Thông điệp : « tính dục, là sự phong phú của toàn thể nhân vị… » (số 97 ; x. số 23). Chính vì thế, cha Philippe Bordeyne đã khẳng định : « Vào thời đại này, luân lý tính dục trở nên một nền luân lý của sự sống [1] (http://xuanbichvietnam.wordpress.com/wp-admin/post-new.php#_ftn1)». Nói về tính dục con người, đó chính là nói về sự sống con người.
1. Những vấn đề lịch sử và luận đề chung của Thông điệp.
1.1. Những vấn đề lịch sử
Số 3 của Thông điệp nhắc lại những đe dọa, những cuộc tấn công mưu sát và những tội ác chống lại sự sống con người (ngừa thai, phá thai, gây chết êm dịu…). Thông điệp cũng ghi nhận rằng nhiều người biện minh cho những tội ác chống lại sự sống của họ nhân danh tự do cá nhân, nhân danh tự do tuyệt đối (số 4), nhân danh « một quyền tự trị hoàn toàn và trọn vẹn » (số 64). Đặc biệt, những tội ác này đã được thực hiện cách có hệ thống với sự trợ giúp của các Nhà Nước, các tổ chức quốc tế, của y khoa: « Sự kiện các luật pháp của nhiều nước…đã chấp nhận không trừng phạt hay, còn hơn nữa, nhìn nhận tính hợp pháp hoàn toàn của những thực hành chống lại sự sống này hoàn toàn vừa là một triệu chứng gây quan ngại vừa là một nguyên nhân không thể coi thường gây nên sự sụp đổ nghiêm trọng về luân lý… Cả y khoa, là khoa có sứ mạng bảo vệ và chăm sóc cho sự sống của con người, cũng luôn sẵn sàng tiếp tay rộng rãi…cho việc thực hiện các hành vi chống lại con người » (số 4 ; xem thêm số 59). Điều đó giúp phổ biến và gây nên « một não trạng buông thả về tính dục » (số 59). Chính cuộc khủng hoảng luân lý này đã đưa đến việc soạn thảo Thông điệp « Tin Mừng về Sự Sống ».
1.2. Luận đề chung của Thông điệp.
Nói cách khác, sự sống con người bị đe dọa. Tương lai nhân loại bị đe dọa. Vấn đề những đe dọa và những thực hành chống lại sự sống con người đã là đối tượng của những phê phán và lên án của Thông điệp. Toàn bộ « nền văn hóa sự chết » cần được thay thế bằng « nền văn hóa sự sống », cần được soi sáng bởi « Tin Mừng về sự sống ».
Đứng trước « muôn vàn con người yếu đuối, vô phương tự vệ, bị coi rẻ trong quyền căn bản được sống còn », đứng trước những bất công lan tràn đang đe dọa mạng sống con người, Thông điệp nói lên mục đích và ước muốn của mình trong việc xây dựng « nền văn hóa sự sống »: « Thông điệp này… muốn tái khẳng định cách rõ ràng và mạnh mẽ giá trị của sự sống con người và tính bất khả xâm phạm của nó, và, đồng thời, nhân danh Thiên Chúa, thiết tha kêu gọi mọi người và mỗi người : hãy tôn trọng, bảo vệ, yêu mến và phục vụ sự sống, toàn thể sự sống con người ! »
Ở đây, Thông điệp không ngừng ngại mời gọi con cái mình và những người thiện chí dấn thân vào cuộc chiến đấu giữa « nền văn hóa sự chết » và « nền văn hóa sự sống » (các số 21, 28, 50). Cuộc chiến đấu này được biểu hiện qua Thập giá của Chúa Kitô mà Giáo Hội xác tín rằng : « Ánh rạng ngời của Thập giá không bị bóng tối này che đi ; Thập giá thậm chí càng nổi bật rõ nét và sáng tỏ hơn, và xuất hiện như là trung tâm, ý nghĩa và cứu cánh của toàn thể lịch sử và của toàn thể sự sống con người » (số 50).
Và để xây dựng « nền văn hóa sự sống » đó, Thông điệp kêu gọi « cấp bách phải lao vào cuộc động viên toàn bộ các lương tâm và một cố gắng chung thuộc lãnh vực đạo đức, để phát triển một chiến lược lớn hơn cho việc phục vụ sự sống ». Tính cấp bách, theo Thông điệp, phát xuất « từ hoàn cảnh lịch sử chúng ta đang trải qua » và nhất là phát xuất « từ sứ mệnh Phúc Âm hóa » của Giáo Hội (số 95). Bởi vì, đối với Giáo Hội, « Tin Mừng được chỉ định nhuần thấm mọi nền văn hóa và làm cho chúng sinh động từ bên trong, để chúng bày tỏ toàn thể chân lý về con người và sự sống con người » (số 95). Ở đây, vấn đề giáo dục đóng một vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền văn hóa sự sống. « Giáo dục lương tâm luân lý về giá trị bất khả đo lường và bất khả xâm phạm của mọi sự sống con người », giúp « tái khám phá mối dây liên hệ không thể tách rời giữa sự sống và tự do » và « mối dây cấu thành kết hợp tự do với chân lý » (số 96). Bên cạnh đó, việc giáo dục là giúp con người « duy trì những tương quan đúng đắn với các nhân vị », giúp « hiểu và sống giới tính, tình yêu », bao hàm cả việc giáo dục « đức khiết tịnh » giúp tôn trọng « ý nghĩa ‘hôn ước’ của thân xác » và « việc sinh sản có trách nhiệm » (số 97). Điều đó có nghĩa rằng Giáo Hội không quên lưu tâm đến vấn đề « thăng tiến không biết mệt mỏi việc mục vụ gia đình » (số 94).
2. Vấn đề tính dục con người trong Thông điệp.
Để hiểu cách đặt vấn đề và luận đề của Thông điệp liên quan đến tính dục con người, chúng ta cần khởi đi từ những vấn đề lịch sử được đề cập ở đó.
Thông điệp cho thấy rằng, ngày nay, tính dục con người bị « tầm thường hóa » (số 97), bị « phi nhân vị và bị khai thác » (số 23). Đối với nhiều người, tính dục hay thân xác không còn là một « thực tại đặc trưng nhân vị, dấu chỉ và là nơi chốn của mối tương quan với người khác, với Thiên Chúa và với thế giới », nhưng là « một tổng hợp các cơ quan, các chức năng và năng lượng để dùng theo những tiêu chuẩn của lạc thú và của hiệu quả mà thôi » (số 23). Do đó, tính dục con người như là « cơ hội và dụng cụ của sự thỏa mãn ích kỷ của các dục vọng và bản năng » (số 23). Cội rễ của việc đánh giá thấp, của việc thiếu hiểu biết này về tính dục nằm trong « não trạng hưởng thụ khoái lạc và vô trách nhiệm trong vấn đề tính dục » (số 13), trong chủ nghĩa duy vật thực hành, chủ nghĩa chủ quan luân lý, chủ nghĩa tương đối luân lý, chủ nghĩa cá nhân…(x. các số 69, 70, 90, 95…).
Từ đó, chúng ta nhận thấy rằng vấn đề thực sự mà Thông điệp muốn đặt ra là vấn đề tiếp cận tính dục con người. Tính dục con người phải chăng chỉ là « một tổng hợp các cơ quan, các chức năng và năng lượng để dùng theo những tiêu chuẩn của lạc thú và của hiệu quả mà thôi » ? Phải chăng nó là một « dụng cụ cho sự thỏa mãn ích kỷ của các dục vọng và bản năng ? » Phải chăng đó là một quan niệm đích thực, một lối tiếp cận đúng đắn về tính dục con người ?
Rõ ràng Thông điệp muốn tái khẳng định ý nghĩa sâu xa và đích thực của tính dục con người. Chúng ta có thể nhận thấy luận đề của Thông điệp qua lời khẳng định sau : « Tính dục, là sự phong phú của toàn thể nhân vị, biểu lộ ý nghĩa thâm sâu của nó bằng cách mang (nhân vị) đến chỗ hiến thân trong tình yêu » (số 97). Như thế, tính dục con người được xem xét trong sự phong phú toàn diện của nhân vị và trong trật tự các mối tương quan nam nữ : tình yêu giới tính được nhận thấy trong mối tương quan hỗ tương trao ban và lãnh nhận (x. số 81).
3. Những biện luận của Thông điệp.
Từ lời khẳng định này liên quan đến tính dục con người, chúng ta thử trình bày lối biện luận của Thông điệp dưới hai khía cạnh sau : 1) « Tính dục, sự phong phú của toàn thể nhân vị », 2) Tính dục, được biểu lộ qua sự hiến thân trong tình yêu.
3.1. « Tính dục, sự phong phú của toàn thể nhân vị ».
3.1.1. Lối trình bày phong phú về sự sống con người và do đó tính dục của nó.
Thông điệp Evangelium Vitae là một Thông điệp rất phong phú, trình bày sự sống con người bằng một lối tiếp cận đa ngành : sinh học, triết học, xã hội học, pháp lý, Thánh Kinh, thần học và luân lý. Đức Hồng y G. Cottier khẳng định : « Sự đóng góp của mỗi (lối tiếp cận) là cần thiết, nhưng nếu tách rời ra, thì không có bất cứ lối tiếp cận nào có khả năng cung cấp một câu trả lời thích đáng [2] (http://xuanbichvietnam.wordpress.com/wp-admin/post-new.php#_ftn2)».
Nếu « vào thời đại này, nền luân lý tính dục trở thành một nền luân lý sự sống », thì tính dục cũng phải được tiếp cận trong các nhìn phong phú này. Thật sai lầm khi tách rời tính dục khỏi toàn thể cuộc sống của một nhân vị, vì tính dục biểu lộ thực tại phong phú của con người. Nó có một lịch sử lâu dài nơi mỗi người, với một nguồn gốc vào thời thơ ấu và một sự phát triển trong suốt cuộc sống. Nó là một thực tại nhân linh đang hình thành. Nó là một chiều kích thiết yếu của nhân vị. Thông điệp cảnh báo : một khi bị phi nhân vị hóa và bị khai thác, tính dục càng ngày càng sẽ trở nên « cơ hội và dụng cụ cho việc khẳng định cái tôi và cho việc thỏa mãn ích kỷ các dục vọng và bản năng » (số 23).
3.1.2. Nhân chủng học Kitô giáo về con người.
Khi đọc Thông điệp, chúng ta nhận thấy rằng nó trình bày quan niệm về con người theo cách cổ điển, và do đó tính dục của nó.
a. Người nam và người nữ ở đỉnh cao của công trình tạo dựng của Thiên Chúa. Họ được tạo dựng theo hình ảnh của Ngài. Họ là « sự biểu lộ Thiên Chúa, một dấu chỉ của sự hiện diện của Ngài, một dấu vết của vinh quang của Ngài ». Tính yêu giới tính biểu lộ một tương quan hoàn hảo giữa người nam và người nữ. Không có sự xuất hiện của người nữ, người nam cảm thấy không thỏa mãn trong « sự đòi hỏi đối thoại liên vị ». Thiên Chúa được phản ảnh trong mối quan hệ nam nữ này (x. số 34-35). Thiên Chúa đã chúc lành cho người nam và người nữ (x. số 43). Tính dục con người do đó được trình bày vừa nhân linh vừa thánh thiêng.
b. Sự hữu hạn của con người : sự kiện con người được Thiên Chúa chúc lành, được mời gọi tham dự vào công trình tạo dựng của Thiên Chúa không muốn nói rằng con người là tuyệt đối và là ông chủ của mạng sống mình (x. số 52). Việc Thiên Chúa đặt ra những luật lệ cho con người cho thấy sự hữu hạn của nó (x. số 42).
c. Sự sa ngã của con người do nổi loạn chống lại Thiên Chúa, điều đó cho thấy nó đã vượt quá giới hạn của mình. Từ đó, con người sống dưới sự thống trị của tội lỗi (x. số 36). « Khi không nhìn nhận Thiên Chúa như là Thiên Chúa, người ta phản bội ý nghĩa sâu xa của con người và làm tổn hại đến sự hiệp thông giữa những con người » (số 36).
d. Con người được Chúa Kitô cứu độ. Chính trong Chúa Kitô mà con người có thể tìm lại căn tính của mình và tái xây dựng tình huynh đệ giữa con người với nhau (x. số 36).
Nói tóm lại, Thông điệp có một cái nhìn vừa tích cực vừa quân bình về con người. Nó nhấn mạnh đến phẩm giá của con người được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa. Người nam và người nữ được mời gọi tham dự vào công trình tạo dựng cua Thiên Chúa. Thiên Chúa chúc lành cho sự chung sống giữa người nam và người nữ : « Hãy sinh sôi nảy nở thật nhiều » (Kn 1, 28). Mặt khác, Thông điệp cho thấy sự hữu hạn của con người bị tội lỗi làm tổn thương. Nó phải ý thức về sự giới hạn của nó. Sự tự do của nó không phải là một sự tự do tuyệt đối nhưng là một sự tự do đã bị tội lỗi làm tổn thương và cần được chữa lành. Dù sao, cái nhìn bi quan và do dự về tính dục như được thấy trong các thủ bản của các cha giải tội hoàn toàn không còn nữa.
3.1.3. Chiều kích thiêng liêng của thân xác con người.
Khi đối lập với quan niệm giảm thiểu thân xác con người thành tính vật chất thuần túy, Thông điệp cho thấy rằng thân xác được nhận biết như là « thực tại đặc trưng nhân vị, dấu chỉ và là nơi chốn của mối quan hệ của con người với người khác, với Thiên Chúa và với thế giới » (số 23). Về mặt triết học, nó nhấn mạnh đến sự thống nhất toàn vẹn của con người, là hồn và xác. Con người là một nhân vị. Thân xác không phải là một « tổng hợp các cơ quan, chức năng, năng lượng để dùng theo chỉ những tiêu chí của lạc thú và tính hữu hiệu ». Hệ quả một cái nhìn như thế, đó là người ta đi đến chỗ phi nhân vị hóa và khai thác tính dục con người. Đối với Thông điệp, tính dục là « dấu chỉ và là ngôn ngữ của tình yêu, tức là của việc hiến thân và việc đón nhận người khác trong tất cả sự phong phú của người ấy » (số 23).
3.1.4. Ý nghĩa nguyên thủy và đích thực của tính dục con người.
Chính ở đây Thông điệp đưa chúng ta đến chỗ hiểu ý nghĩa nguyên thủy và đích thực của tính dục con người hay chiều kích nhân vị của nó. Thông điệp lên án những ai tầm thường hóa tính dục khi chỉ quan niệm nó theo những tiêu chí của dục vọng lạc thú và tính hiệu năng. Thông điệp cũng lên án những ai « đã giúp phổ biến não trạng bi quan về tính dục và coi thương thiên chức làm mẹ » (số 59), những ai có cái nhìn sai lệch về sự luyến ái, « chỉ thấy trong việc sinh sản một chướng ngại cho sự triển nở nhân cách của mỗi người » (số 13), và một não trạng duy vật khi coi việc truyền sinh như là « một kẻ thù cần phải tránh trong việc thực hành tính dục » (số 23). Cũng chính từ những quan điểm sai lệch này về tính dục mà người ta biện minh cho việc ngừa thai và phá thai (x. số 13).
Trái lại, Thông điệp cho thấy hai ý nghĩa nguyên thủy của tính dục con người, là phối hợp và truyền sinh, « gắn liền với chính bản chất của hành vi hôn nhân » (số 23). Đặc biệt, ý nghĩa sâu xa của tính dục con người, đó là « mang nhân vị đến chỗ hiến thân trong tình yêu » (số 97). « Đời sống tìm thấy ý nghĩa của nó trong tình yêu trao bao và đón nhận : chính ở tầm mức này mà tính dục và việc sinh sản của con người đạt tới chân tính của chúng » (số 81) và điều đó nói lên ý nghĩa sâu xa của hôn nhân « khi người nam và người nữ kết hợp với nhau bằng dây liên kết hôn nhân, họ đã cộng tác vào công trình của Thiên Chúa bằng hành vi sinh sản », hôn nhân của người nam và người nữ như thế giống như « một họa sĩ vẽ nên hình ảnh thần linh » (số. 34).
Trước tiên, cần nói rõ ngay rằng luân lý tính dục không phải là mục đích của Thông điệp này. Nó chỉ là một phần nhỏ trong toàn bộ thông điệp mà mục đích của nó là bảo vệ và tôn trọng sự sống con người, từ lúc thụ thai cho đến lúc chết. Chính luôn luôn nhân cơ hội những suy tư thuộc trật tự thần học hay luân lý mà việc áp dụng thực tiễn thực tại tính dục được đề cập. Nó được đề cập phần nào trong các số 13, 23, 43, 81, 97…
Dầu sao đi nữa, tính dục luôn là sự biểu lộ cuộc sống của con người hay nói như Thông điệp : « tính dục, là sự phong phú của toàn thể nhân vị… » (số 97 ; x. số 23). Chính vì thế, cha Philippe Bordeyne đã khẳng định : « Vào thời đại này, luân lý tính dục trở nên một nền luân lý của sự sống [1] (http://xuanbichvietnam.wordpress.com/wp-admin/post-new.php#_ftn1)». Nói về tính dục con người, đó chính là nói về sự sống con người.
1. Những vấn đề lịch sử và luận đề chung của Thông điệp.
1.1. Những vấn đề lịch sử
Số 3 của Thông điệp nhắc lại những đe dọa, những cuộc tấn công mưu sát và những tội ác chống lại sự sống con người (ngừa thai, phá thai, gây chết êm dịu…). Thông điệp cũng ghi nhận rằng nhiều người biện minh cho những tội ác chống lại sự sống của họ nhân danh tự do cá nhân, nhân danh tự do tuyệt đối (số 4), nhân danh « một quyền tự trị hoàn toàn và trọn vẹn » (số 64). Đặc biệt, những tội ác này đã được thực hiện cách có hệ thống với sự trợ giúp của các Nhà Nước, các tổ chức quốc tế, của y khoa: « Sự kiện các luật pháp của nhiều nước…đã chấp nhận không trừng phạt hay, còn hơn nữa, nhìn nhận tính hợp pháp hoàn toàn của những thực hành chống lại sự sống này hoàn toàn vừa là một triệu chứng gây quan ngại vừa là một nguyên nhân không thể coi thường gây nên sự sụp đổ nghiêm trọng về luân lý… Cả y khoa, là khoa có sứ mạng bảo vệ và chăm sóc cho sự sống của con người, cũng luôn sẵn sàng tiếp tay rộng rãi…cho việc thực hiện các hành vi chống lại con người » (số 4 ; xem thêm số 59). Điều đó giúp phổ biến và gây nên « một não trạng buông thả về tính dục » (số 59). Chính cuộc khủng hoảng luân lý này đã đưa đến việc soạn thảo Thông điệp « Tin Mừng về Sự Sống ».
1.2. Luận đề chung của Thông điệp.
Nói cách khác, sự sống con người bị đe dọa. Tương lai nhân loại bị đe dọa. Vấn đề những đe dọa và những thực hành chống lại sự sống con người đã là đối tượng của những phê phán và lên án của Thông điệp. Toàn bộ « nền văn hóa sự chết » cần được thay thế bằng « nền văn hóa sự sống », cần được soi sáng bởi « Tin Mừng về sự sống ».
Đứng trước « muôn vàn con người yếu đuối, vô phương tự vệ, bị coi rẻ trong quyền căn bản được sống còn », đứng trước những bất công lan tràn đang đe dọa mạng sống con người, Thông điệp nói lên mục đích và ước muốn của mình trong việc xây dựng « nền văn hóa sự sống »: « Thông điệp này… muốn tái khẳng định cách rõ ràng và mạnh mẽ giá trị của sự sống con người và tính bất khả xâm phạm của nó, và, đồng thời, nhân danh Thiên Chúa, thiết tha kêu gọi mọi người và mỗi người : hãy tôn trọng, bảo vệ, yêu mến và phục vụ sự sống, toàn thể sự sống con người ! »
Ở đây, Thông điệp không ngừng ngại mời gọi con cái mình và những người thiện chí dấn thân vào cuộc chiến đấu giữa « nền văn hóa sự chết » và « nền văn hóa sự sống » (các số 21, 28, 50). Cuộc chiến đấu này được biểu hiện qua Thập giá của Chúa Kitô mà Giáo Hội xác tín rằng : « Ánh rạng ngời của Thập giá không bị bóng tối này che đi ; Thập giá thậm chí càng nổi bật rõ nét và sáng tỏ hơn, và xuất hiện như là trung tâm, ý nghĩa và cứu cánh của toàn thể lịch sử và của toàn thể sự sống con người » (số 50).
Và để xây dựng « nền văn hóa sự sống » đó, Thông điệp kêu gọi « cấp bách phải lao vào cuộc động viên toàn bộ các lương tâm và một cố gắng chung thuộc lãnh vực đạo đức, để phát triển một chiến lược lớn hơn cho việc phục vụ sự sống ». Tính cấp bách, theo Thông điệp, phát xuất « từ hoàn cảnh lịch sử chúng ta đang trải qua » và nhất là phát xuất « từ sứ mệnh Phúc Âm hóa » của Giáo Hội (số 95). Bởi vì, đối với Giáo Hội, « Tin Mừng được chỉ định nhuần thấm mọi nền văn hóa và làm cho chúng sinh động từ bên trong, để chúng bày tỏ toàn thể chân lý về con người và sự sống con người » (số 95). Ở đây, vấn đề giáo dục đóng một vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền văn hóa sự sống. « Giáo dục lương tâm luân lý về giá trị bất khả đo lường và bất khả xâm phạm của mọi sự sống con người », giúp « tái khám phá mối dây liên hệ không thể tách rời giữa sự sống và tự do » và « mối dây cấu thành kết hợp tự do với chân lý » (số 96). Bên cạnh đó, việc giáo dục là giúp con người « duy trì những tương quan đúng đắn với các nhân vị », giúp « hiểu và sống giới tính, tình yêu », bao hàm cả việc giáo dục « đức khiết tịnh » giúp tôn trọng « ý nghĩa ‘hôn ước’ của thân xác » và « việc sinh sản có trách nhiệm » (số 97). Điều đó có nghĩa rằng Giáo Hội không quên lưu tâm đến vấn đề « thăng tiến không biết mệt mỏi việc mục vụ gia đình » (số 94).
2. Vấn đề tính dục con người trong Thông điệp.
Để hiểu cách đặt vấn đề và luận đề của Thông điệp liên quan đến tính dục con người, chúng ta cần khởi đi từ những vấn đề lịch sử được đề cập ở đó.
Thông điệp cho thấy rằng, ngày nay, tính dục con người bị « tầm thường hóa » (số 97), bị « phi nhân vị và bị khai thác » (số 23). Đối với nhiều người, tính dục hay thân xác không còn là một « thực tại đặc trưng nhân vị, dấu chỉ và là nơi chốn của mối tương quan với người khác, với Thiên Chúa và với thế giới », nhưng là « một tổng hợp các cơ quan, các chức năng và năng lượng để dùng theo những tiêu chuẩn của lạc thú và của hiệu quả mà thôi » (số 23). Do đó, tính dục con người như là « cơ hội và dụng cụ của sự thỏa mãn ích kỷ của các dục vọng và bản năng » (số 23). Cội rễ của việc đánh giá thấp, của việc thiếu hiểu biết này về tính dục nằm trong « não trạng hưởng thụ khoái lạc và vô trách nhiệm trong vấn đề tính dục » (số 13), trong chủ nghĩa duy vật thực hành, chủ nghĩa chủ quan luân lý, chủ nghĩa tương đối luân lý, chủ nghĩa cá nhân…(x. các số 69, 70, 90, 95…).
Từ đó, chúng ta nhận thấy rằng vấn đề thực sự mà Thông điệp muốn đặt ra là vấn đề tiếp cận tính dục con người. Tính dục con người phải chăng chỉ là « một tổng hợp các cơ quan, các chức năng và năng lượng để dùng theo những tiêu chuẩn của lạc thú và của hiệu quả mà thôi » ? Phải chăng nó là một « dụng cụ cho sự thỏa mãn ích kỷ của các dục vọng và bản năng ? » Phải chăng đó là một quan niệm đích thực, một lối tiếp cận đúng đắn về tính dục con người ?
Rõ ràng Thông điệp muốn tái khẳng định ý nghĩa sâu xa và đích thực của tính dục con người. Chúng ta có thể nhận thấy luận đề của Thông điệp qua lời khẳng định sau : « Tính dục, là sự phong phú của toàn thể nhân vị, biểu lộ ý nghĩa thâm sâu của nó bằng cách mang (nhân vị) đến chỗ hiến thân trong tình yêu » (số 97). Như thế, tính dục con người được xem xét trong sự phong phú toàn diện của nhân vị và trong trật tự các mối tương quan nam nữ : tình yêu giới tính được nhận thấy trong mối tương quan hỗ tương trao ban và lãnh nhận (x. số 81).
3. Những biện luận của Thông điệp.
Từ lời khẳng định này liên quan đến tính dục con người, chúng ta thử trình bày lối biện luận của Thông điệp dưới hai khía cạnh sau : 1) « Tính dục, sự phong phú của toàn thể nhân vị », 2) Tính dục, được biểu lộ qua sự hiến thân trong tình yêu.
3.1. « Tính dục, sự phong phú của toàn thể nhân vị ».
3.1.1. Lối trình bày phong phú về sự sống con người và do đó tính dục của nó.
Thông điệp Evangelium Vitae là một Thông điệp rất phong phú, trình bày sự sống con người bằng một lối tiếp cận đa ngành : sinh học, triết học, xã hội học, pháp lý, Thánh Kinh, thần học và luân lý. Đức Hồng y G. Cottier khẳng định : « Sự đóng góp của mỗi (lối tiếp cận) là cần thiết, nhưng nếu tách rời ra, thì không có bất cứ lối tiếp cận nào có khả năng cung cấp một câu trả lời thích đáng [2] (http://xuanbichvietnam.wordpress.com/wp-admin/post-new.php#_ftn2)».
Nếu « vào thời đại này, nền luân lý tính dục trở thành một nền luân lý sự sống », thì tính dục cũng phải được tiếp cận trong các nhìn phong phú này. Thật sai lầm khi tách rời tính dục khỏi toàn thể cuộc sống của một nhân vị, vì tính dục biểu lộ thực tại phong phú của con người. Nó có một lịch sử lâu dài nơi mỗi người, với một nguồn gốc vào thời thơ ấu và một sự phát triển trong suốt cuộc sống. Nó là một thực tại nhân linh đang hình thành. Nó là một chiều kích thiết yếu của nhân vị. Thông điệp cảnh báo : một khi bị phi nhân vị hóa và bị khai thác, tính dục càng ngày càng sẽ trở nên « cơ hội và dụng cụ cho việc khẳng định cái tôi và cho việc thỏa mãn ích kỷ các dục vọng và bản năng » (số 23).
3.1.2. Nhân chủng học Kitô giáo về con người.
Khi đọc Thông điệp, chúng ta nhận thấy rằng nó trình bày quan niệm về con người theo cách cổ điển, và do đó tính dục của nó.
a. Người nam và người nữ ở đỉnh cao của công trình tạo dựng của Thiên Chúa. Họ được tạo dựng theo hình ảnh của Ngài. Họ là « sự biểu lộ Thiên Chúa, một dấu chỉ của sự hiện diện của Ngài, một dấu vết của vinh quang của Ngài ». Tính yêu giới tính biểu lộ một tương quan hoàn hảo giữa người nam và người nữ. Không có sự xuất hiện của người nữ, người nam cảm thấy không thỏa mãn trong « sự đòi hỏi đối thoại liên vị ». Thiên Chúa được phản ảnh trong mối quan hệ nam nữ này (x. số 34-35). Thiên Chúa đã chúc lành cho người nam và người nữ (x. số 43). Tính dục con người do đó được trình bày vừa nhân linh vừa thánh thiêng.
b. Sự hữu hạn của con người : sự kiện con người được Thiên Chúa chúc lành, được mời gọi tham dự vào công trình tạo dựng của Thiên Chúa không muốn nói rằng con người là tuyệt đối và là ông chủ của mạng sống mình (x. số 52). Việc Thiên Chúa đặt ra những luật lệ cho con người cho thấy sự hữu hạn của nó (x. số 42).
c. Sự sa ngã của con người do nổi loạn chống lại Thiên Chúa, điều đó cho thấy nó đã vượt quá giới hạn của mình. Từ đó, con người sống dưới sự thống trị của tội lỗi (x. số 36). « Khi không nhìn nhận Thiên Chúa như là Thiên Chúa, người ta phản bội ý nghĩa sâu xa của con người và làm tổn hại đến sự hiệp thông giữa những con người » (số 36).
d. Con người được Chúa Kitô cứu độ. Chính trong Chúa Kitô mà con người có thể tìm lại căn tính của mình và tái xây dựng tình huynh đệ giữa con người với nhau (x. số 36).
Nói tóm lại, Thông điệp có một cái nhìn vừa tích cực vừa quân bình về con người. Nó nhấn mạnh đến phẩm giá của con người được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa. Người nam và người nữ được mời gọi tham dự vào công trình tạo dựng cua Thiên Chúa. Thiên Chúa chúc lành cho sự chung sống giữa người nam và người nữ : « Hãy sinh sôi nảy nở thật nhiều » (Kn 1, 28). Mặt khác, Thông điệp cho thấy sự hữu hạn của con người bị tội lỗi làm tổn thương. Nó phải ý thức về sự giới hạn của nó. Sự tự do của nó không phải là một sự tự do tuyệt đối nhưng là một sự tự do đã bị tội lỗi làm tổn thương và cần được chữa lành. Dù sao, cái nhìn bi quan và do dự về tính dục như được thấy trong các thủ bản của các cha giải tội hoàn toàn không còn nữa.
3.1.3. Chiều kích thiêng liêng của thân xác con người.
Khi đối lập với quan niệm giảm thiểu thân xác con người thành tính vật chất thuần túy, Thông điệp cho thấy rằng thân xác được nhận biết như là « thực tại đặc trưng nhân vị, dấu chỉ và là nơi chốn của mối quan hệ của con người với người khác, với Thiên Chúa và với thế giới » (số 23). Về mặt triết học, nó nhấn mạnh đến sự thống nhất toàn vẹn của con người, là hồn và xác. Con người là một nhân vị. Thân xác không phải là một « tổng hợp các cơ quan, chức năng, năng lượng để dùng theo chỉ những tiêu chí của lạc thú và tính hữu hiệu ». Hệ quả một cái nhìn như thế, đó là người ta đi đến chỗ phi nhân vị hóa và khai thác tính dục con người. Đối với Thông điệp, tính dục là « dấu chỉ và là ngôn ngữ của tình yêu, tức là của việc hiến thân và việc đón nhận người khác trong tất cả sự phong phú của người ấy » (số 23).
3.1.4. Ý nghĩa nguyên thủy và đích thực của tính dục con người.
Chính ở đây Thông điệp đưa chúng ta đến chỗ hiểu ý nghĩa nguyên thủy và đích thực của tính dục con người hay chiều kích nhân vị của nó. Thông điệp lên án những ai tầm thường hóa tính dục khi chỉ quan niệm nó theo những tiêu chí của dục vọng lạc thú và tính hiệu năng. Thông điệp cũng lên án những ai « đã giúp phổ biến não trạng bi quan về tính dục và coi thương thiên chức làm mẹ » (số 59), những ai có cái nhìn sai lệch về sự luyến ái, « chỉ thấy trong việc sinh sản một chướng ngại cho sự triển nở nhân cách của mỗi người » (số 13), và một não trạng duy vật khi coi việc truyền sinh như là « một kẻ thù cần phải tránh trong việc thực hành tính dục » (số 23). Cũng chính từ những quan điểm sai lệch này về tính dục mà người ta biện minh cho việc ngừa thai và phá thai (x. số 13).
Trái lại, Thông điệp cho thấy hai ý nghĩa nguyên thủy của tính dục con người, là phối hợp và truyền sinh, « gắn liền với chính bản chất của hành vi hôn nhân » (số 23). Đặc biệt, ý nghĩa sâu xa của tính dục con người, đó là « mang nhân vị đến chỗ hiến thân trong tình yêu » (số 97). « Đời sống tìm thấy ý nghĩa của nó trong tình yêu trao bao và đón nhận : chính ở tầm mức này mà tính dục và việc sinh sản của con người đạt tới chân tính của chúng » (số 81) và điều đó nói lên ý nghĩa sâu xa của hôn nhân « khi người nam và người nữ kết hợp với nhau bằng dây liên kết hôn nhân, họ đã cộng tác vào công trình của Thiên Chúa bằng hành vi sinh sản », hôn nhân của người nam và người nữ như thế giống như « một họa sĩ vẽ nên hình ảnh thần linh » (số. 34).