PDA

View Full Version : Người gia trưởng - Người đạo trưởng tại gia


admin
14-10-2007, 12:25 PM
NGƯỜI GIA TRƯỞNG, NGƯỜI ĐẠO TRƯỞNG TẠI GIA

(Bài chia sẻ tĩnh tâm gia trưởng Giáo hạt Củ Chi – Giáo Phận Phú Cường tại Giáo xứ Phú Hòa Đông)
Khởi đầu cho buổi chia sẻ hôm nay, con xin chân thành tri ân Đức Cha Phêrô, Giám mục Giáo phận Phú Cường; Cha Giuse, Phụ tá Hội TSVN; và Cha Tôma, chính xứ Phú Hòa Đông. Đã ưu ái cho con có cơ hội đến đây, để chia sẻ trong buổi tĩnh tâm với các Quý vị Gia trưởng hôm nay.
Kính thưa Quý vị Gia trưởng, hôm nay, tay bắt mặt mừng, anh em chúng ta lại có dịp gặp nhau nơi đây, trong niềm hân hoan của ngày Chúa Nhật XXVII Thường Niên, nhằm lễ kính trọng thể Đức Mẹ Mân Côi.
Trước tiên, chúng ta cùng nhau tạ ơn Thiên Chúa, đã cho chúng ta có cơ hội, siết chặt thêm tình anh em gia trưởng trong Giáo Hạt, để cùng hợp ý cầu nguyện với Đức Mẹ Mân Côi, suy tư, học hỏi đề tài “Sống Đạo Hôm Nay” và trao đổi với nhau cách dạy dỗ con cái trong gia đình mình, theo tinh thần của Thư Mục Vụ HĐGMVN năm nay.
Sau là chúng ta noi gương Đức Mẹ, nhờ Đức Mẹ cầu thay nguyện giúp cho đời sống đạo đức của chúng ta ngày càng hoàn thiện hơn.
Chắc chắn có Chúa Giêsu ngự giữa chúng ta, bởi Ngài đã hứa rằng: “Nơi đâu có hai ba người họp nhau lại nhân danh Thầy, thì Thầy ở đó, ngay giữa họ” (Mt 18,20). Mà có Chúa Giêsu, tất nhiên có Chúa Thánh Thần của Ngài và Cha Ngài nữa. Thế là gia đình Ba Ngôi Thiên Chúa cùng đồng hiện diện để giúp đỡ chúng ta trong ngày họp mặt này.
Giờ đây, ai trong chúng ta cũng chờ mong một bầu khí vui tươi, sốt sáng, và thầm ước sẽ nhận được một cái gì, cũng như sẽ trao đổi những ý kiến xây dựng góp phần làm phong phú đời sống đạo của nhau. Thế thì không còn ai thụ động, làm khách bàng quan, mà tất cả đều nhập cuộc hăng say, cố gắng lắng nghe, chia sẻ chân tình, làm cho ngày họp mặt này trở nên một ngày thật ý nghĩa.
Chủ đề của bài nói chuyện hôm nay, được đúc kết qua chỉ dẫn của Lời Chúa, Giáo huấn của Giáo Hội và đặc biệt là Thư Mục Vụ HĐGMVN 2006. Xin được chia sẻ bài này với hai gợi ý sau đây:
1. Người gia trưởng - Người đạo trưởng tại gia.
2. Giáo dục đạo đức cho con cái, giữa môi trường hôm nay.
I.- NGƯỜI GIA TRƯỞNG - NGƯỜI ĐẠO TRƯỞNG TẠI GIA:
Thưa Quý vị Gia trưởng! Kỳ tĩnh tâm lần trước, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu “Ý nghĩa và sứ mệnh của người gia trưởng rồi”. Hôm nay chúng ta tìm hiểu sâu hơn đến vai trò sống đạo của người gia trưởng, và vai trò ấy quan trọng đối với người gia trưởng trong gia đình là như thế nào?
Xưa nay người ta quen có quan niệm rằng: “Đạo trưởng” là danh hiệu để chỉ những nhà “đạo sĩ hay giáo sĩ” của một tôn giáo nào đó. Ít ai nghĩ đến vai trò người đạo trưởng gần gũi nhất, nòng cốt nhất lại chính là mỗi người gia trưởng chúng ta.
Thành phần cốt cán nhất của gia đình là người cha, người gia trưởng, người trụ cột, người lèo lái con thuyền gia đình, cái đầu tầu của gia đình... Do đó, nhiệm vụ lãnh đạo, nhất là lãnh đạo về phương diện tôn giáo, đạo đức là một nhiệm vụ hết sức khẩn thiết và quan trọng.
Giáo Hội nhìn nhận gia đình là Hội Thánh tại gia, là bảo vật, là điều thiện hảo quý giá nhất của nhân loại; thì không lý nào Hội Thánh tại gia ấy lại thiếu đi một vị đạo trưởng tại gia. Phẩm giá của mình mà mình không biết, thì làm sao mà hoàn thành trách vụ được. Thư Mục Vụ của HĐGM dạy rằng: “Điểm căn bản trong việc xây dựng con người là: làm sao để bản thân mỗi người ý thức và sống đúng phẩm giá của mình; bởi lẽ phẩm giá con người là quà tặng do Thiên Chúa ban. Nhận ra phẩm giá của mình, chính là khởi đầu cho việc thánh hóa bản thân” (TMV. HĐGMVN 2006, số 5).
Rõ ràng, trách nhiệm của người gìn giữ quà tặng của Thiên Chúa, bảo vật quý giá ấy, điều thiện hảo ấy, gìn giữ cái Hội Thánh tại gia ấy phải là người như thế nào? Điều mà Giáo Hội chờ mong nơi Hội Thánh tại gia, không phải là kinh tế, hay khoa học theo thời đại mới mà chính là sự thánh thiện trong nếp sống đạo đức hôm nay: "Anh em hãy nên hoàn thiện như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện" (Mt 5,48). Bởi thế, người gia trưởng phải là người đạo đức xứng với tầm mức của “bậc đạo trưởng”. Đòi hỏi đó, thúc bách mỗi vị gia trưởng Công giáo trước tiên phải là người sống đạo đức gương mẫu, làm tiêu chuẩn cho cả gia đình.
Gia trưởng chỉ có thể ý thức sứ mạng cao cả của mình, một khi biết cảm nghiệm thực sự tầm quan trọng của gia đình theo cái nhìn của Hội Thánh, biết nhận ra vận mệnh sống còn của Hội Thánh gắn chặt với vận mạng gia đình như thế nào: Tông Huấn về Gia đình nói rằng: "Tương lai của nhân loại sẽ đến qua gia đình, phải lưu tâm đến thực tế gia đình trong thời đại của chúng ta, thời đại thử thách và ân sủng. Phải yêu mến gia đình một cách đặc biệt hơn cả. Đó là một mệnh lệnh cụ thể và gắt gao. Yêu mến gia đình nghĩa là quý chuộng các giá trị và khả năng của gia đình, luôn tìm cách thăng tiến các giá trị và khả năng ấy. Các gia đình ngày nay phải trấn tĩnh lại. Phải theo Chúa Kitô".
Bởi có Chúa là có tất cả: "Tiên vàn hãy tìm nước Chúa và sự công chính của Ngài, còn mọi sự khác sẽ được ban cho sau" (Mt 6,33).
Gia đình là tế bào của xã hội (là một xã hội nhỏ), càng có lý mạnh hơn: gia đình là tế bào của Giáo Hội (là một Giáo Hội nhỏ). Đạo đức là chất ximăng (chất kết dính) không thể thiếu để xây tòa nhà gia đình Công giáo. Sự tan rã của bao gia đình ngày nay là do thiếu chất Đạo.
Trước sự khủng hoảng tan rã của bao gia đình Công giáo – do tục hóa, do mất Đức Tin, do nền văn minh vật chất hưởng thụ, làm phai mờ ý thức tôn giáo, là người gia trưởng thiết tha với đạo của mình, ai mà chẳng xót xa! Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã nói: "Gia đình cũng như các cơ cấu khác, và có thể còn hơn các cơ cấu khác nữa, đã bị ảnh hưởng do những biến động rộng rãi sâu xa ồ ạt của xã hội và văn hóa. Gia đình đang bị nhiều sức ép tìm cách hủy diệt hay ít ra là muốn làm méo mó nó đi".
Với tình cảnh cụ thể như thế, chắc hẳn gia đình mà chúng ta đang sống quả là một sự pha trộn giữa bóng tối và ánh sáng. Thế thì, thưa quý vị gia trưởng! chúng ta phải làm gì? Tất nhiên phải chọn ánh sáng, phải theo Chúa Kitô, phải sống đạo theo đúng nghĩa, phải để đời mình đồng hóa với từng dòng chữ của Tin Mừng: “Sống đạo hôm nay cũng chính là sống Tin Mừng hôm nay vậy”.
Có như thế, mỗi người gia trưởng sẽ là một đạo trưởng và là chứng nhân của Tin Mừng, bắt đầu từ ngay trong gia đình mình rồi lan rộng ra khắp xóm làng xung quanh. (x. Lc 24,48; Cv 1,8).

admin
14-10-2007, 12:26 PM
II.- GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO CON CÁI GIỮA MÔI TRƯỜNG HÔM NAY:
“Chúng tôi xác tín rằng gia đình Kitô giáo nắm giữ một vai trò không thể thay thế. Thật vậy, gia đình chính là mái trường đầu tiên và quan trọng nhất trong việc giáo dục những đức tính nhân bản cũng như lòng đạo cho con người” (TMV. HĐGMVN 2006, số 10).
“Sinh ra chưa hẳn là người, ta phải trở thành người" (On n'est pas né homme, on devient homme). Câu châm ngôn này là của người Tây Phương, ý nghĩa của nó thật sâu sắc, ám chỉ việc đào tạo nhân cách làm người, nhờ biết giáo dục, con người mới trở thành người đích thực. Chắc hẳn quý vị đã từng nghe nói, có một cậu bé từ lúc sơ sinh đã được một loài thú vật trong rừng nuôi, sau này nó lớn lên, đi đứng y như con vật, không biết nói chỉ rú lên.
Giáo dục thành người tư cách, sống nhân bản đã khó, giáo dục thành người sống đạo đức biết trách nhiệm về đời mình càng khó hơn. Thiếu giáo dục, đứa trẻ sẽ lớn lên như cây hoang cỏ dại. Thay vì là niềm vui cho cha mẹ thì lại trở thành nỗi thương đau, thành gươm nhọn đâm thâu vào trái tim mẹ cha. Vì thế, giáo dục đạo đức cho con cái là việc hết sức quan trọng, nó phân định giá trị của con người. Ca dao tục ngữ Việt Nam có câu:
“Ngọc kia chẳng dũa chẳng mài
Cũng thành vô dụng, cũng hoài ngọc đi”.
Hoàn cảnh giáo dục hiện thời của chúng ta ra sao? Ngay đầu Tông Huấn về Gia Đình, Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô II nhận định: "Gia đình bị ảnh hưởng do những biến đổi rộng rãi, sâu xa, ồ ạt của xã hội và văn hóa. Nhiều gia đình ngập ngừng và lạc hướng trước những trách vụ của họ, gia đình đang sống trong hoàn cảnh pha trộn giữa bóng tối và ánh sáng".
Như vậy việc giáo dục con cái hết sức cần thiết và không dễ dàng chút nào trong hoàn cảnh xã hội ngày nay. Với kỹ nghệ thông tin, khoa học kỹ thuật phát triển nhanh như sóng chớp, tốt xấu, vàng thau lẫn lộn, có thể xây dựng những con người lương thiện, nhưng cũng có thể tạo nên một lũ bất lương. Ta thường nghe nói về những phim đen khiêu dâm đốn mạt, bôi nhọ bao tâm hồn còn non nớt. Nơi một số gia đình, thì sự mất quân bình trong việc giáo dục trở nên rõ rệt, chỉ sinh con mà không lo dạy con, hay khá hơn là chỉ dạy trí thức mà lãng quên đạo đức.
“Sinh con chẳng dạy chẳng răn,
Thà nuôi lợn béo mà ăn lấy lòng”.
(Ca dao tục ngữ Việt Nam)
Trong cuộc sống ngày nay, môi trường xã hội ảnh hưởng rất sâu xa tới con trẻ. Ở trường học, họa hiếm lắm mới thấy có nơi dạy nhân bản, ít bận tâm về giáo dục lòng nhân hậu, phép lịch sự, nhân-lễ-nghĩa-trí-tín, mà chỉ sớm quen với hận thù chém giết, sở dĩ có nơi còn dạy làm toán với con số xe tăng, lựu đạn, súng ống... Sao mà đứa trẻ có thể lớn lên với tâm hồn nhân đạo khoan dung được? Hoàn cảnh gia đình nghèo đói, bất hòa, ảnh hưởng tới giáo dục rất lớn. Bao trẻ thơ phải "nửa đường đứt gánh" bỏ học đi kiếm sống, lang thang bụi đời do nghèo không đủ tiền ăn học, hoặc phải thoát ly bởi lẽ gia đình thành địa ngục, cha mẹ đố kỵ nhau, thận chí ly dị nhau…
Sở dĩ, chúng ta cần chú trọng đến giáo dục đạo đức, vì đây là vấn đề sống còn của một dân tộc, của một Hội Thánh. Thực trạng hiện nay, những vấn đề giáo dục đạo đức, lương tâm, Đức Tin, đang bị sao lãng. Người ta đặt nặng cán cân về vật chất, coi nhẹ tâm linh. Có lần ĐHY.JB. Phạm Minh Mẫn, chia sẻ nỗi bận tâm của ngài về thực trạng xuống cấp trầm trọng của một xã hội hiện nay, ngài đã nói lời ví von này với tân trạng đau lòng:
"Nhân phẩm ngày nay mất giá rồi, chỉ còn vật phẩm giữ giá thôi;
Lương tâm mỗi ngày một xuống giá, lương thực mỗi ngày lại một tăng;
Chân lý chân gò đem so sánh, hai thứ ấy lại ngang giá nhau".
Phản ứng lại thực trạng của một xã hội mà đạo đức đang trên đà xuống dốc, chúng ta phải đặt giáo dục đạo đức lên trên hết, nhưng phải có phương pháp theo khoa học và theo tiến triển tâm sinh lý của con trẻ. Về điểm này Thánh Phaolô có những lời khuyên như sau: “Hỡi Những bậc làm cha mẹ, đừng làm cho con cái tức giận; nhưng hãy giáo dục chúng thay mặt Chúa bằng cách khuyên răn và sửa dạy” (Ep 6,4).

admin
14-10-2007, 12:27 PM
Vậy để giáo dục con cái được tốt, xin đề nghị quý vị gia trưởng suy nghĩ về 10 điểm này:
1/ Đặt giáo dục đạo đức, giáo dục Đức Tin lên vị trí ưu tiên trước hết.
2/ Nhấn mạnh về nhân bản, yêu tha nhân, yêu xã hội, yêu quê hương và Hội Thánh.
3/ Dạy con cách sống đạo theo gương Gia Đình Thánh Gia.
4/ Siêng năng cầu nguyện, mời Chúa ngự trị trong gia đình, để xin Chúa ban ơn hướng dẫn việc dạy dỗ con cái.
5/ Cha-mẹ phải luôn luôn đồng thuận về đường lối giáo dục con cái.
6/ Cha-mẹ phải làm gương sáng và tránh mâu thuẫn với lời dạy.
7/ Cần tỏ ra yêu thương, quan tâm và tôn trọng con cái.
8/ Với gia đình có đông con, không nên tỏ ra thái độ yêu thương chăm sóc đứa này hơn đứa kia. Không nên phân biệt giới tính.
9/ Tìm hiểu tâm lý con cái theo từng lứa tuổi, để giáo dục chúng phù hợp với phương pháp sư phạm.
10/ Giáo dục là một nghệ thuật, cần đòi hỏi trau dồi sách vở và kinh nghiệm liên tục.
Vậy, nếu chúng ta xác định rằng: điều đòi hỏi thúc bách nhất của gia trưởng Công giáo là phải sống đạo đức trước tiên, thì song song đó việc giáo dục đạo đức cho con trẻ cũng cần phải đứng hàng đầu. Hãy nhìn lên gương Thánh Gia thất. Trẻ Giêsu dưới quyền hướng dẫn của gia trưởng Giuse, con trẻ đã thành con người phát triển hài hòa cả ba phương diện: Thể dục, trí dục và đức dục (thân xác, tri thức và đạo đức). Trẻ Giêsu càng lớn lên, càng thêm tuổi, càng thêm khôn ngoan, càng thêm nhân đức trước mặt Thiên Chúa và mọi người (x. Lc 2,52).
THAY LỜI kẾt:
Để trở nên người đạo trưởng tại gia, người gia trưởng cần có lòng đạo đức sâu xa, mới mong giáo dục con cái thành người đạo đức thật sự trong xã hội hôm nay, nhất là người gia trưởng phải là mẫu gương về đời sống cầu nguyện, xin Chúa ở với mình, ban ơn giúp sức để có thể chu toàn sứ mạng quan trọng là gia trưởng, là đạo trưởng trong gia đình.
Hơn nữa, mỗi gia đình rất nên thiết lập cho gia đình mình một giờ đọc kinh cầu nguyện chung. Thư Mục Vụ HĐGM khuyên rằng: “Khi trung thành cầu nguyện chung với nhau mỗi ngày, thánh hóa ngày Chúa nhật, duy trì bầu khí trên thuận dưới hòa, nhường nhịn lẫn nhau giữa vợ chồng, cha mẹ, con cái, gia đình anh chị em sẽ trở nên chứng từ hùng hồn cho Đạo Thánh Chúa” (TMV. HĐGMVN 2006, số 10tt).
Và Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế Giới 1980 cũng xác định: “Sứ mạng giáo dục của gia đình Kitô hữu như một thừa tác vụ đích thực, nhờ thừa tác vụ ấy Tin Mừng được thông truyền và phổ biến, đến nỗi xét trong toàn bộ, đời sống gia đình trở thành con đường Đức Tin và một cách nào đó trở thành sự khai tâm Kitô giáo và là trường học đời sống dạy cho ta noi gương Đức Kitô” (Tông Huấn số 39).
Quả thực, nhiệm vụ giáo dục đạo đức và Đức Tin cho con cái thật khẩn thiết và vô cùng cao quý. Mà người đứng đầu trường học đó vẫn là người gia trưởng trong gia đình. Mong rằng, chúng ta sẽ có được bộ ba: Gia trưởng-xã hội-và Giáo Hội, cùng hướng về việc đào tạo con em chúng ta ngày một tốt hơn.
Kính thưa Quý vị Gia trưởng! Rất mong quý vị thông cảm cho sự trình bày có lẽ còn thiếu sót nhiều của tôi. Trước khi dứt lời, xin tặng quý vị một trích đoạn bài thơ của nhà văn Xuân Vũ Trần Đình Ngọc:

LỜI CHA KHUYÊN

Con hỡi con! Làm người không dễ
***
Làm người được nể trọng, được yêu
Làm cho cuộc sống cao siêu
Hài hòa, đức độ với nhiều khả năng.
***
Trước nhất là chăm lo đức dục
Để con người sống thực thẳng ngay
Dù tiền của ít trong tay
Nhưng nghèo trong sạch, chẳng ai phàn nàn!
***
Nên luôn luôn trau dồi trí óc
Những điều con phải học thật nhiều
Kho tàng tư tưởng mỹ miều
Con nên học hỏi muôn điều khôn ngoan!
***
Về thể lực con nên luyện tập
Cho thân người cường tráng, tinh nhanh
Siêng năng làm việc học hành
Chớ nên lười biếng mà thành dốt ngu!
***
Tôn giáo dạy muôn điều bổ ích
Cùng niềm tin tương thích với ta
Niềm tin Chúa, thật phải là
Tránh làm điều ác, dạy ta làm lành!
***
Phận làm con kính yêu cha mẹ
Kính ông bà, anh chị mến thương
Thành người ăn ở phải đường
Trọn niềm hiếu kính, lẽ thường nhân luân!
***
Luôn lấy: Nhân, Trí, Tình, Lễ, Tín
Mà hòa vui cùng hết mọi người
Vợ chồng hòa thuận sống đời
Dạy con cho hết những lời nói trên!
Kính thưa Quý vị Gia trưởng. Ước gì những tâm tình và kỷ niệm qua cuộc gặp gỡ huynh đệ hôm nay, sẽ còn đọng lại trong mỗi người chúng ta. Dù chỉ là một gợi ý nào đó về phương thức sống đạo tại gia. Hay dù chỉ là một kinh nghiệm nào đó của ai, về phương pháp giáo dục đạo đức cho con cái, chúng ta cũng sẽ nỗ lực vận dụng, để vun đắp cho gia đình mình mỗi ngày một hoàn thiện hơn.
Thế hệ con em chúng ta có đức hạnh và tài năng hay không, điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào sự giáo dục mà chúng nhận được từ cha mẹ của chúng.
Nguyện xin Thiên Chúa Ba Ngôi, Mẹ Maria, Thánh Cả Giuse và các Thánh Bổn Mạng, ban muôn ơn lành cho tất cả chúng ta.
Một lần nữa, Xin cảm ơn Quý vị đã nhiệt tình lắng nghe.
Và xin kính Chào toàn thể Quý vị.
JB. BÙI NGỌC ĐIỆP