admin
18-03-2007, 09:12 AM
GIÁO HUẤN VỀ CÔNG BẰNG XÃ HỘI
THUỘC BẢN CHẤT CỦA PHỤNG TỰ
Hỏi: Chúng ta thường được nghe rằng học thuyết về công bằng xã hội là một trong những kho tàng của Truyền thống Công Giáo ít được nhắc đến. Đâu là những phương thức thích hợp chúng ta có thể áp dụng trong phụng vụ để nhấn mạnh tầm quan trọng này ?
Đáp: Chắc chắn rằng phụng vụ của Hội Thánh dưới nhiều hình thức có mối liên hệ chặt chẽ với Phúc Âm có tính cách xã hội. Nhưng trước khi phân tích một vài hình thức này, chúng ta cần nhìn lại cách vấn đề được đặt ra.
Nhiều khi chúng ta cũng không công bằng lắm khi đòi hỏi phụng vụ phải phục vụ cho nhu cầu này hay nhu cầu nọ. Như trong trường hợp này, không phải nói để giảm nhẹ vần đề, nhưng chỉ xin lưu ý rằng tầm quan trọng của phụng vụ vượt quá những giới hạn muốn phụng vụ tập trung phục vụ cho một nhu cầu nào đó.
1. HỌC TỪ PHỤNG VỤ
Thay vì buộc phụng vụ theo những chủ đề và những bận tâm của chúng ta, chúng ta nên “buộc” chính mình đi theo phụng vụ. Phụng vụ chứa đựng nhiều giáo huấn cho chúng ta. Điều chúng ta cần làm là để phụng vụ thực hiện đúng chức năng của nó.
Sẽ rất đáng buồn nếu cho rằng phụng vụ như những cử hành lập đi lập lại từ tuần này đến tuần khác mà không nói với chúng ta điều gì về công bằng xã hội, về cách chúng ta sẽ sống giữa đời, và chúng ta phải làm sao đối diện với những bất công mà rất nhiều người trên thế gian này đang gánh chịu.
Cũng thế, sẽ không vui gì nếu như phụng vụ không giúp chúng ta liên đới với những vấn đề khác của cuộc sống, chẳng hạn như quyền được sống và phẩm giá của sự sống dưới mọi hình thức.
2. NHỮNG NGUY CƠ TRONG VIỆC ẤN ĐỊNH NGÀY LỄ ?
Dĩ nhiên trong một năm chúng ta có những ngày lễ cho các nhu cầu. Một số ngày lễ này được khuyến khích trong Giáo Hội hoàn vũ, hay trong một quốc gia hay một giáo phận.
Mỗi lễ đặc biệt đều có ngày ấn định là cần thiết, nhưng chúng ta không thể không tự hỏi phải chăng việc mỗi nhu cầu được ấn định theo ngày, thỉnh thoảng do vô tình, ngụ ý rằng chỉ vào ngày đó trong năm chúng ta mới “có nhu cầu” nghĩ đến nó.
Nếu chúng ta nhận ra phụng vụ là nguồn thật nuôi dưỡng đức tin trong tất cả mọi khía cạnh của phụng vụ, chúng ta cần lưu ý việc chuẩn bị chu đáo cho buổi cử hành ở mọi khía cạnh, các thừa tác viên thích hợp cho các phận vụ được ủy thác, và việc qui tụ một cộng đoàn ý thức được vai trò của họ.
Điều này không thể được hoàn thành trong một hay hai ngày. Giáo Hội đã trãi nghiệm bằng nhiều cách và ở nhiều nơi để có thể tin chắc rằng lời mời gọi canh tân phụng vụ từ Công Đồng Vatican II đã được đáp ứng; chính lời mời gọi đó cũng được canh tân qua một số dịp, không ít bởi ĐGH Gioan Phaolô II và ĐGH Biển Đức XVI.
Vì thế, việc đầu tiên cần phải làm, khi chúng ta bận tâm làm sao phụng vụ đưa cộng đoàn dấn thân cho các nhu cầu về công bằng xã hội, là không ngừng thăng tiến các cử hành phụng vụ trong giáo xứ một cách xứng đáng. Cùng làm việc với nhau để buổi cử hành được sốt sắng, và việc cử hành được sốt sắng cũng là nhờ sự trợ giúp của các lớp giáo lý và thường huấn cho các kitô hữu trưởng thành.
3. LẮNG NGHE PHÚC ÂM CÓ TÍNH XÃ HỘI
Nhưng đâu là những khoảnh khắc đặc biệt làm nổi bật hơn cả công bằng xã hội ? Dĩ nhiên, chúng có thể được tìm thấy ngay trong các bản văn phụng vụ. Chẳng hạn, trong bản văn cho Thánh Lễ Chúa Nhật này, hoặc nếu chúng ta hiểu đúng ý nghĩa của lời linh mục đọc để giải tán cộng đoàn sau Thánh Lễ trong La ngữ: “Ite, Missa est” (Trong nghi thức Thánh Lễ bằng Anh ngữ có một công thức dịch nghĩa: “Chúc anh chị em đi bình an để yêu mến và phụng sự Chúa”).
Thường thường cũng thích hợp giải thích ngắn những lời này trước khi giải tán, có thể nối kết với một khía cạnh đặc biệt của Lời Chúa trong ngày, một ý trong bài giảng hoặc theo hoàn cảnh riêng biệt của ngày sống hôm đó.
Những lúc chính yếu để loan báo những hoàn cảnh đặc biệt trong thế giới chúng ta đang sống đó là lúc qui tụ và giải tán. Vì vậy cần cân nhắc những lời mở đầu và giải tán Thánh Lễ. Làm thế nào để những lời này giúp chúng ta nối kết phụng vụ và cuộc sống ?
Liệu chúng ta có thể hình tượng hóa sự việc chúng ta đến nhà thờ, và sau một thời gian ngắn chúng ta được sai trở lại nơi chúng ta đã ra đi như những Kitô khác ?
Liệu chúng ta có thể hình tượng hóa những hoàn cảnh trong đời sống hằng ngày bằng cách mang những biểu tượng về chúng trong đoàn rước đầu lễ, và hình tượng hóa sứ vụ của chúng ta bằng cách mang những biểu tượng khi đoàn rước tiến ra ngoài sau Lễ ?
Tất nhiên Thánh giá trong đoàn rước rất thích hợp cho việc hình tượng hóa này. Nhưng thỉnh thoảng thêm một vài biểu tượng sẽ gợi lại cho chúng ta mối liên hệ sống động giữa phụng vụ và đời sống.
Các bài Kinh Thánh thường xuyên và mạnh mẽ nêu lên các vấn đề công bằng xã hội. Trong vài trường hợp, các bài đọc có thể bị cắt xén do cách giải thích theo nghĩa đạo đức quá hẹp. Tuy nhiên, đôi khi những bản văn có ý nghĩa hoàn toàn thiêng liêng cũng bị lu mờ do cách giải thích quá hạn hẹp về mặt xã hội.
Giảng lễ là một phận vụ khó khăn. Lắng nghe cách cộng đoàn nghe các bài đọc Kinh thánh giúp ích rất nhiều cho người giảng. Trong trường hợp giáo xứ có các nhóm chia sẻ Lời Chúa cũng có thể giúp linh mục hiểu rõ những cách nhìn khác nhau, hổ trợ cho việc rao giảng – cũng có thể tìm các trợ giúp như thế trong các lớp giáo lý, công việc xã hội và tất cả các lãnh vực của đời sống giáo xứ.
Sau hết, sự quyên góp. Tiền quyên góp được sử dụng như thế nào ? Nó có góp phần cho công việc xã hội của giáo xứ ? Nếu có, điều đó có gây ý thức nơi dân chúng bằng cách này hay cách khác ? Còn nếu hiện tại chưa thực thi, sự quyên góp đó sẽ có mục đích sử dụng cho tương lai ?
Chẳng hạn, mỗi tháng một lần giáo xứ tổ chức quyên góp để tạo nên những phần cơm hoặc quần áo cho công việc bác ái. Chúng ta có thể nghĩ ra những cách tương tự trong khả năng của mình.
Khi chúng ta kết hợp quyên góp với sự tự hiến chúng ta thực hiện trong những phút giây đó, và cố gắng liên kết với sự tự hiến của Đức Kitô, chúng ta thật sự đạt đến điểm gần nhất giữa mối liên hệ phụng vụ và công bằng xã hội, khi đó chúng ta đạt đến điều Giáo Hội mong muốn. Đó là chúng ta tham dự một cách ý thức và tích cực vào các mầu nhiệm thánh mà chúng ta được đặc quyền cử hành.
Tâm Việt - Phỏng dịch theo Lm. Morris, báo The Universe, Chúa Nhật 20.8.2006, trang 11.
THUỘC BẢN CHẤT CỦA PHỤNG TỰ
Hỏi: Chúng ta thường được nghe rằng học thuyết về công bằng xã hội là một trong những kho tàng của Truyền thống Công Giáo ít được nhắc đến. Đâu là những phương thức thích hợp chúng ta có thể áp dụng trong phụng vụ để nhấn mạnh tầm quan trọng này ?
Đáp: Chắc chắn rằng phụng vụ của Hội Thánh dưới nhiều hình thức có mối liên hệ chặt chẽ với Phúc Âm có tính cách xã hội. Nhưng trước khi phân tích một vài hình thức này, chúng ta cần nhìn lại cách vấn đề được đặt ra.
Nhiều khi chúng ta cũng không công bằng lắm khi đòi hỏi phụng vụ phải phục vụ cho nhu cầu này hay nhu cầu nọ. Như trong trường hợp này, không phải nói để giảm nhẹ vần đề, nhưng chỉ xin lưu ý rằng tầm quan trọng của phụng vụ vượt quá những giới hạn muốn phụng vụ tập trung phục vụ cho một nhu cầu nào đó.
1. HỌC TỪ PHỤNG VỤ
Thay vì buộc phụng vụ theo những chủ đề và những bận tâm của chúng ta, chúng ta nên “buộc” chính mình đi theo phụng vụ. Phụng vụ chứa đựng nhiều giáo huấn cho chúng ta. Điều chúng ta cần làm là để phụng vụ thực hiện đúng chức năng của nó.
Sẽ rất đáng buồn nếu cho rằng phụng vụ như những cử hành lập đi lập lại từ tuần này đến tuần khác mà không nói với chúng ta điều gì về công bằng xã hội, về cách chúng ta sẽ sống giữa đời, và chúng ta phải làm sao đối diện với những bất công mà rất nhiều người trên thế gian này đang gánh chịu.
Cũng thế, sẽ không vui gì nếu như phụng vụ không giúp chúng ta liên đới với những vấn đề khác của cuộc sống, chẳng hạn như quyền được sống và phẩm giá của sự sống dưới mọi hình thức.
2. NHỮNG NGUY CƠ TRONG VIỆC ẤN ĐỊNH NGÀY LỄ ?
Dĩ nhiên trong một năm chúng ta có những ngày lễ cho các nhu cầu. Một số ngày lễ này được khuyến khích trong Giáo Hội hoàn vũ, hay trong một quốc gia hay một giáo phận.
Mỗi lễ đặc biệt đều có ngày ấn định là cần thiết, nhưng chúng ta không thể không tự hỏi phải chăng việc mỗi nhu cầu được ấn định theo ngày, thỉnh thoảng do vô tình, ngụ ý rằng chỉ vào ngày đó trong năm chúng ta mới “có nhu cầu” nghĩ đến nó.
Nếu chúng ta nhận ra phụng vụ là nguồn thật nuôi dưỡng đức tin trong tất cả mọi khía cạnh của phụng vụ, chúng ta cần lưu ý việc chuẩn bị chu đáo cho buổi cử hành ở mọi khía cạnh, các thừa tác viên thích hợp cho các phận vụ được ủy thác, và việc qui tụ một cộng đoàn ý thức được vai trò của họ.
Điều này không thể được hoàn thành trong một hay hai ngày. Giáo Hội đã trãi nghiệm bằng nhiều cách và ở nhiều nơi để có thể tin chắc rằng lời mời gọi canh tân phụng vụ từ Công Đồng Vatican II đã được đáp ứng; chính lời mời gọi đó cũng được canh tân qua một số dịp, không ít bởi ĐGH Gioan Phaolô II và ĐGH Biển Đức XVI.
Vì thế, việc đầu tiên cần phải làm, khi chúng ta bận tâm làm sao phụng vụ đưa cộng đoàn dấn thân cho các nhu cầu về công bằng xã hội, là không ngừng thăng tiến các cử hành phụng vụ trong giáo xứ một cách xứng đáng. Cùng làm việc với nhau để buổi cử hành được sốt sắng, và việc cử hành được sốt sắng cũng là nhờ sự trợ giúp của các lớp giáo lý và thường huấn cho các kitô hữu trưởng thành.
3. LẮNG NGHE PHÚC ÂM CÓ TÍNH XÃ HỘI
Nhưng đâu là những khoảnh khắc đặc biệt làm nổi bật hơn cả công bằng xã hội ? Dĩ nhiên, chúng có thể được tìm thấy ngay trong các bản văn phụng vụ. Chẳng hạn, trong bản văn cho Thánh Lễ Chúa Nhật này, hoặc nếu chúng ta hiểu đúng ý nghĩa của lời linh mục đọc để giải tán cộng đoàn sau Thánh Lễ trong La ngữ: “Ite, Missa est” (Trong nghi thức Thánh Lễ bằng Anh ngữ có một công thức dịch nghĩa: “Chúc anh chị em đi bình an để yêu mến và phụng sự Chúa”).
Thường thường cũng thích hợp giải thích ngắn những lời này trước khi giải tán, có thể nối kết với một khía cạnh đặc biệt của Lời Chúa trong ngày, một ý trong bài giảng hoặc theo hoàn cảnh riêng biệt của ngày sống hôm đó.
Những lúc chính yếu để loan báo những hoàn cảnh đặc biệt trong thế giới chúng ta đang sống đó là lúc qui tụ và giải tán. Vì vậy cần cân nhắc những lời mở đầu và giải tán Thánh Lễ. Làm thế nào để những lời này giúp chúng ta nối kết phụng vụ và cuộc sống ?
Liệu chúng ta có thể hình tượng hóa sự việc chúng ta đến nhà thờ, và sau một thời gian ngắn chúng ta được sai trở lại nơi chúng ta đã ra đi như những Kitô khác ?
Liệu chúng ta có thể hình tượng hóa những hoàn cảnh trong đời sống hằng ngày bằng cách mang những biểu tượng về chúng trong đoàn rước đầu lễ, và hình tượng hóa sứ vụ của chúng ta bằng cách mang những biểu tượng khi đoàn rước tiến ra ngoài sau Lễ ?
Tất nhiên Thánh giá trong đoàn rước rất thích hợp cho việc hình tượng hóa này. Nhưng thỉnh thoảng thêm một vài biểu tượng sẽ gợi lại cho chúng ta mối liên hệ sống động giữa phụng vụ và đời sống.
Các bài Kinh Thánh thường xuyên và mạnh mẽ nêu lên các vấn đề công bằng xã hội. Trong vài trường hợp, các bài đọc có thể bị cắt xén do cách giải thích theo nghĩa đạo đức quá hẹp. Tuy nhiên, đôi khi những bản văn có ý nghĩa hoàn toàn thiêng liêng cũng bị lu mờ do cách giải thích quá hạn hẹp về mặt xã hội.
Giảng lễ là một phận vụ khó khăn. Lắng nghe cách cộng đoàn nghe các bài đọc Kinh thánh giúp ích rất nhiều cho người giảng. Trong trường hợp giáo xứ có các nhóm chia sẻ Lời Chúa cũng có thể giúp linh mục hiểu rõ những cách nhìn khác nhau, hổ trợ cho việc rao giảng – cũng có thể tìm các trợ giúp như thế trong các lớp giáo lý, công việc xã hội và tất cả các lãnh vực của đời sống giáo xứ.
Sau hết, sự quyên góp. Tiền quyên góp được sử dụng như thế nào ? Nó có góp phần cho công việc xã hội của giáo xứ ? Nếu có, điều đó có gây ý thức nơi dân chúng bằng cách này hay cách khác ? Còn nếu hiện tại chưa thực thi, sự quyên góp đó sẽ có mục đích sử dụng cho tương lai ?
Chẳng hạn, mỗi tháng một lần giáo xứ tổ chức quyên góp để tạo nên những phần cơm hoặc quần áo cho công việc bác ái. Chúng ta có thể nghĩ ra những cách tương tự trong khả năng của mình.
Khi chúng ta kết hợp quyên góp với sự tự hiến chúng ta thực hiện trong những phút giây đó, và cố gắng liên kết với sự tự hiến của Đức Kitô, chúng ta thật sự đạt đến điểm gần nhất giữa mối liên hệ phụng vụ và công bằng xã hội, khi đó chúng ta đạt đến điều Giáo Hội mong muốn. Đó là chúng ta tham dự một cách ý thức và tích cực vào các mầu nhiệm thánh mà chúng ta được đặc quyền cử hành.
Tâm Việt - Phỏng dịch theo Lm. Morris, báo The Universe, Chúa Nhật 20.8.2006, trang 11.