Phần I. Bài 17. Nam và nữ: quà tặng lẫn nhau

[admin]

Thứ Tư, ngày 6/2/1980

17. Người nam và người nữ là quà tặng lẫn nhau

Chúng ta hãy tiếp tục phân tích về «thuở ban đầu» mà Đức Kitô đã trưng dẫn trong lúc nói chuyện với những người Pharisêu về vấn đề hôn nhân. Suy niệm này đòi hỏi chúng ta phải vượt quá cái ngưỡng cửa lịch sử con người để đến được tình trạng trong trắng nguyên thuỷ. Muốn hiểu rõ sự trong trắng này, một cách nào đó, chúng ta sẽ dựa vào kinh nghiệm của con người lịch sử, dựa vào chứng của tâm hồn và của lý trí.

Dựa theo phương pháp hậu nghiệm về lịch sử và nương theo Sách Sáng Thế 2,23-25 (http://www.mucvu-borsum.de/borsum/kinhthanh/kinhthanh_print.php?SuchText=St 2:23-25&FontSize=Txt10), chúng ta thử cố gắng cấu tạo lại những đặc tính của sự trong trắng nguyên thuỷ này, một sự trong trắng gắn chặt với kinh nghiệm hỗ tương về thân xác và cũng liên hệ tới ý nghĩa hôn phối của thân xác. Tình huống diễn tả ở đây đã mặc khải cho chúng ta biết về kinh nghiệm chân phúc của ý nghĩa về thân xác. Trong mầu nhiệm sáng tạo, con người đạt được tính bổ sung của cái gọi là phái nam và phái nữ trong chính con người. Tuy nhiên, ngay tại cội rễ của kinh nghiệm này, họ đã phải có sự tự do trao tặng trong lòng và nhất là phải được liên kết với sự trong trắng đó. Ước muốn của con người tự thuở ban đầu là trong trắng. Và bằng cách đó, tùy theo họ là nam hoặc nữ, họ sẽ dễ dàng trao tặng nhau chính thân xác mình như là một quà tặng của chính con người của họ. Bởi đó, sự trong trắng mà Sách Sáng Thế đã làm chứng trong chương 2 câu 25 (http://www.mucvu-borsum.de/borsum/kinhthanh/kinhthanh_print.php?SuchText=St 2:25&FontSize=Txt10) có thể được định nghĩa như là sự trong trắng của kinh nghiệm hỗ tương về thân xác.

Câu: «cả hai người, nam và nữ, trần truồng và họ không thấy xấu hổ» diễn tả sự trong trắng trong kinh nghiệm trao tặng nhau chính thân xác mình. Sự trong trắng làm nảy sinh ý muốn trao tặng nhau chính con người của mình. Trong mối quan hệ hỗ tương này, thì việc đó hiện thực hoá cái ý nghĩa hôn nhân của phái tính nam và phái tính nữ. Do đó, để hiểu được sự trong trắng của kinh nghiệm hỗ tương thân xác của nhau, chúng ta phải tìm cách giải thích rõ ràng thế nào là sự trong trắng trong lòng khi trao tặng nhau chính nhân vị của mình. Việc trao qua chuyển lại này chính là nguồn gốc thực của kinh nghiệm về sự trong trắng.

Chúng ta có thể nói rằng sự trong trắng trong lòng (nghĩa là đạo lý của ước muốn) của sự trao qua chuyển lại quà tặng chính là sự chấp nhận lẫn nhau, như thể nó có liên quan tới yếu tính của việc trao tặng. Như thế, sự hiến thân cho nhau đã tạo nên sự hiệp thông nhân vị. Ðó là vấn đề “đón nhận” và “thụ nhận” của hữu thể con người. Như thế là tại vì như trong sự tương quan hỗ tương mà Sách Sáng Thế 2,23-25 (http://www.mucvu-borsum.de/borsum/kinhthanh/kinhthanh_print.php?SuchText=St 2:23-25&FontSize=Txt10) đã nói, cho nên người nam và người nữ đã trở thành quà tặng cho nhau, bằng tất cả sự thật và bằng cả tính hiển nhiên của thân xác của họ trong phái tính nam và phái tính nữ. Do đó, ý nghĩa của quà tặng nằm chính ở cách “thụ nhận” hay là “đón nhận” được diễn tả và hàm chứa trong sự trần truồng trước mặt nhau. Phẩm giá đó tương quan sâu xa với việc Đấng Tạo hoá đã muốn (và còn tiếp tục muốn) con người, nam và nữ, «cho chính bản thân của con người». Sự trong trắng “của tâm hồn”, và từ đó sự trong trắng của kinh nghiệm, có nghĩa là sự dự phần luân lý trong ước muốn trường cửu và vô cùng của Thiên Chúa.

Ðối nghịch lại việc “đón nhận” và “thụ nhận” một hữu thể con người khác như là quà tặng, là sự thiếu mất đi chính món quà này. Chính vì thế, điều này có thể làm thay đổi và hạ phẩm giá kẻ khác như họ là một «đối vật cho chính mình» (một đối vật của lòng thèm muốn, của sự chiếm đoạt cách bất công v.v…)

Chúng ta sẽ không bàn một cách chi tiết cái phản đề đa dạng và khả thể của sự trao thân này. Nhưng phải nhìn nhận rằng, ở đây, trong bối cảnh của Sách Sáng Thế 2,23-25 (http://www.mucvu-borsum.de/borsum/kinhthanh/kinhthanh_print.php?SuchText=St 2:23-25&FontSize=Txt10), việc tước đoạt món quà do người kia tặng (người nam đối với người nữ, hoặc ngược lại) rồi trong thâm tâm hạ giảm người kia xuống như “một đối vật cho mình” thì đó chính là sự khởi đầu của sự xấu hổ. Thật vậy, điều này tương tự như một sự đe doạ cho sự trao tặng trong sâu thẳm của bản thân, và nó sẽ làm chứng cho sự đổ vỡ của sự trong trắng trong tâm hồn khi sống chung với nhau.

Theo Sách Sáng Thế 2,25 (http://www.mucvu-borsum.de/borsum/kinhthanh/kinhthanh_print.php?SuchText=St 2:25&FontSize=Txt10), «người nam và người nữ không thấy xấu hổ». Câu này cho phép chúng ta đi đến kết luận rằng việc trao hiến cho nhau với tất cả nhân tính của mình cả hồn lẫn xác, phái tính nam và phái tính nữ, được hiện thực bằng cách giữ lại nét đặc trưng sâu kín (nghĩa là sự trong trắng) của việc trao tặng cho nhau và thụ nhận lẫn nhau như một quà tặng. Cả hai việc trao và nhận lẫn nhau này được nối kết với toàn thể tiến trình của việc tự trao hiến chính mình. Sự trao tặng và sự thụ nhận thấm nhập vào nhau cho đến độ mà sự trao tặng trở thành sự thụ nhận và sự thụ nhận trở thành sự trao tặng.

Sách Sáng Thế 2,23-25 (http://www.mucvu-borsum.de/borsum/kinhthanh/kinhthanh_print.php?SuchText=St 2:23-25&FontSize=Txt10), cho phép chúng ta xác nhận rằng trong mầu nhiệm sáng tạo, người nữ đã được Thiên Chúa “trao tặng” cho người nam, và người nữ được “thụ nhận” với sự trong trắng nguyên thuỷ. Ðiều đó có nghĩa là người nữ được người nam thụ nhận như là một quà tặng. Về điểm này, văn bản Kinh thánh nói rất rõ ràng và minh bạch. Cùng một lúc, sự thụ nhận người nữ bởi người nam và cách người nam thụ nhận người nữ trở thành như là sự trao tặng đầu tiên. Khi người nữ trao hiến chính mình, (ngay giây phút đầu tiên mà trong mầu nhiệm sáng tạo người nữ được Tạo hóa “trao tặng” cho người nam), người nữ đã “tự khám phá ra chính bản thân”. Ðược như thế là vì người nữ đã được thụ nhận và tiếp đón, và cũng bởi vì cách thức mà người nữ được người nam đón nhận.

Người nữ gặp lại mình trong việc trao tặng chính mình «qua một sự trao hiến chính mình cách chân thành» (x. MV 24), khi người nữ được thụ nhận như Tạo Hoá muốn, nghĩa là «cho chính mình», qua nhân tính và phái tính nữ. Trong việc chấp nhận đó, khi mà tất cả phẩm giá của quà tặng được bảo đảm qua việc trao tặng điều mà người nữ luôn là, trong toàn sự thực của nhân tính, trong toàn thực tại của thân xác và của giới tính của mình, người nữ đã đạt tới chiều sâu thẳm của chính nhân vị của mình, và đã hoàn toàn làm chủ chính mình.

Chúng ta có thể thêm rằng việc tìm lại được bản thân khi trao hiến chính mình đã trở thành một mạch nguồn cho một sự tự trao hiến mới. Điều này luôn tăng trưởng nhờ trong tâm hồn luôn sẵn sàng trao nhận lẫn nhau và mở rộng đến những gì gặp thấy bằng cách thụ nhận và đón nhận như nhau và thậm chí còn sâu xa hơn như là một kết quả của ý thức càng lúc càng sâu đậm về sự tự trao hiến chính mình

Hình như câu chuyện thứ hai về cuộc tạo dựng vũ trụ đã trao “từ thuở ban đầu” cho người nam cái trách nhiệm phải dành ưu tiên cho việc đón nhận quà tặng (x. đặc biệt St 2,23 (http://www.mucvu-borsum.de/borsum/kinhthanh/kinhthanh_print.php?SuchText=St 2:23&FontSize=Txt10)). Người nữ, «từ thuở ban đầu» đã được trao phó cho người nam qua đôi mắt, nhận thức, cảm xúc, và tâm hồn. Về phần mình, người nam, trong một ý nghĩa nào đó, cũng phải bảo đảm một tiến trình trao nhận lẫn nhau như thế, tức là sự thâm nhập lẫn nhau khi trao tặng và nhận lãnh quà tặng. Chính vì nhờ sự hỗ tương đó mà ta có một sự hiệp thông thực sự giữa các nhân vị.

Trong mầu nhiệm sáng tạo, người nữ đã được “tặng ban cho” người nam. Về phần người nam, trong khi đón nhận người nữ như một quà tặng trong chính sự thật của con người và phái tính nữ, người nam đã làm cho người nữ phong phú hơn. Về phần mình, người nam cũng được trở nên phong phú trong mối tương quan hỗ tương này. Người nam được phong phú, không chỉ nhờ người nữ đã trao chính nhân vị và phái tính nữ của mình, nhưng còn nhờ vào việc người nam đã tự hiến chính mình. Sự tự trao hiến của người nam, đáp lại sự tự trao hiến của người nữ, đã làm phong phú cho chính mình. Điều đó biểu lộ đặc tính của phái tính nam mà qua thực tại của thân xác và giới tính, đã đạt tới trình độ sâu thẳm của sự “làm chủ bản thân”. Nhờ đó mà người nam có thể vừa tự trao hiến chính mình vừa đón nhận quà tặng của người khác.

Tuy nhiên người nam không chỉ đón nhận quà tặng mà thôi. Trong cùng một lúc, người nam đã được người nữ đón nhận như một quà tặng, trong mặc khải của bản chất linh thiêng ên trong của phái tính nam cùng với toàn sự thực của thân xác và của giới tính. Khi được đón nhận như thế, người nam trở thành phong phú hơn qua sự đón nhận và sự chấp nhận phái tính nam của mình. Và vì vậy, sự chấp nhận, mà qua đó người nam gặp lại bản thân nhờ đã tự trao hiến chính mình cách chân thành, đã trở thành một nguồn mạch làm cho sự phong phú của người nữ càng sâu sắc và mới mẻ hơn. Trao tặng là trao tặng cho nhau. Và nhờ trao nhận lẫn nhau mà kết quả hỗ tương của việc trao hiến chân thành và của việc tìm lại được bản thân đã hiển lộ và lớn mạnh hơn.

Cứ theo cách này, tức là theo phương pháp hậu nghiệm lịch sử, và nhất là theo dấu vết của tâm hồn con người, chúng ta có thể diễn lại và gần như xây dựng lại sự trao nhận lẫn nhau quà tặng nhân vị này, một sự trao tặng đã được kể lại rất sâu sắc và rất phong phú trong văn bản cổ xưa của Sách Sáng Thế.

Nhóm Tâm Biển chuyển ngữ

[admin]

XVII
SỰ TRAO HIẾN TẶNG PHẨM XÁC THÂN CHO NHAU TẠO NÊN MỘT MỐI HIỆP THÔNG ĐÍCH THỰC


1. Chúng ta tiếp tục khảo sát cái «thuở ban đầu» ấy, điều mà Đức Giêsu đã nhắc tới trong khi trao đổi với những người Pharisêu về chủ đề hôn nhân. Suy tư ấy đòi hỏi chúng ta phải vượt qua bên kia ngưỡng cửa của lịch sử con người và đạt tới tình trạng trong trắng nguyên thủy. Để tìm hiểu ý nghĩa của sự trong trắng ấy, theo cách nào đó chúng ta đã đứng trên nền tảng của kinh nghiệm của con người «lịch sử», dựa trên nền móng là chứng từ của tâm hồn, của ý thức (tâm thức).

2. Dựa theo phương pháp «hậu nghiệm lịch sử» chúng ta cố gắng xây dựng lại tính đặc thù của tình trạng trong trắng nguyên thủy ẩn chứa trong kinh nghiệm về thân xác của nhau và về ý nghĩa hôn phối của thân xác ấy, theo những gì mà St 2,23-25 đã chứng nhận. Hoàn cảnh mô tả ở đây cho ta thấy cái kinh nghiệm hồng phúc về ý nghĩa của thân xác, mà trong mầu nhiệm tạo dựng con người có đạt thấu được, có thể nói, là nhờ sự bổ sung cho nhau giữa hai yếu tố nam và nữ. Thế nhưng, ở nguồn cội của kinh nghiệm này phải có sự tự do nội tâm, một sự tự do của trao hiến hợp nhất đặc biệt với sự trong trắng đó. Ước muốn của con người từ thuở ban đầu là trong trắng, và như thế, họ dễ dàng trao hiến thân xác (với khác biệt giới tính) cho nhau như tặng phẩm ngôi vị. Bởi thế, sự trong trắng mà St 2,25 xác nhận có thể được định nghĩa như là sự trong trắng của kinh nghiệm về thân xác của nhau. Câu : «cả hai người, nam và nữ, trần truồng mà không cảm thấy xấu hổ» diễn tả sự trong trắng trong kinh nghiệm trao hiến thân xác mình cho nhau, một sự trong trắng khơi dậy ước muốn trong lòng trao cho nhau tặng phẩm chính con người của mình, đó là sự cụ thể hóa ý nghĩa hôn phối của giới tính (nam và nữ). Vậy, để hiểu được sự trong trắng của kinh nghiệm trao thân cho nhau, chúng ta phải cố làm rõ sự trong trắng trong sự trao hiến cho nhau tặng phẩm ngôi vị hệ tại ở điều gì. Quả thật, sự trao nhận cho nhau ấy là nguồn suối thật của kinh nghiệm về sự trong trắng.

3. Chúng ta có thể nói rằng một tâm hồn trong trắng trong khi trao hiến cho nhau (nghĩa là với ý hướng ngay lành) hệ tại ở sự người này «chấp nhận» người kia, một sự chấp nhận tha nhân tương hỗ như thế tương hợp với chính bản chất của tặng phẩm. Bằng cách đó, sự trao tặng cho nhau tạo nên mối hiệp thông các ngôi vị. Bởi thế, vấn đề là ở chỗ «tiếp đón» tha nhân và «chấp nhận» tha nhân. Đó chính là vì trong mối quan hệ tương hỗ này, điều mà St 2,23-25 nói tới, người đàn ông và người đàn bà trở thành tặng phẩm cho nhau, họ trao hiến cho nhau thật sự và cụ thể nhờ thân xác, một thân xác với giới tính là nam hay là nữ, của họ. Bởi thế, vấn đề là ở chỗ «chấp nhận» hay «tiếp đón» đó. Đó là điều diễn tả và bảo vệ ý nghĩa của sự trao hiến khi trần truồng trước mặt nhau và làm cho phẩm giá của tặng phẩm ngôi vị đối với nhau trở nên sâu sắc hơn. Phẩm giá đó tương ứng cách sâu xa với sự kiện Đấng Tạo Hóa đã tạo dựng (và vẫn còn tiếp tục tạo dựng) con người nam và nữ «vì chính họ». Sự trong trắng của «tâm hồn» và sự trong trắng của kinh nghiệm mang ý nghĩa là ta tham dự vào ý muốn hiện thực muôn đời miên viễn của Thiên Chúa.

Điều nghịch lại với sự «tiếp đón» hay «chấp nhận» tha nhân ấy như một tặng phẩm trao hiến có lẽ là sự tư hữu hóa chính tặng phẩm và như thế biến thành một cuộc đổi chác qua lại và thậm chí biến tha nhân thành một thứ «đồ vật cho tôi hưởng dùng» (đối tượng của dục vọng, của «chiếm hữu bất chính», vv...).

Chúng ta sẽ không bàn đến ở đây cách riêng biệt những phản đề (cái nghịch lại với sự trao hiến) rất đa dạng và có thể thấy trước. Thế nhưng, trong bối cảnh của đoạn St 2,23-25, cần nhận thấy rằng một hành động cưỡng bức tha nhân phải trao hiến và xem tha nhân thuần túy như một «đồ vật cho tôi hưởng dùng» như thế là đánh dấu một khởi đầu cho sự xấu hổ. Quả thật, sự xấu hổ tương ứng với một đe dọa làm tổn thương sự trao hiến trong nơi thân mật riêng tư và biểu lộ một tâm hồn sa ngã hết trong trắng trong kinh nghiệm về nhau.

4. Theo St2,25, «người đàn ông và người đàn bà không cảm thấy xấu hổ». Điều này cho phép ta đi tới kết luận rằng việc trao thân cho nhau được thực hiện (với toàn thể nhân tính, tức là với cả xác-hồn và giới tính khác biệt, của họ) trong điều kiện đặc trưng nội tâm (sự trong trắng) của hành vi tự hiến và tiếp nhận tha nhân như tặng phẩm được bảo toàn. Hai chức năng này của sự trao đổi hỗ tương gắn kết với nhau thật sâu xa trong toàn bộ quá trình «tự hiến». Hành động trao ban và đón nhận đi sâu vào trong nhau đến độ chính khi cho là nhận, và nhận trở thành cho đi.

5. St 2,23-25 cho phép ta suy diễn ra điều này, đó là: người đàn bà, kẻ được Đấng Tạo Hóa «trao ban» cho người đàn ông trong mầu nhiệm tạo dựng, nhờ sự trong trắng nguyên thủy nàng được «tiếp nhận», tức là được chấp nhận bởi người đàn ông như quà tặng. Về điểm này, bản văn kinh thánh hoàn toàn sáng sủa và rõ ràng. Đồng thời, sự đón nhận và chính cách thức đón nhận nàng từ phía người đàn ông có thể nói trở thành như là một sự trao hiến đầu tiên. Nói cách khác, người đàn bà, trong khi trao hiến mình (từ thuở ban đầu của mầu nhiệm tạo dựng khi người đàn bà được Đấng Tạo Thành trao ban cho người đàn ông) cũng đồng thời «tái khám phá chính bản thân mình», nhờ sự kiện nàng đã được chấp nhận và tiếp đón và nhờ cách thức mà người đàn ông đã đón nhận nàng. Thế đó, nàng khám phá lại chính mình chính khi mình hiến thân («nhờ sự chân thành tự hiến chính bản thân mình», Gaudium et spes 24), khi qua nhân tính và nữ tính của mình nàng được đón nhận như Đấng Tạo Hóa đã yêu thương tạo dựng nàng «vì chính nàng». Khi được đón nhận như thế toàn thể phẩm giá của một tặng phẩm được bảo đảm, nhờ hiến dâng bản thân trong toàn thể sự thật con người và thân xác nữ tính như thực tại vốn có của nàng, nàng đạt tới cõi thâm sâu riêng tư nhất của con người mình và sở hữu mình toàn vẹn. Ngoài ra, việc tìm gặp lại chính mình khi hiến thân trở nên một suối nguồn cho một sự tự hiến mới như hoa trái của một ý thức về tặng phẩm càng ngày càng đậm sâu hơn. Điều ấy phát triển là nhờ nội tâm sẵn có khuynh hướng trao hiến và trong điều kiện gặp được một sự đón nhận cũng như thế hay thậm chí sâu sắc hơn.

6. Trình thuật thứ hai xem ra muốn gán cho con người (người nam) từ «thuở ban đầu» chức năng của kẻ trước hết đón nhận tặng phẩm (x. nhất là St 2,23). Người phụ nữ «thuở ban đầu» được phó giao cho chàng chăm sóc, để ý, ân cần để «tâm» đến. Ngược lại, người nam theo nghĩa nào đó phải bảo đảm tiến trình trao nhận sự trao hiến, sự trao ban và sự đón nhận xâm nhập vào bên trong của nhau, và chính nhờ sự đi lại đó tạo nên mối hiệp thông các ngôi vị.

Nếu như, trong mầu nhiệm tạo dựng người phụ nữ là kẻ đã «được ban» cho người đàn ông, thì về phần mình, người đàn ông, khi đón nhận nàng như tặng phẩm với toàn vẹn sự thật về con người và nữ tính cuả nàng và nhờ thế mà làm cho nàng phong phú, cũng được nên phong phú. Người đàn ông được phong phú không chỉ nhờ nàng (kẻ đã hiến ban cho chàng chính con người với nữ tính của mình), mà còn nhờ sự trao hiến chính mình. Sự trao hiến từ phía người đàn ông đáp trả sự trao hiến của người phụ nữ, đối với chàng, làm cho mình thêm phong phú. Thật vậy, nó bộc lộ điều như là bản chất đặc thù của nam tính của chàng, điều ấy qua thực tại thân xác với giới tính của mình người ấy đạt tới cõi riêng tư sâu thẳm nhất của sự «sở hữu chính mình». Nhờ đó, chàng có khả năng trao hiến chính mình cũng như đón nhận tặng phẩm tha nhân. Bởi thế, người đàn ông không những đón nhận tặng phẩm, nhưng đồng thời còn được đón nhận bởi người nữ như một tặng phẩm, khi chàng biểu lộ cái yếu tính thiêng liêng nam giới tiềm ẩn của mình ra, cùng với toàn thể sự thật của thân xác và giới tính của mình. Bởi được đón nhận và đón tiếp như thế tặng phẩm nam tính của mình, chàng được phong phú thêm. Kế đến, sự đón nhận ấy (ở đó người đàn ông tìm gặp lại chính mình qua sự «chân thành tự hiến») trở thành ở nơi chàng một nguồn suối cho người phụ nữ được giàu thêm cách sâu sắc hơn. Sự trao đổi ấy có qua có lại (tính tương hỗ). Và trong đó những hiệu quả phát sinh cho nhau giữa sự «chân thành trao hiến» và «tìm gặp lại chính mình» được bộc lộ ra và tăng trưởng.

Bằng cách ấy, theo dấu vết của «cái hậu nghiệm lịch sử» - và nhất là theo dấu vết của trái tim con người – chúng ta có thể tái tạo và như là thiết lập lại sự trao hiến qua lại cho nhau tặng phẩm nhân vị, vốn đã được mô tả trong bản văn cổ hết sức phong phú và sâu sắc của sách Sáng thế.
Louis Nguyễn Anh Tuấn chuyển dịch

http://www.ubmvgiadinh.org/?open=contents&display=2&id=645