admin
21-03-2007, 11:17 PM
MỘT THOÁNG NHÌN VỀ GIÁO PHẬN NHÀ NHÂN KỶ NIỆM
380 NĂM CHA ĐẮC LỘ ĐẶT CHÂN ĐẾN CỬA BẠNG – BA LÀNG
(19-3-1627 – 19-3-2007)
http://tgmth.conggiao.net/lichsu/lich_su_380_nam_files/image001.jpg
Cách đây đúng 380 năm, ngày 19-3-1627, đoàn truyền giáo của Cha Marquez và Cha Đắc Lộ đã đặt chân đến Cửa Bạng, mở ra công cuộc truyền giáo rộng dãi trên toàn cõi Bắc Việt. Với hoa trái đầu mùa là 32 tín hữu được rửa tội trong những ngày đoàn truyền giáo lưu lại Cửa Bạng để chờ yết kiến triều đình. Đến nay số giáo hữu tại Miền Bắc (giáo tỉnh Hà Nội) đã lên đến con số 1999.498 người.(số liệu của NGHĐGMVN năm 2005).
Theo sử liệu ghi lại trước đó tại Đàng Ngoài:
- Năm 1533 tại làng Ninh Cường, Quần Anh (Bùi Chu ngày nay) đã có giáo sĩ đến truyền giáo.
- Thời Lê Anh Tông năm 1556-1573, đã có Cụ Đỗ Hưng Viễn và Cụ Đỗ Viên Mãn là những tín hữu theo Đạo đầu tiên. (Bồng Trung – Kẻ Bền – Thanh Hoá)
- Năm 1590, một giáo sĩ người Tây Ban Nha, tên là Pedro Ordonez de Cevallos trên đường sang Nhật, đa gặp bão. Tầu bị dạt vào cửa Lạch Trường (Thanh Hóa), ông đến An Trường, kinh đô nhà Lê và đã rửa tội cho chị của Lê Thế Tôn và khoảng 100 người khác.
Nhưng chắc chắn phải đợi đến sau ngày cha Đắc Lộ đặt chân đến cửa Bạng (19.03.1627) và truyền giáo rộng rãi tại đây, người ta mới chứng kiến những cộng đoàn tín hữu phát triển một cách nhanh chóng.
Cách riêng về giáo phận Thanh Hoá
http://tgmth.conggiao.net/lichsu/lich_su_380_nam_files/image002.jpg
Trước ngày cha Đắc Lộ đặt chân lên Cửa Bạng (19-3-1627), thì trên mảnh đất khô cằn sỏi đá của xứ Thanh cây đức tin đã đâm chồi nảy lộc, đó là cụ Đỗ Hưng Viễn và Đỗ Viên Mãn, người làng Bồng Trung (thuộc xứ Kẻ Bền ngày nay) đã theo Đạo dưới thời vua Lê Anh Tông trong khoảng năm 1556-1573, và được Giáo Hội Việt Nam công nhận là những người tín hữu theo đạo đầu tiên. Sau đó vào năm 1590, một giáo sĩ Pedro Ordonez de Cevallos, người Tây Ban Nha, trên đường sang Nhật, đã gặp bão. Tầu bị dạt vào cửa Lạch Trường (Thanh Hóa), mở ra một “câu chuyện tình” đẹp nhất trong lịch sử truyền giáo giữa giáo sĩ Pedro Ordonez de Cevallos và Mai Hoa công Chúa.
Ngày 9 – 9 – 1659, đánh dấu sự lớn mạnh của giáo hội Việt Nam, Đức Thánh Cha Alexandre VII công bố sắc lệnh “Super Cathedram Principis” thành lập hai giáo phận Tông toà: Giáo phận Đàng Ngoài (Bắc Hà) với con số tín hữu khoảng 80.000 người trao cho Đức tân Giám Mục Francois Pallu và giáo phận Đàng Trong (Nam Hà) với số giáo dân khoảng 20.000 trao cho Đức tân Giám Mục Pierre Lambert de La Motte cai quản.
Thanh Hóa thuộc địa phận Đàng ngoài. Địa phận này rất dài và đông dân cư, thoạt đầu chỉ chia thành hai : Đông và Tây Đàng ngoài, lấy sông Hồng làm ranh giới (1679), rồi dần dần mỗi bên lại chia thêm. Riêng địa phận Tây Đàng Ngoài sẽ cắt phần cực Nam thành địa phận Vinh (1846), phần Tây Bắc thành giáo phận Hưng Hóa (15.04.1895) và cuối cùng phần Duyên hải phía Nam thành địa phận Thanh, mà sau này, đến năm 1924, trở thành địa phận Phát Diệm, khi tất cả các địa phận nhận tên nơi có Tòa giám mục. Các giáo xứ tại tỉnh Thanh Hóa thuộc địa phận Phát Diệm cho đến ngày 07.05.1932. Tòa Thánh lập ra địa phận mới, trao cho Đức cha Louis de Cooman, tức Đức cha Luy Hành làm Đại Diện Tông Tòa. Tình hình kéo dài cho đến năm 1960. Ngày 24.11 năm ấy, tất cả các địa phận Tông Tòa Việt Nam, được nâng lên hàng Giáo Phận Chính Tòa. Và Đức cha Phêrô Phạm Tần trở thành giám mục chính tòa tiên khởi của Giáo phận Thanh Hóa, ngài qua đời ngày 01.02.1990.
http://tgmth.conggiao.net/lichsu/lich_su_380_nam_files/image003.jpg
Tòa Thánh đặt Đức Hồng Y Giuse Maria Trịnh Văn Căn, Tổng giám mục giáo phận Hà nội, làm Giám quản Tông Tòa Thanh hóa. Chưa được mấy tháng Người đã đột ngột qua đời ngày 18 – 5 – 1990.
Cha Antôn Trần Lộc được đặt thay thế. Trong 4 năm trời và mặc dù bệnh tật, Người đã hết mình làm việc cho Giáo phận, cho đến khi Đức Cha Batôlômêô Nguyễn Sơn Lâm được Tòa Thánh bổ nhiệm từ Đà Lạt về Thanh Hóa. Cha Antôn Trần Lộc đã qua đời ngày 16.8.1995 và an táng tại Tòa giám mục.
Đức Cha Batôlômêô Nguyễn Sơn Lâm : Được Toà Thánh bổ nhiệm làm Giám Mục Giáo phận Thanh Hóa ngày 23 tháng 03 năm 1994. Nhận Giáo Phận Thanh Hóa ngày 24 tháng 06 năm 1994. Được Chúa gọi về lúc 0 giờ 15 phút, ngày 09 tháng 06 năm 2003. Hưởng thọ 74 tuổi ; 46 năm linh mục, 28 năm Giám mục : 19 năm làm Giám mục Đà Lạt, 9 năm Giám mục Thanh Hoá. Trong 9 năm làm Giám mục Giáo phận Thanh Hóa, Ngài đã có tinh thần hy sinh, yêu mến Giáo phận một cách đặc biệt : lo xây dựng cơ sở vật chất từ Tòa giám mục, nhà Dòng Mến Thánh Giá cho đến các nhà thờ các giáo xứ và các giáo họ ; lo xây dựng đời sống tinh thần, đời sống đạo và đời sống vật chất cho giáo dân trong Giáo phận. Mặc dù vào những năm cuối đời, tuổi già sức yếu, bệnh tật hoành hành, nhưng ngài vẫn lo chu toàn bổn phận của một vị mục tử nhân hiền. Thi hài của ngài được an táng ngày 13 tháng 06 năm 2003, tại Nhà Thờ Chính Tòa Thanh Hóa.
Đức Ông Gioan Baotixita Lưu Văn Khuất : Sau khi Đức cha Batôlômêô Nguyễn Sơn Lâm qua đời, thì Tòa thánh đã bổ nhiệm Đức ông Gioan Baotixita Lưu Văn Khuất làm Giám quản Giáo phận Thanh Hóa. Mặc dù tuổi cao sức yếu, nhưng Đức ông đã làm việc hết mình cho Giáo phận. Đến ngày 27.10.2003, Đức ông đã được Chúa gọi về, hưởng thọ 82 tuổi và an táng tại khuôn viên Tòa Giám Mục.
http://tgmth.conggiao.net/lichsu/lich_su_380_nam_files/image004.jpg
Đức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt : Sau sự ra đi về nhà Cha của Đức ông Giám quản Giáo phận JB Lưu Văn Khuất, Toà Thánh đã đặt Đức cha Giuse Ngô Quang Kiệt, Giám mục Giáo phận Lạng Sơn, Giám quản Giáo phận Hà Nội, làm Giám quản Giáo phận Thanh Hóa ngày 28.10.2003. Mặc dù bận rất nhiều công việc, đường xá xa xôi, nhưng Đức Cha đã hy sinh tất cả để về tham dự tĩnh tâm hàng tháng với linh mục đoàn Giáo phận. Ngài làm Giám quản cho đến khi Đức cha Giuse Nguyễn Chí Linh về nhận Giáo phận ngày 04.08.2005.
Đức Cha Giuse Nguyễn Chí Linh : Vị Giám mục thứ tư của Giáo phận Thanh Hóa là một người con của Ba Làng, của Cửa Bạng lịch sử. Được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám Mục Chính Tòa Thanh Hóa ngày 12.06.2004, Ngài đã chọn khẩu hiệu "Xin Cho Họ Nên Một" để dẫn dắt giáo phận quê nhà bước vào ngưỡng cửa của thiên niên kỷ thứ ba với nhiều thách đố.
Nhìn lại quãng đường lịch sử đã qua, giáo phận Thanh Hoá cảm mến bàn tay nhân ái của Thiên Chúa thương dẫn đưa qua chông gai thử thách của bách hại, chiến tranh, ly tán…. Giáo phận biết ơn Tổng giáo phận Hà Nội đã cưu mang mình không phải trong 9 tháng nhưng suốt thời gian 1659- 1901 và sau đó cho tới năm 1945 vẫn còn đào tạo các thế hệ linh mục cho địa phận Thanh hóa. Giáo phận biết ơn Giáo phận Phát Diệm đã sinh ra mình và cung cấp cho mình hầu hết các linh mục cho đến những chục năm gần đây, vì đa số các linh mục Thanh hóa trên 50 tuổi đời đều xuất thân từ các gia đình thuộc giáo phận Phát Diệm. Giáo phận biết ơn giáo phận Vinh đã đào tạo các linh mục từ ngày 22.11.1988 cho đến nay. Hiện các chủng sinh của giáo phận Thanh hóa vẫn đang được tu luyện và đào tạo tại đây.
Nguyên sự kiện trên đủ nói lên sự thật : dù đã trải qua hằng ấy năm, giáo phận Thanh Hóa vẫn chưa thể tự lập và còn cần được các giáo phận chung quanh giúp đỡ rất nhiều. Tuy nhiên, giáo phận cũng có thể khiêm nhường nói với tất cả các ân nhân của mình rằng : công lao của các ngài đã như hạt giống gặp được mảnh đất tốt mang lại mùa màng phong phú. Thanh Hóa đã có 5 hiển thánh : Thánh Tịnh, Thánh Năm, Thánh Ngân, Thánh Đạt và Thánh nữ Lê ThịThành. Vị Thánh nữ này là Hiển thánh duy nhất của cả giáo hội Việt Nam. Và không ai phủ nhận Thánh Lê Bảo Tịnh thật sự đã làm hiển danh hàng giáo sĩ Việt Nam về tài đức thông minh thánh thiện của Ngài. Giáo phận đã có lúc như chiến tranh, bị bách hại, ly tán, tưởng chừng như không thể gượng dậy nỗi, nhưng khi “trời sáng” đã mau chóng chỗi dậy như một cuộc sống phục sinh đang vươn lên.
Qua đây, chúng ta có thể nói chứng nhân của Chúa Kitô gieo vãi hạt giống trên mảnh đất Thanh Hoá này đem lại một màu gặt bội thu cho Giáo Hội Việt Nam và cho giáo hội hoàn vũ nói chung cũng như cho giáo phận cách riêng.
Sau đây là một vài con số để nói lên sự phát triển của Giáo phận trong thăng trầm của lịch sử:
380 NĂM CHA ĐẮC LỘ ĐẶT CHÂN ĐẾN CỬA BẠNG – BA LÀNG
(19-3-1627 – 19-3-2007)
http://tgmth.conggiao.net/lichsu/lich_su_380_nam_files/image001.jpg
Cách đây đúng 380 năm, ngày 19-3-1627, đoàn truyền giáo của Cha Marquez và Cha Đắc Lộ đã đặt chân đến Cửa Bạng, mở ra công cuộc truyền giáo rộng dãi trên toàn cõi Bắc Việt. Với hoa trái đầu mùa là 32 tín hữu được rửa tội trong những ngày đoàn truyền giáo lưu lại Cửa Bạng để chờ yết kiến triều đình. Đến nay số giáo hữu tại Miền Bắc (giáo tỉnh Hà Nội) đã lên đến con số 1999.498 người.(số liệu của NGHĐGMVN năm 2005).
Theo sử liệu ghi lại trước đó tại Đàng Ngoài:
- Năm 1533 tại làng Ninh Cường, Quần Anh (Bùi Chu ngày nay) đã có giáo sĩ đến truyền giáo.
- Thời Lê Anh Tông năm 1556-1573, đã có Cụ Đỗ Hưng Viễn và Cụ Đỗ Viên Mãn là những tín hữu theo Đạo đầu tiên. (Bồng Trung – Kẻ Bền – Thanh Hoá)
- Năm 1590, một giáo sĩ người Tây Ban Nha, tên là Pedro Ordonez de Cevallos trên đường sang Nhật, đa gặp bão. Tầu bị dạt vào cửa Lạch Trường (Thanh Hóa), ông đến An Trường, kinh đô nhà Lê và đã rửa tội cho chị của Lê Thế Tôn và khoảng 100 người khác.
Nhưng chắc chắn phải đợi đến sau ngày cha Đắc Lộ đặt chân đến cửa Bạng (19.03.1627) và truyền giáo rộng rãi tại đây, người ta mới chứng kiến những cộng đoàn tín hữu phát triển một cách nhanh chóng.
Cách riêng về giáo phận Thanh Hoá
http://tgmth.conggiao.net/lichsu/lich_su_380_nam_files/image002.jpg
Trước ngày cha Đắc Lộ đặt chân lên Cửa Bạng (19-3-1627), thì trên mảnh đất khô cằn sỏi đá của xứ Thanh cây đức tin đã đâm chồi nảy lộc, đó là cụ Đỗ Hưng Viễn và Đỗ Viên Mãn, người làng Bồng Trung (thuộc xứ Kẻ Bền ngày nay) đã theo Đạo dưới thời vua Lê Anh Tông trong khoảng năm 1556-1573, và được Giáo Hội Việt Nam công nhận là những người tín hữu theo đạo đầu tiên. Sau đó vào năm 1590, một giáo sĩ Pedro Ordonez de Cevallos, người Tây Ban Nha, trên đường sang Nhật, đã gặp bão. Tầu bị dạt vào cửa Lạch Trường (Thanh Hóa), mở ra một “câu chuyện tình” đẹp nhất trong lịch sử truyền giáo giữa giáo sĩ Pedro Ordonez de Cevallos và Mai Hoa công Chúa.
Ngày 9 – 9 – 1659, đánh dấu sự lớn mạnh của giáo hội Việt Nam, Đức Thánh Cha Alexandre VII công bố sắc lệnh “Super Cathedram Principis” thành lập hai giáo phận Tông toà: Giáo phận Đàng Ngoài (Bắc Hà) với con số tín hữu khoảng 80.000 người trao cho Đức tân Giám Mục Francois Pallu và giáo phận Đàng Trong (Nam Hà) với số giáo dân khoảng 20.000 trao cho Đức tân Giám Mục Pierre Lambert de La Motte cai quản.
Thanh Hóa thuộc địa phận Đàng ngoài. Địa phận này rất dài và đông dân cư, thoạt đầu chỉ chia thành hai : Đông và Tây Đàng ngoài, lấy sông Hồng làm ranh giới (1679), rồi dần dần mỗi bên lại chia thêm. Riêng địa phận Tây Đàng Ngoài sẽ cắt phần cực Nam thành địa phận Vinh (1846), phần Tây Bắc thành giáo phận Hưng Hóa (15.04.1895) và cuối cùng phần Duyên hải phía Nam thành địa phận Thanh, mà sau này, đến năm 1924, trở thành địa phận Phát Diệm, khi tất cả các địa phận nhận tên nơi có Tòa giám mục. Các giáo xứ tại tỉnh Thanh Hóa thuộc địa phận Phát Diệm cho đến ngày 07.05.1932. Tòa Thánh lập ra địa phận mới, trao cho Đức cha Louis de Cooman, tức Đức cha Luy Hành làm Đại Diện Tông Tòa. Tình hình kéo dài cho đến năm 1960. Ngày 24.11 năm ấy, tất cả các địa phận Tông Tòa Việt Nam, được nâng lên hàng Giáo Phận Chính Tòa. Và Đức cha Phêrô Phạm Tần trở thành giám mục chính tòa tiên khởi của Giáo phận Thanh Hóa, ngài qua đời ngày 01.02.1990.
http://tgmth.conggiao.net/lichsu/lich_su_380_nam_files/image003.jpg
Tòa Thánh đặt Đức Hồng Y Giuse Maria Trịnh Văn Căn, Tổng giám mục giáo phận Hà nội, làm Giám quản Tông Tòa Thanh hóa. Chưa được mấy tháng Người đã đột ngột qua đời ngày 18 – 5 – 1990.
Cha Antôn Trần Lộc được đặt thay thế. Trong 4 năm trời và mặc dù bệnh tật, Người đã hết mình làm việc cho Giáo phận, cho đến khi Đức Cha Batôlômêô Nguyễn Sơn Lâm được Tòa Thánh bổ nhiệm từ Đà Lạt về Thanh Hóa. Cha Antôn Trần Lộc đã qua đời ngày 16.8.1995 và an táng tại Tòa giám mục.
Đức Cha Batôlômêô Nguyễn Sơn Lâm : Được Toà Thánh bổ nhiệm làm Giám Mục Giáo phận Thanh Hóa ngày 23 tháng 03 năm 1994. Nhận Giáo Phận Thanh Hóa ngày 24 tháng 06 năm 1994. Được Chúa gọi về lúc 0 giờ 15 phút, ngày 09 tháng 06 năm 2003. Hưởng thọ 74 tuổi ; 46 năm linh mục, 28 năm Giám mục : 19 năm làm Giám mục Đà Lạt, 9 năm Giám mục Thanh Hoá. Trong 9 năm làm Giám mục Giáo phận Thanh Hóa, Ngài đã có tinh thần hy sinh, yêu mến Giáo phận một cách đặc biệt : lo xây dựng cơ sở vật chất từ Tòa giám mục, nhà Dòng Mến Thánh Giá cho đến các nhà thờ các giáo xứ và các giáo họ ; lo xây dựng đời sống tinh thần, đời sống đạo và đời sống vật chất cho giáo dân trong Giáo phận. Mặc dù vào những năm cuối đời, tuổi già sức yếu, bệnh tật hoành hành, nhưng ngài vẫn lo chu toàn bổn phận của một vị mục tử nhân hiền. Thi hài của ngài được an táng ngày 13 tháng 06 năm 2003, tại Nhà Thờ Chính Tòa Thanh Hóa.
Đức Ông Gioan Baotixita Lưu Văn Khuất : Sau khi Đức cha Batôlômêô Nguyễn Sơn Lâm qua đời, thì Tòa thánh đã bổ nhiệm Đức ông Gioan Baotixita Lưu Văn Khuất làm Giám quản Giáo phận Thanh Hóa. Mặc dù tuổi cao sức yếu, nhưng Đức ông đã làm việc hết mình cho Giáo phận. Đến ngày 27.10.2003, Đức ông đã được Chúa gọi về, hưởng thọ 82 tuổi và an táng tại khuôn viên Tòa Giám Mục.
http://tgmth.conggiao.net/lichsu/lich_su_380_nam_files/image004.jpg
Đức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt : Sau sự ra đi về nhà Cha của Đức ông Giám quản Giáo phận JB Lưu Văn Khuất, Toà Thánh đã đặt Đức cha Giuse Ngô Quang Kiệt, Giám mục Giáo phận Lạng Sơn, Giám quản Giáo phận Hà Nội, làm Giám quản Giáo phận Thanh Hóa ngày 28.10.2003. Mặc dù bận rất nhiều công việc, đường xá xa xôi, nhưng Đức Cha đã hy sinh tất cả để về tham dự tĩnh tâm hàng tháng với linh mục đoàn Giáo phận. Ngài làm Giám quản cho đến khi Đức cha Giuse Nguyễn Chí Linh về nhận Giáo phận ngày 04.08.2005.
Đức Cha Giuse Nguyễn Chí Linh : Vị Giám mục thứ tư của Giáo phận Thanh Hóa là một người con của Ba Làng, của Cửa Bạng lịch sử. Được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám Mục Chính Tòa Thanh Hóa ngày 12.06.2004, Ngài đã chọn khẩu hiệu "Xin Cho Họ Nên Một" để dẫn dắt giáo phận quê nhà bước vào ngưỡng cửa của thiên niên kỷ thứ ba với nhiều thách đố.
Nhìn lại quãng đường lịch sử đã qua, giáo phận Thanh Hoá cảm mến bàn tay nhân ái của Thiên Chúa thương dẫn đưa qua chông gai thử thách của bách hại, chiến tranh, ly tán…. Giáo phận biết ơn Tổng giáo phận Hà Nội đã cưu mang mình không phải trong 9 tháng nhưng suốt thời gian 1659- 1901 và sau đó cho tới năm 1945 vẫn còn đào tạo các thế hệ linh mục cho địa phận Thanh hóa. Giáo phận biết ơn Giáo phận Phát Diệm đã sinh ra mình và cung cấp cho mình hầu hết các linh mục cho đến những chục năm gần đây, vì đa số các linh mục Thanh hóa trên 50 tuổi đời đều xuất thân từ các gia đình thuộc giáo phận Phát Diệm. Giáo phận biết ơn giáo phận Vinh đã đào tạo các linh mục từ ngày 22.11.1988 cho đến nay. Hiện các chủng sinh của giáo phận Thanh hóa vẫn đang được tu luyện và đào tạo tại đây.
Nguyên sự kiện trên đủ nói lên sự thật : dù đã trải qua hằng ấy năm, giáo phận Thanh Hóa vẫn chưa thể tự lập và còn cần được các giáo phận chung quanh giúp đỡ rất nhiều. Tuy nhiên, giáo phận cũng có thể khiêm nhường nói với tất cả các ân nhân của mình rằng : công lao của các ngài đã như hạt giống gặp được mảnh đất tốt mang lại mùa màng phong phú. Thanh Hóa đã có 5 hiển thánh : Thánh Tịnh, Thánh Năm, Thánh Ngân, Thánh Đạt và Thánh nữ Lê ThịThành. Vị Thánh nữ này là Hiển thánh duy nhất của cả giáo hội Việt Nam. Và không ai phủ nhận Thánh Lê Bảo Tịnh thật sự đã làm hiển danh hàng giáo sĩ Việt Nam về tài đức thông minh thánh thiện của Ngài. Giáo phận đã có lúc như chiến tranh, bị bách hại, ly tán, tưởng chừng như không thể gượng dậy nỗi, nhưng khi “trời sáng” đã mau chóng chỗi dậy như một cuộc sống phục sinh đang vươn lên.
Qua đây, chúng ta có thể nói chứng nhân của Chúa Kitô gieo vãi hạt giống trên mảnh đất Thanh Hoá này đem lại một màu gặt bội thu cho Giáo Hội Việt Nam và cho giáo hội hoàn vũ nói chung cũng như cho giáo phận cách riêng.
Sau đây là một vài con số để nói lên sự phát triển của Giáo phận trong thăng trầm của lịch sử: