Tình yêu là một nghệ thuật

[admin]

Tình yêu là một nghệ thuật

Cò bao giờ bạn tự hỏi tình yêu là gì không? Chắc chắn là có rồi và bạn đã tìm ra câu trả lời cho nó: Tình yêu là gì chưa? Và tôi cũng chắc chắn là bạn cũng không thể nào trả lời được câu hỏi đó đâu, vì chính Freud-nhà phân tâm học lỗi lạc nhất trong lịch sử trước lúc qua đời cũng đã từng thú nhận rằng :" Cho đến giờ này, tôi cũng chưa đủ dũng cảm để đưa ra những tuyên bố rõ ràng về yếu tính của tình yêu, và tôi nghĩ rằng hiểu biết của chúng ta không đủ để làm việc đó......Chúng ta thực sự hiểu biết rất ít về tình yêu".

Chính vì thế mà tình yêu vẫn luôn lung linh và huyền ảo, nó giống như một cậu bé tinh nghịch thích chơi trò trốn tìm mãi không thôi. Khi ta cứ tưởng đâu rằng đã nắm bắt được nó, khi ta cứ tưởng rằng hiểu được nó, ấy là lúc nó lại biến thiên thành muôn hình vạn trạng. Mà cho đến khi có thể bạn hiểu được nó rồi, cũng có lẽ là lúc tình yêu biến mất khỏi tầm tay của bạn. Tình yêu là thế đấy.

Nhưng không phải vì thế mà tình yêu không được tìm hiểu, không được định nghĩa, nó được vô số các nhà văn, nhà thơ, các triết gia, các nhà tâm lý học, xã hội học vân vân và vân cố tìm hiểu và định nghĩa nó. Chính vì lẽ đó, trong quá trình tìm đến với 1 số tác phẩm viết về tình yêu, tôi lượm nhặt được quanh nó những điều mà đối với tôi là thú vị và bổ ích. Nay xin tổng hợp, tóm tắt lại những chỗ nào mà theo tôi là đáng quan tâm thì xin đưa lên đây để mọi người cùng chia sẻ, đóng góp ý kiến của mình.
Nhưng dù sao đi nữa, tất cả cũng chỉ là trên lý thuyết sách vở. Như Tagore đã từng nói:" Ai yêu, người ấy sẽ hiểu biết". Vậy thì bạn ơi, hãy thử nếm hoa trái của tình yêu đi, hưởng trong nó vị tươi "ngon như cặp môi gần", hay "thử hút nhụy của mỗi giờ tình tự" xem sao, để bạn biết tình yêu như thế nào???

Và để thay cho lời giới thiệu, tôi xin gởi đến các bạn 1 bài thơ của Tagore trong tập thơ Người làm vườn:

"Bạn đọc ơi, bạn là ai, người trăm năm về sau, đang đọc thơ tôi?
Tôi chẳng thể gởi đến bạn bông hoa duy nhất trong sắc Xuân tràn đầy, ánh vàng độc nhất từ lớp mây đằng kia.
Xin mở toang cánh cửa, nhìn bốn phương trời.
Và thu nhặt ngay trong vườn nhà mình hoa nở rộ những kỷ niệm ngát hương của bông hoa trăm năm trước đã tàn phai.
Tim dạt dào nguồn vui, có thể bạn sẽ cảm thấy hân hoan, niềm hân hoan sinh thú ca vang một sớm mùa Xuân gởi qua trăm năm tiếng nói yêu đời."

*****************


gửi bởi sinan (http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/memberlist.php?mode=viewprofile&u=70) vào ngày 24 Tháng 5 2007
http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=52&t=10

[admin]

Tôi xin post tiếp quan điểm của Erich Fromm, một nhà phân tâm học nổi tiếng. Ông đã kết hợp tuyệt vời giữa Mác và phân tâm học. Từ đó đã xây dựng nên những lý thuyết lý tưởng về tôn giáo nhân bản cũng như về tình yêu, xã hội.

Ông coi xã hội công nghiệp ngày nay là văn hóa của một xã hội hoàn toàn tha hóa nên đã sản sinh ra những xã hội thị trường, là một xã hội dựa trên sự trao đổi giữa những vật ngang giá, thậm chí tình yêu cũng như vậy. Xã hội này làm đánh mất đi dặc tính bên trong, tạo nên cảm xúc giả tạo, sự thần tượng hóa, tình yêu méo mó, nỗi buồn và sự cô đơn, cuộc sống cô nghĩa và vô hồn. "Con người với tính cách thị trường", ông viết, "ko hề biết yêu, biết căm thù. Những cảm xúc "lỗi thời" này không phù hợp vì nó cản trở tiến tới cuộc sống cho mình, vì mình. Nó không đưa ra bất kỳ câu hỏi nào trừ câu hỏi về sự thăng tiến cá nhân trên chiếc thang quan chức."
Để xây dựng một xã hội lành mạnh, một văn hóa được định hướng một cách nhân bản, phải đáp ứng các nhu cầu hiện hữu của con người, trước tiên là nhu cầu tình yêu. Bởi theo E. Fromm, tình yêu vô tư là một hình thức lý tưởng của sự giao tiếp, là câu trả lời duy nhất sáng suốt cho tất cả các câu hỏi bản chất người. TÌNH YÊU LÀ CÁCH HIỂU THẾ GIỚI MỘT CÁCH ĐẶC THÙ. Ở bình diện hoạt động TÌNH YÊU BIỂU HIỆN DƯỚI DẠNG SÁNG TẠO VÀ TỰ THỂ HIỆN, CÒN Ở BÌNH DIỆN TÌNH CẢM LÀ CẢM GIÁC HỢP NHẤT MÌNH VỚI KẺ KHÁC VÀ VỚI THẾ GIỚI.

Từ đó, ông đã xây dựng nên những quan điểm tiến bộ của mình về tình yêu ở con người. Nhà bác học kêu gọi mọi người hãy yêu thương mà không tham lam và lệ thuộc "với sự dâng hiến đầy đủ những sức mạnh riêng tư".
Mặc dù những gì ông nói mang tính không tưởng, nhưng những vấn đề xã hội, tâm lý ông đánh giá rất đúng với xã hội ngày nay. Còn những mơ ước của ông đối với tôi là không tưởng, nhưng tôi vẫn trăn trở và mơ ước: LÀM SAO ĐỂ MỌI NGƯỜI CÓ THỂ SỐNG HẠNH PHÚC TRONG MỘT THẾ GIỚI ĐẦY RẪY NHỮNG TAI ƯƠNG KHỐN KHỔ NÀY?

Vì cứ hãy mơ ước và hy vọng đi, và rồi cuộc sống sẽ trao tặng cho chúng ta những điều kỳ diệu nhất, để cuộc sống thêm đẹp hơn, đáng sống hơn.

[admin]

TÌNH YÊU LÀ MỘT NGHỆ THUẬT.
(Tóm tắt lại theo Phân tâm học và tình yêu của Erich Fromm)

Phải chăng yêu thương là một nghệ thuật? Vậy thì nó đòi hỏi sự hiểu biết và cố gắng. Và có lẽ, ở đây đặt ra câu hỏi là tại sao trong nền văn minh của chúng ta rất hiếm có người học về nghệ thuật này dù có những thất bại rõ ràng của nó: dù có khát vọng thầm kín đối với tình yêu, thế nhưng mọi sự việc khác được coi là quan trọng hơn tình yêu: thành công, thanh thế, tiền bạc, uy quyền- hầu như tất cả nghị lực của chúng ta được dùng để học hỏi làm sao hòan thành những mục tiêu này và hầu như không có ai học nghệ thuật về tình yêu.

Có thể vì chỉ những sự thể ấy mới được coi là đáng được học hỏi vì nhờ chúng mà người ta mới có thể kiếm ra tiền tài hay danh vọng, còn tình yêu, nó chỉ có lợi cho tâm hồn nhưng không lợi gì cả theo ý nghĩa thời mới, là một xa xỉ mà chúng ta không được quyền bỏ ra nghị lực như thế?

Thực tế, không phải mọi người đều nghĩ rằng tình yêu không quan trọng. Họ khao khát nó; họ để ý vô số các phim ảnh về những chuyện tình lãng mạn, họ nghe hàng trăm bài tình ca buồn đau, nhưng chắc hẳn không ai nghĩ rằng cần phải học hỏi một điều gì đó về tình yêu.

Nguyên nhân này dựa trên nhiều lý do khác nhau.

Hầu hết, người ta nhìn vấn đề tình yêu chủ yếu là vấn đề được yêu hơn là vấn đề yêu, vấn đề tình yêu của mình. Bởi thế đối với họ cốt làm sao để được yêu, làm sao để đáng yêu.

Đuổi theo mục tiêu ấy, họ chạy theo nhiều nẻo. Một nẻo ở nam giới là để thành công, là có thế lực cũng như sung túc về về phương diện xã hội mà địa vị của mình cho phép. Đằng khác, đặc biệt ở nữ giới là tạo vẻ quyến rũ cho mình bằng cách trau chuốt thân thể, trang phục….Những cách khác để tạo vẻ quyến rũ cho mình mà cả đàn ông lẫn đàn bà đều dùng, là triển khai những phương cách tương xứng với nhau như: nói chuyện gây hứng thu, giúp đỡ nhau, khiêm tốn, hiền hòa. Có nhiếu cách làm cho mình khả ái cũng như có nhiều cách làm cho mình thành công, được bạn và “cảm hóa mọi người”. Sự thật, là những gì mà hầu hết trong những nền văn hóa của chúng ta gọi là khả ái chính là 1 sự hỗn hợp giữa tính cách thông tục và khả năng gợi dục.

Liên hệ chặt chẽ với những yếu tố này là nét đặc trưng khác của nền văn hóa hiện đại. Tòan thể nền văn hóa của chúng ta được đặt trên thị hiếu mua sắm, trên ý niệm về 1 sự giao dịch thuận lợi. Hạnh phúc của con người ngày nay nằm ở sự kích thích của việc nhìn vào những cửa tiệm, ở chỗ mua tất cả những gì mà mình đủ sức mua. Họ nhìn người khác cũng giống như vậy.Với đàn ông, 1 cô gái quyến rũ- và với đàn bà, 1 gã đàn ông quyến rũ- là những giá trị mà họ theo đuổi. Vẻ quyến rũ thông thường có nghĩa là 1 gói đồ khéo léo đựng những đức tính thông tục và được tìm tòi trên thị trường nhân cách.Những gì đặc biệt tạo cho 1 người có vẻ quyến rũ tùy thuộc sự lưu hành của thời thượng, về vật chất cũng như về tâm lý.

Trong 1 nền văn hóa mà ở đó chiều hướng thị trường chiếm ưu thế, và ở đó, sự thành công về mặt vật chất có giá trị nổi bật thì không có gì đáng ngạc nhiên cho lắm về những quan hệ tình yêu của con người tùy theo cùng dạng thức giao hoán chi phối như thế.

Bên cạnh đó, cũng có những mối quan hệ tình yêu lấy dục tính làm cơ sở cho nó. Nhưng dù thế nào đi chăng nữa, những loại tình yêu này tự bản chất nó không bền vững. Hai người trở nên thân thiết với nhau, sự thân thiết đó càng lúc càng đánh mất đặc tính kỳ diệu của nó, cho đến khi sự chống đối, những bất mãn, sự nhàm chán lẫn nhau tận diệt những gì do những phấn khích sơ khởi để lại. Nhưng ban đầu, họ đã không biết được tất cả những điều này: Thật vậy, họ lấy cường độ mê luyến, sự ngây dại nhau ấy, làm chứng cho cường độ của tình yêu, trong khi nó chỉ có thể minh chứng cho sự cô đơn của họ trước đây.

Chính vì lẽ đó, chỉ có một cách thích đáng duy nhất để vượt qua những thất bại của tình yêu- để xét những lý do đưa đến sự thất bại này,và để tiến tới việc tìm hiểu ý nghĩa của tình yêu.

Bước thứ nhất là phải ý thức được rằng tình yêu là một nghệ thuật, cũng như sống là một nghệ thuật; nếu chúng ta muốn học cách yêu thương, chúng ta phải tiến hành trong cùng đường lối mà chúng ta phải tiến hành khi chúng ta muốn học hỏi một nghệ thuật nào đó như nhạc, hội họa…
Đâu là những bước cần thiết trong việc học hỏi một nghệ thuật?
Trước hết, bạn cần phải tinh thông lý thuyết, và tiếp theo là phải tinh thông về thực hành. Và còn một yếu tố thứ ba cần thiết để trở thành một bậc thầy về nghệ thuật là phải có một trực giác tinh nhạy, một khả năng phán đoán,cũng như có một trái tim biết lắng nghe…

(còn tiếp)

[admin]

II. Lý thuyết về tình yêu

1. Tình yêu là giải đáp cho vấn đề hiện hữu của con người

Ban đầu, con người là một với thiên nhiên. Đất đai, thú vật, cây cối vẫn còn là thế giới của con người. Nó đồng hóa mình với loài vật và điều này được biểu lộ bằng cách tôn thờ các cây cối, con vật. Nhưng con người càng lúc càng vươn khỏi những thiên nhiên, càng ly cách khỏi thế giới tự nhiên. Sống bằng lý tính, nó ý thức về chính mình, về đồng lọai mình, về những khả năng tương lai cùng quá khứ đã qua. Sự thức tỉnh về bản thân mình như một sự ly cách, sự thức tỉnh về đời sống ngắn ngủi trong khoảnh khắc của chính mình, về sự kiện rằng mình sinh ra không do ý chí mình và chết đi cũng nghịch với ý chí mình. Và rồi mình chết trước những người mình yêu, hay họ chết trước minh điều đó làm cho con người thức tỉnh về nỗi cô đơn hiện hữu và sự ly cách của mình và thế giới xung quanh, về mối hy vọng vô vọng của mình trước những thế lực của thiên nhiên và xã hội. Tất cả những điều này biến con người trở thành một ngục tù không chịu đựng nổi: nỗi buồn và sự cô đơn xâm chiếm con người.

Trong khi tách khỏi thiên nhiên, con người vẫn là một phần tử của thiên nhiên, chịu những tác động của thiên nhiên và không thể nào thay đổi chúng, con người tuy thế lại vượt lên trên tất cả những gì thuộc về thiên nhiên. Con người nhận chân ra sự bất lực và những giới hạn sự sinh tồn của mình. Nó thấy kết thúc của nó là cái chết. Nó không bao giờ thoát khỏi thân xác mình, dù có muốn;và thân xác của nó làm cho nó muốn sống.

Lý trí diễm phúc của con người cũng lại là một nguyền rủa. Con người là con vật độc nhất đối mặt với sự hiện hữu của chính mình. Nó không thể trở về với trạng thái ý thức tiền nhân lọai trong sự hòa hợp với thiên nhiên, nó phải tiếp tục phát triển lý trí của mình cho đến khi trở thành chủ nhân của thiên nhiên và của chính mình.

Vì mất thiên đường, sự hợp nhất với thiên nhiên, con người trở thành kẻ lang thang vĩnh viễn, nó phải tiến tới và bằng cách lấp đầy những khoảng trống của tri thức mình với những giải đáp. Nó phải giải thích cho mình về chính mình và về ý nghĩa hiện hữu của mình. NÓ bị thúc đẩy phải vượt qua sự rạn nứt nội tại này, bị dày vò bởi một cái khát vọng tuyệt đối, khát vọng một thứ hòa điệu có thể nhổ gốc sự nguyền rủa đã tách rời nó khỏi thiên nhiên, khỏi đồng loại và khỏi chính mình.

Con người có thể phát cuồng nếu nó không thể giải phóng mình trong một hình thức nào đó đối với những người khác, với thế giới bên ngoài.Chính vì thế con người phải đi tìm sự bình an của mình bằng cách hợp nhất với người khác. Và con đường hữu hiệu nhất là tình yêu.

Tình yêu trưởng thành (có nghĩa là ở một nguời có sự hiểu biết chính chắn trong tình yêu, và ở đây, E. Fromm xây dựng trên mẫu người lý tưởng) là sự hợp nhất dưới điều kiện duy trì sự tòan vẹn của mình, của cá biệt tính mình. Tình yêu là một quyền năng chủ động trong con người ; một quyền năng chọc thủng những bức tường ngăn cách người với người, hợp nhất mình với kẻ khác; tình yêu khiến mình vượt qua cái ý vị cô lập và ly cách nhưng nó cho phép mình là mình, giữ lại sự toàn vẹn của mình. Trong tình yêu, có điều nghịch lý là hai sinh thể trở thành một nhưng vẫn là hai. Trong tình yêu có thể được mô tả bằng cách tự ban sơ là cho chứ không phải là nhận. Cho cái gì? Trả lời câu hỏi này có vẻ đơn giản, nhưng sự thực nó chứa đầy những hàm hồ và phức tạp. Sự hiểu lầm nhiều nhất là cho rằng “cho đi” là cho một cái gì, tước bỏ đi, cung hiến. Cái người mà cá tính chưa phát triển đầy đủ ra ngòai giai đoạn của chiều hướng thụ lãnh, tước đoạt hay tàng trữ, nó cảm nhận tình yêu theo lối này. Nó giống như đặc tính của buôn bán là muốn cho nhưng chỉ trong trao đổi để mà nhận, cho mà không nhận đối với nó là biển thủ.

Còn đối với tình yêu chân chính, sự cho thể hiện một tiềm lực. Trong chính sự cho, tôi cảm nghiệm sức mạnh tài sản, quyền năng của tôi. Cảm nghiệm về sinh lực và tiềm lực được cất cao này làm tôi sung sướng. Tôi cảm nghiệm như chính tôi như đang sung mãn, tận dụng, sinh tồn, và như vậy là vui sướng. Cho vui sướng hơn nhận, không phải vì nó là một sự giảm thiểu, mà vì trong hành vi cho có sự biểu lộ sinh tồn của tôi.

Ví dụ như trong tình dục. Cực điểm của dục tính giống đực ở hành vi cho, người đàn ông tự hiến mình, cơ quan sinh dục tính nam của mình cho người đàn bà. Vào lúc cực độ, ông cho bà tinh dịch của mình. Ông ta không thể nào cho được nếu năng lực không hiện hành. Nếu ông ta không thể cho, ông ta bất lực. Đối với người đàn bà, bà cũng tự hiến mình, bà mở ngõ trung tâm nữ tính của mình; trong hành vi nhận, bà cho. Nếu bà không thể làm được như vậy, nếu bà chỉ có thể nhận thôi, bà bị liệt âm.

Hành vi cho tái diễn với bà không phải trong nhiệm vụ của mình như là một người yêu mà trong một nhiệm vụ như một bà mẹ. Bà hiến mình cho việc nuôi lớn đứa con ở trong mình, bà cho sữa của mình cho đứa trẻ, bà cho sự ấm áp của cơ thể mình. Không cho sẽ là đau đớn.

Tuy nhiên phạm vi quan trọng của sự cho không phải là phạm vi vật chất mà là ở lãnh vực đặc biệt của con người. Một người cho kẻ khác cái gì? Nó cho chính mình, cho cái tinh tế nhất mà nó có, nó cho sự sống của nó. Có nghĩa là cho kẻ khác sự vui sướng cùng niềm vui của mình, quyền lợi của mình, sự hiểu biết của mình, tri thức, khí chất của mình. Trong cái cho như thế, nó làm giàu kẻ khác, cái cho này làm lớn lên giá trị sinh tồn của bản thân mình. Nó cho không phải để nhận, sự cho tự nó là một niềm vui kịch liệt. Bên cạnh đó, sự cho bao hàm biến kẻ khác thành người cho nữa, và cả 2 cùng chia xẻ trong niềm vui những gì họ đã mang lại cho sự sống. Trong hành vi cho có cái được sinh ra, và cả 2 đều cảm kích vì sự sống nảy sinh trong họ. Nói riêng về tình yêu, điều này có nghĩa: tình yêu là một quyền năng tạo ra tình yêu.

Cũng như Marx đã từng nói :”Bạn hãy thừa nhận con người như con người, và mối tương quan của nó với thế giới như là một thế giới con người, và bạn chỉ có thể trao đổi tình yêu cho tình yêu, tin cẩn cho tin cẩn… Nếu bạn muốn thưởng thức nghệ thuật, bạn phải là một người được đào luyện về mặt nghệ thuật, nếu bạn muốn gây ảnh hưởng lên mọi người, bạn phải là một người có một ảnh hưởng kích thích và tán trợ thực thụ trên kẻ khác.Nếu bạn yêu mà không gợi lên tình yêu, nghĩa là, nếu tình yêu của bạn mà không sản xuất ra tình yêu như thế, nếu không bằng vào một biểu lộ của sự sống với tư cách một kẻ đang yêu, bạn không biến mình thành một kẻ được yêu, như thế là bạn bất lực, một sự bất hạnh.”

[admin]

Ngoài yếu tố cho, tình yêu còn bao gồm một số yếu tố căn bản như : QUAN TÂM, TRÁCH NHIỆM, TRỌNG THỊ VÀ NHẬN THỨC. Nói rằng tình yêu bao hàm sự quan tâm là điều hiển nhiên nhất trong tình yêu của bà mẹ đối với đứa con. Không có sự quan tâm bao bọc của bà, tình yêu đó làm chúng ta cảm thấy thiếu thành thật. Cũng như một người đàn bà nói với chúng ta là bà yêu hoa, nhưng bà lại thường xuyên quên tưới nước cho nó, chúng ta sẽ không tin tình yêu của bà đối với hoa đó. Tình yêu chính là Mối Bận Tâm Tích Cực đối với sự sống và sự tăng trưởng của cái mình yêu. Nơi nào thiếu sự bận tâm tích cực này, nơi đó sẽ không có tình yêu. Bản chất của tình yêu là “cần lao” đối với cái gì và “làm cho cái gì đó lớn lên”, tình yêu và cần lao không thể nào tách biệt nhau. một người yêu cái mà mình ra sức cho nó, và kẻ ấy ra sức cho cái mà mình yêu nó.

Quan tâm và chăm sóc bao hàm một khía cạnh khác của tình yêu: khía cạnh trách nhiệm. Ngày nay trách nhiệm thường được chỉ cho việc nhận lãnh bổn phận, cái được đặt lên người ta từ bên ngoài. Nhưng theo đúng nghĩa nó trách nhiệm chính là một hành vi hoàn toàn tự nguyện; nó là sự đáp ứng của tôi đối với những yêu sách, được bộc lộ hay không của người khác. “Có trách nhiệm” có nghĩa là có thể sẵn sàng và “đáp ứng”.Nó cảm thấy có trách nhiệm với người khác cũng như là có trách nhiệm với chính mình.

Trách nhiệm có thể bị bóp méo thành sự chế ngự và chiếm hữu, nếu nó không đi với một yếu tố thứ 3 của tình yêu là SỰ TÔN TRỌNG. TÔn trọng không có nghĩa là sợ hãi hay khiếp đảm. Theo ngữ căn respicere: nhìn ngắm, nó chỉ cho khả năng nhìn một người nào đó như chính thế, ý thức về tính cá biệt độc nhất của người đó. Tôn trọng chỉ cho sự đề cập đến cái mà một người với tư cách nó là nó phải làm tăng trưởng và bộc lộ.

Như thế tôn trọng bao hàm sự vắng mặt của khai thác. Tôi muốn kẻ được yêu tăng trưởng và bộc lộ vì chính nó và trong những đường lối của chính nó chứ không phải vì chủ đích cung ứng cho tôi.

Nếu tôi yêu kẻ khác, tôi cảm thấy là một với nó. Nhưng không phải như là tôi điều tôi mong muốn ở nó, làm đối tượng cho sự sử dụng của tôi. Rõ ràng tôn trọng chỉ có thể có nếu tôi hoàn thành sự độc lập; nếu tôi đi hay đứng mà không cần chống nạn, không cần phải chế ngự hay khai thác một ai khác. Tôn trọng chỉ hiện hữu trên nền tảng của tự do. Tình yêu là đứa con của tự do chứ không bao giờ là của sự chế ngự.Bên cạnh đó, không thể tôn trọng một người mà không HIỂU BIẾT người đó. Quan tâm và trách nhiệm có thể là mù quáng nếu chúng ta không được hướng dẫn Nhận Thức
Nhận thức có thể là trống không nếu nó không được điều động bởi sự chú tâm. Có nhiều tầng lớp của nhận thức: nhận thức xét theo khía cạnh tình yêu là nhận xét đi sâu vào trọng tâm. Chỉ có thể có khi nào tôi có thể biết rằng một kẻ đang giận dữ, ngay dù nó không cho cho tôi thấy một cách lộ liễu: nhưng tôi có thể biết một cách sâu xa hơn thế nữa nên tôi biết nó đang lo lắng và buồn phiền, rằng nó cảm thấy cô đơn, cảm thấy có tội. Vậy tôi biết rằng sự giận dữ của nó chỉ là biểu hiện của một cái gì sâu xa hơn, và tôi thấy nó cũng lo lắng và bối rối, nghĩa là, như một kẻ chịu trận hơn là một kẻ giận hờn.

Nhận thức còn có một lớp nữa và là một lớp căn bản hơn liên quan đến vấn đề tình yêu. Cái yêu sách căn bản để từ chối người khác cũng như để vượt khỏi ngục tù ly cách của mình có liên quan mật thiết với ước muốn đặt biệt của con người, ước muốn “bí mật của con người”. Trong khi sự sống trong những khía cạnh hoàn toàn sinh vật của nó là một phép lạ và một bí mật. Con người trong những khía cạnh người của nó là một bí mật khôn dò đối với chính nó- và đối với đồng loại nó. Chúng ta biết mình, nhưng ngay với cả mọi nỗ lực mà chúng ta có thể làm chúng ta cũng không thể hiểu biết chính mình. Chúng ta biết người đồng loại của mình nhưng chúng ta cũng không hiểu được họ bởi vì chúng ta không phải là một sự vật, và người đồng loại của chúng ta cũng thế. Chúng ta càng biết đến miền sâu của bản tính chúng ta , hay bản tính của một ai đó, mục tiêu nhận thức càng lẫn tránh chúng ta. Vậy là chúng ta không trông mong gì ước muốn thâm nhập tận bí mật linh hồn con người, vào tận tế bào sâu thẳm nhất đang là “nó”.

[admin]

Có một đường lối, một đường lối vô vọng để biết được bí mật: đó là đường lối của quyền năng toàn vẹn trên kẻ khác, quyền năng khiến nó làm những gì chúng ta muốn, cảm những gì chúng ta muốn, nghĩ những gì mà chúng ta muốn, quyền năng biến nó thành một sự vật, sự vật của chúng ta, sở hữu của chúng ta. Mức độ tối hậu của cố gắng để hiểu biết này nằm trong thái độ của bạo hành, lòng ham muốn và khả năng bắt một người phải chịu khổ: dày vò nó, cưỡng bức nó tiết lộ bí mật của nó trong đau khổ của nó. Trong cái tham muốn thâm nhập bí mật của con người- của nó rồi của chính chúng ta- có một phát động chủ yếu cho chiều sâu và cường độ của hung bạo và hủy diệt. Cũng giống như trẻ con tháo dở cái gì đó ra, bẻ gãy nó để biết nó, hay nó độc ác ngắt cánh con bướm để biết, cưỡng bức bí mật. Tính độc ác tự nó được điều động bởi một cái gì sâu thẳm hơn: muốn biết bí mật của sự vật và sự sống.

CON ĐƯờNG KHÁC ĐỂ BIẾT SỰ BÍ MẬT LÀ TÌNH YÊU.Tình yêu là sự thâm nhập chủ động vào kẻ khác, trong đó ham muốn hiểu biết của tôi được thoa diệu bằng sự hợp nhất. Trong hành vi hỗn hợp, tôi biết bạn, tôi biết chính tôi, tôi biết mọi người - và không “hiểu biết” gì cả. Tôi biết trong một đường lối duy nhất sự nhận thức về cái đang còn sống là có thể có đối với con người, do cảm nghiệm về hợp nhất chứ không do bất cứ nhận thức hay tư tưởng nào có thể mang lại. Bạo hành được điều động bởi ý muốn biết sự bí mật, nhưng tôi vẫn còn mù tịt như trước kia. Tôi xé một sinh thể khác ra từng chi tiết, nhưng tất cả những gì tôi làm là để hủy diệt nó. Tình yêu là đường lối duy nhất để hiểu biết mà trong hành vi hợp nhất nó trả lời cho sự thăm hỏi của tôi.

Lòng thiết tha muốn biết về chính mình và biết về đồng loại đước diễn tả trong câu cách ngôn Delphes:”Bạn hãy tự biết chính bạn”.Nhưng vì sự ham muốn là hiểu biết tất cả con người, bí mật sâu kín về nó, nên sự ham muốn ấy không bao giờ có thể lấp đầy trong nhận thức thuộc loại bình thường, trong nhận thức chỉ bằng tư tưởng. Ngay dù chúng ta biết ngàn lần về chính chúng ta, chúng ta vẫn không bao giờ đi tới ấy. Chúng ta sẽ vẫn còn là một bí ẩn cho chính chúng ta, cũng như người đồng loại của chúng ta vẫn còn là một bí ẩn đối với chúng ta. Con đường duy nhất của nhận thức tròn đầy là ở hành vi của tình yêu: hành vi này vượt lên trên tư tưởng, nó vượt lên trên các lời lẽ. Nó là việc dám lao mình vào cảm nghiệm hợp nhất. Tuy nhiên trong nhận thức tư tưởng, tức là trong nhận thức tâm lý, là điều kiện tất yếu đối với nhận thức tràn đầy trong hành vi của tình yêu. Tôi phải nhận thức kẻ khác và chính tôi một cách khách quan, để có thể nhận thấy thực tại của nó, hay đúng hơn, để vượt qua những ảo giác, cái hình ảnh méo mó một cách phi lý mà tôi có về nó. Chỉ cần tôi nhận thức một người một cách khách quan là tôi có thể biết nó trong yếu tính tối hậu của nó, trong hành vi của tình yêu.

Quan tâm, trách nhiệm, tôn trọng và nhận thức đều tương trợ lẫn nhau. Điều đó chúng ta chỉ tìm thấy ở những người trưởng thành và chính chắn trong tình cảm. Nghĩa là ở trong kẻ phát triển những quyền năng của chính mình một cách hữu hiệu, kẻ chỉ muốn có cái mà mình đã làm việc, đã làm việc cho kẻ đã bỏ đi những giấc mộng tự tôn về toàn trí và toàn năng, kẻ đã đạt tính khiêm tốn dựa trên sức mạnh bên trong chỉ có hoạt động phong phú và thực thụ mới có thể mang lại.

Trong hành vi yêu thương, tự hiến, trong hành vi thâm nhập kẻ khác, tôi tìm thấy chính mình, tôi khám phá ra chính mình, tôi khám phá ra cả hai chúng ta, tôi khám phá ra con người.

[admin]

Tình yêu giữa cha mẹ và con cái

Sau khi tìm hiểu về những đặc trưng cơ bản của tình yêu nói chung, tôi hôm nay post tiếp những đặc trưng cơ bản của tình yêu giữa cha mẹ và con cái. Rồi sau đó sẽ là đặc tính cơ bản của tình yêu dục lạc. Khi phân tích về tình yêu giữa cha mẹ và con cái, E. Fromm xem xét ở nhưng gốc độ kiểu mẫu xây dựng nên lý thuyết của mình, dù trên thực tế có rất nhiều hoàn cảnh, trạng thái khác nhau sẽ tạo nên những đặc tính khác nhau. Nhưng chúng ta thử tìm hiểu xem để biết được những đặc trưng cơ bản của tình yêu giữa cha mẹ và con cái, dù nó không hòan tòan tuyệt đối như vậy. Rồi từ đó tìm hiểu xem mình ở trong tình cảm nào, có đúng thế không, có thể nó sẽ giúp ích cho chúng ta.

TÌNH YÊU GIỮA CHA MẸ VÀ CON CÁI

Đứa trẻ lúc mới sinh ra, nó chưa ý thức được về chính nó, nó vẫn là một với mẹ nó dù là hai cơ thể tách biệt, nó lệ thuộc hoàn toàn vào mẹ nó. Rồi từ từ, nó cảm nhận được thế giới xung quanh, bà mẹ là hơi ấm, là đồ ăn, bà mẹ là trạng thái của sự thỏa mãn và an ủi.Lớn hơn chút nữa, nó cảm nghiệm rằng: bà mẹ và sự no ấm là hai thực thể khác nhau. Nó tập tri giác nhiều sự vật khác nhau. Nó biết được rằng bà mẹ sẽ mỉm cười khi nó ăn, rằng bà sẽ nuông chiều dỗ dành khi nó khóc, và sẽ ngợi khen khi nó có hành động tốt. Tất cả những kinh nghiệm này được tinh lọc và nó hiểu được rằng: TÔI ĐƯỢC YÊU. Tôi được yêu bởi vì tôi là con của mẹ. Tình yêu của mẹ hoàn toàn an lạc và thanh bình, nó không cần được thâu nhận, không cần được đền bù.

Đối với đứa trẻ ở thời kỳ này vấn đề duy nhất là vấn đề được yêu. Được yêu vì mình là gì đó.

Còn đối với bà mẹ, tình yêu này mang tính chất vị tha vô ngã.Chính vì thế, loại tình yêu này được xem là tình yêu cao cả nhất và thiêng liêng nhất. Trong tình yêu dục lạc, hai người cách biệt nhau trở thành một, còn trong tình mẹ, hai người là một trở thành cách biệt. Bà không những phải bao dung, mà bà phải tán thành sự cách biệt giữa bà và đứa con. Chính điều này gây nên sự khó khăn, nó đòi hỏi bà mẹ phải ở khả năng cho tất cả, và không muốn có cái gì cả mà chỉ muốn có cái hạnh phúc của kẻ được yêu.

Đây cũng chính là giai đoạn mà nhiều bà mẹ không làm nổi bổn phận tình mẹ của họ. Người đàn bà tự tôn, thị uy và chiếm hữu có thể làm một bà mẹ “yêu thương được bao lâu khi con còn trẻ dại. Chỉ có người đàn bà thật sự yêu thương, người đàn bà sung sường trong sự cho hơn trong sự lấy, người đàn bà bắt rễ chặt trong sự hiện hữ của chính mình, mới có thể là một bà mẹ yêu thương khi đứa con đang trên đà tách khỏi

Đứa trẻ cho đến tuổi này vẫn chưa biết yêu, nó đáp ứng một cách tươi mát vui vẻ cho sự được yêu. Nhưng ngày càng lớn lên nó học đi, học nói, họa thám hiểm thế giới dựa vào chính nó. Nó biết tạo ra cái gì đó: một bài thơ, một hình vẽ, hay bất cứ cái gì đó nó có thể làm tặng cho ba mẹ nó. Lần đầu tiên trong đời đứa trẻ, ý niệm về tình yêu được biến đổi từ được yêu sang yêu, sang tình yêu sáng tạo.

Khi đứa trẻ giờ trở thành một thiếu niên, nó vượt qua tính duy ngã của nó, nó biết nó không còn là duy nhất, khóc không còn là một phương tiện cho sự thỏa mãn,bị những quy định trong gia đình và ngòai xã hội ràng buộc. Nó biết được rằng nhu cầu của kẻ khác cũng quan trọng như của chính nó.( những đứa trẻ nào nếu như không được cách giáo dục đúng mức của gia đình, trường học, được sự nuông chiều thái quá của bà mẹ, thì đứa trẻ đó chưa trưởng thành được trong tình yêu, nó vẫn còn là một đứa trẻ ích kỷ, coi mình là trung tâm, thể hiện qua tính tự tôn của mình. Nhưng trong đề tài này, E. Fromm xây dựng như một kiểu mẫu lý tượng để phân tích về tình yêu) Cho đã trở thành thỏa thích hơn, vui sướng hơn là nhận, yêu quan trọng hơn được yêu: do yêu mà nó đã rời bỏ ngục tù chật hẹp của sự cô đơn và cô lập đựơc thiết lập bởi trạng thái tự tôn. Nó cảm thấy một ý vị của sự hợp nhất mới, của sự chia sẻ, của đơn nhất. Hơn nữa, nó cảm thấy tiềm năng của tình yêu thương tạo tác bằng tình yêu- hơn là sự lệ thuộc việc thụ lãnh bằng được yêu- và vì lý do này nó phải nhỏ nhoi yếu ớt bệnh họan nên mới được thương yêu cưng chiều- hay tốt đẹp hơn.

Tình yêu trẻ con thì theo nguyên tắc : ”Tôi yêu vì tôi được yêu”. Tình yêu trưởng thành theo nguyên tắc”tôi được yêu bởi vì tôi yêu”. Tình yêu non dại nói:” Tôi yêu anh vì tôi cần anh”. Tình yêu trưởng thành nói:” Tôi cần anh vì tôi yêu anh” (Nhưng thói thường ai cũng muốn mình non trẻ, muốn được yêu hơn là yêu, vì vậy, bạn thuộc loại người nào?)

[admin]

Nhưng ngày càng lớn lên, mối liên hẹ giữa bà mẹ mất đi ý nghĩa sinh tồn của nó, và thay vào đó là mối liên hệ với cha càng lúc càng trở nên quan trọng.

Tự bản chất, tình mẹ là vô điều kiện. Bà mẹ yêu trẻ sơ sinh vì nó là con của bà, không phải vì đứa con thỏa mãn nhu cầu của bà, mà vì nó là một phần của cuộc sống bà.

Mối liên hệ với người cha thì khác hẳn.

Bà mẹ là máinhà mà chúng ta từ đó ra đi, bà là thiên nhiên, là đất đai, là biển cả, người cha không thể biểu hiện cho một mái nhà thiên nhiên như thế. Ông ít có liên hệ với trẻ con trong nhưng năm đầu đời của nó, và sự quan trọng của ông đối với nó không thể so sánh vói sự quan trọng của người mẹ. Nhưng trong khi người cha không biểu lộ cho thế giới tự nhiên thì ông lại biểu hiện cho một cực khác hiện hữu của con người, thế giới của tư tưởng, của những sự thể nhân tạo, của luật pháp và của trật tự, của kỷ luật, của du lịch và phiêu lưu. Người cha dạy dỗ con trẻ, cho nó thấy con đường đi vào thế giới.

Ông là người có liên hệ với sự phát triển kinh tế-xã hội. Khi xã hội theo chế độ phụ quyền, tài sản được thừa hưởng bởi người con trai, người cha bắt đầu chăm sóc đứa con mà ông có thể để lại tài sản của mình. Dĩ nhiên là đứa con mà ông giống ông nhất, ngoan ngoãn nhất, và do đó ông thương nó nhất. Tình cha là một tình yêu có điều kiện. Nguyên tắc là :” Tôi yêu anh bởi vì anh thỏa mãn được những kỳ vọng của tôi, bởi vì anh làm bổn phận của anh, bởi vì anh giống tôi”. Trong tình cha có điều kiện cũng có những mặt tiêu cực cũng như tích cực giống như tình mẹ vô điều kiện.

Khía cạnh tiêu cực là ở chỗ tình cha phải được đền bù, và có thể nó bị đánh mất, nếu ta không thực hiện những gì được kỳ vọng. Trong bản chất của tình cha, có sự kiện rằng phục tùng trở thành một đức tính chủ yêu, và bất phục tùng là một tội ác chủ yếu- và sự trừng phạt rút lui tình cha. Khía cạnh tích cực cũng quan trọng như vậy. Vì tình yêu của ông có điều kiện nên tôi có thể làm điều gì đó để đạt được nó, tôi có thể làm việc vì nó, tình yêu của ông không ở bên ngoài sự kiểm soát của tôi giống như tình mẹ.

Những thái độ của mẹ và của cha tương xứng với những nhu cầu của tính trẻ con. Trẻ con cần sự mộtuan tâm và tình yêu vô điều kiện của bà mẹ. Con trẻ từ 6 tuổi trở đi cần tình yêu của cha, cần thẩm quyền và sự chỉ đạo của ông, bà mẹ có nhiệm vụ làm cho nó bình yên trong cuộc sống, người cha có nhiệm vụ dạy dỗ nó, hướng dẫn nó đương đầu với những vấn đề đặt trước xã hội riêng biệt mà nó sinh ra.

Trong trường hợp lý tưởng, tình yêu của mẹ không cố sức ngăn cản cho đứa con lớn lên, không cố tình đặt một món tưởng lệ trên sự bất hạnh. Bà mẹ phải có niềm tin ở sự sống, bới thế không quá ưu tư, và như thế bà không tiêm nhiễm thói ưu tư cho đứa con. Một phần của đời sống bà phải là ước muốn con trẻ trở thành độc lập và sau cùng tách khỏi bà.

Còn tình yêu của người cha phải được hướng dẫn bởi những nguyên tắc và kỳ vọng của nó. Tình yêu đó phải nhẫn nại và khoan dung hơn là đe dọa và uy quyền. Nó phải mang ý nghĩa cho đứa con đang lớn một ý vị gia tăng về sự tưởng thưởng và cuối cùng cho phép con trở thành thẩm quyền của nó và không cần thẩm quyền của người cha.

Sau cùng, kẻ trưởng thành đã đi đến điểm nó là cha và mẹ của chính nó. Mỗi một con người đều có một lương tâm cha và một lương tâm mẹ, có thể nói như vậy. Lương tâm mẹ nói :”Không có lỗi lầm nào, không có tội lỗi nào cpmột thể cướpmật đi tình yêu,ước vọng của mẹ đối với sự sống và hạnh phúc của con”. Lương tâm cha nói :” Con đã phạm sai lầm, con không thể tránh không nhận những hậu quả về lầm lỡ của con và trên hết, con phải thay đổi đường lối của con đi nếu muốn cha thương con”. Chính vì thế, mỗi người trong cuộc sống luôn luôn có những tiếng nói của lương tâm cha và lưong tâm mẹ điều khiển chúng ta. Tùy thuộc vào ông bố hay bà mẹ nào đó có những tác động khác nhau ở đứa trẻ sẽ tạo nên nhung người con nghiêng về cảm tính của người cha hay người mẹ nhiều hơn.

Trong tùy trường hợp, ví dụ như một đứa trẻ có một bà mẹ yêu thương, nhưng quá nuông chiều hay áp chế, và một người cha yêu đuối vô tâm. Có thể đứa trẻ giữ nguyên sự quyến luyến ở bà mẹ, nó cảm thấy yếu ớt, có đặc trưng cho kẻ chỉ biết nhận lãnh, được bảo vệ, được chăm sóc, và thíêu những đặc tính cho- kỷ lậut, độc lập, khả năng làm chủ đời sống bởi chính mình. Nó có thể cố tìm “những bà mẹ” ở mọi người, đôi khi ở đàn bà và đôi khi ở đàn ông trong một vị trí của thẩm quyền và uy lực. (Điều này cũng có thể dẫn đến tình trạng đồng tính trong xã hội ngày nay).

Đằng khác, nếu bà mẹ lạnh lùng, không áp chế và đáp ứng, nó có thể dời nhu cầu cần sự bảo vệ của mẹ đến cha nó, và kết quả là nó sẽ thiên hướng về cha, hoàn toàn dành cho những nguyên tắc pháp luật, trật tự và thẩm quyền và thiếu khả năng kỳ vọng hay lãnh nhận tình yêu vô điều kiện.

(còn tiếp)

gửi bởi sinan (http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/memberlist.php?mode=viewprofile&u=70) vào ngày 29 Tháng 5 2007
http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=5hai&t=haihai (http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=5hai&t=haihai)

[admin]

Tình yêu dục lạc

Đó là sự ham muốn nhằm phối hợp toàn diện, nhằm hợp nhất với 1 kẻ khác. Tự bản chất, nó cực đoan và không phổ biến; có lẽ đây là hình thức lường gạt của tình yêu.

Sau khi khách lạ trở thành người quen biết thân mật, không còn những rào cản nào cần vượt qua nữa. Người “được yêu” trở nên được biết như là chính mình. Hoặc giả,có lẽ phải nói rõ hơn, như là được biết rất ít. Nếu có sự sâu xa hơn trong cảm nghiệm về người khác, nếu kẻ này có thể cảm nghiệm về sự vô hạn của nhân cách mình, người kia sẽ không bao giờ quen thân đến thế - và sự kỳ diệu vượt qua những rào cản có thể diễn ra mỗi ngày một mới.

Nhưng với hầu hết mọi người, nhân cách của chính mình cũng như của những kẻ khác càng thám hiểm, càng bị kiệt quệ. Đối với họ, sự thân mật ban sơ được thiết lập xuyên qua giao hợp tình dục. Vì ban sơ họ cảm nghiệm tình trạng ly cách của kẻ khác như là ly cách về vật lý (không gian, thời gian) do đó, sự hợp nhất về vật lý chỉ do sự vượt qua ly cách.(Có nghĩa là, con người cảm thấy cô đơn,lẻ loi, vì vậy, họ nghĩ là cần có ai đó bên cạnh để hợp nhất, để vượt qua sự ly cách mà thôi).

Ngòai ra, có những yếu tố khác mà với nhiều người chúng chỉ cho sự vượt qua ly cách. Nói về sự sống riêng tư của chính mình, tự bộc lộ như trẻ conhay những sắc tháoi trẻ con của mình thíết lập mối quan tâm chung đối với thế giới, tất cả điều này được coi như là vượt qua ly cách. Ngay cả sự bộc lộ sự giận dữ, ghen tuông, hoàn toàn thiếu tự chế của mình đều được coi như sự thân thiết và điều này có thể cắt nghĩa sự quyến rũ lệch lạc mà đôi tình nhân bày tỏ cho nhau; hình như họ chỉ thân thiết cùng giường hay khi họ bày tỏ cho nhau mối tị niềm hay thịnh nộ của mình.

Nhưng tất cả những kiểu mật thiết này càng lúc càng bị giảm sút theo thời gian. Hậu quả là người ta đi tìm tình yêu với một người mới, với một kẻ lạ mới.Khách lạ lại được chuyển thành một kẻ “thân thiết”, cảm nghiệm sa vào tình yêu lại phấn khích và tăng cường, và dần dà càng lúc nó càng dịu xuống và chấm dứt trong ước vọng đối với một cuộc chinh phục mới, một tình yêu mới – luôn luôn với ảo tưởng rằng tình yêu mới sẽ khác với những tình yêu cũ. Những ảo tưởng này được hỗ trợ rất nhiều bởi cá tính lường gạt của ham muốn dục tình.

Ham muốn dục tình nhằm đến chỗ phối hợp - và không phải chỉ là một đòi hỏi sinh lý, giải tỏa 1 áp chế đau đớn. Nhưng ham muốn dục tình còn có thể được kích thích bởi ưu tư về cô độc, bởi ước vọng muốn chinh phục hay được chinh phục, bởi sự hư ảo, bởi ước vọng muốn bức khổ hay ngay cả muốn hủy diệt, chẳng khác nào nó có thể được kích thích bởi tình yêu
Hình như ham muốn dục tính có thể dễ kết nối và được kích thích bởi một cảm xúc mãnh liệt nào đó, mà tình yêu chỉ là một tình yêu của xúc cảm đó. Bởi vì ham muốn tình dục được ghép với ý niệm tình yêu, họ dễ bị đánh lạc hướngđể đứa kết luận rằng: họ yêu nhau khi họ ham muốnkẻ khác về mặt cơ thể, thì yêu có thể làm hứng khởi ước vọng nhằm hợp nhất tính dục.

Sự quyến rũ tính dục đôi khi tạo nên ảo tưởng về hợp nhất, nhưng không có tình yêu “hợp nhất” này để lại những khách lạ lại cách biệt nhau như trước kia – đôi khi nó làm cho họ cả thẹn nhau, hay cả đến ghét nhau, bởi vì khi ảo tưởng đã đi mất họ cảm thấy cách xa lạ nhau rõ rệt hơn trước nữa.

Trong tình yêu dục lạc có một cực đoan, mà tình anh em và tình mẹ không có. Thường thường sự cực đoan của tình yêu dục lạc bị hiểu lệch lạc như sự quyến luyến chiếm hữu. Ta thường thấy hai người “đang yêu” nhau họ không thấy tình yêu với một ai khác. Thực sự tình yêu của họ là một vị kỷ tay đôi; họ là 2 người đồng nhất với nhau, và họ giải quyết vấn đề ly cách bằng cách nới rộng cá thểđặc dị thành hai. Họ có cảm giác vượt qua tình trạng cô độc, nhưng vì họ bị ly cách với tất cả những người khác, nên họ còn bị ly cách nhau và ly gián nhau: cảm giác hợp nhất của họ là ảo tưởng.

Tình yêu dục lạc thì cực đoan, nhưng trong kẻ khác, nó yêu tất cả nhân loại, tất cả những gì đáng sống. Nó chỉ cực đoan theo nghĩa rằng tôi có thể hoàn toàn hợp mình 1 cách mãnh liệt với kẻ khác mà thôi. Tình yêu dục lạc chỉ chối bỏ tình yêu đối với những kẻ khác theo nghĩa phối hợp tình dục, hoàn toàn phú thácvào tất cả khía cạnh của sự sống – nhưng không theo nghĩa tình anh em sâu đậm.

Tình yêu dục lạc, nếu nó là tình yêu, xuất phát từ trái tim thật sự, thì nó có 1 tiền đề. Ấy là: tôi yêu từ yếu tính của thể tính tôi – và cảm nghiệm kẻ khác trong yếu tính thể tính của kẻ ấy (có nghĩa là: tôi yêu từ bản thân tôi, với toàn vẹn tính cách đó và tôi yêu người khác trong toàn vẹn nhân cách của ho, chứ không phải do tôi mong muốn họ trở thành như vậy). Trong yếu tính, tất cả mọi người đều đồng nhất. Chúng ta tất cả đều là một phần của cái Một: Chúng ta là Một. Thế thì không được tạo ra một sai biệt nào cho người ta yêu. Tình yêu nhất thiết phải là một hành vi ý chí, của quyết đinh hoàn toàn ủy thác sự dống của tôi cho sự sống của một kẻ khác. Thực ra, đấy là lối lý sự nấp sau ý niệm về tính chất nan giải của hôn nhân, như nó nấp sau nhiều hình thức hôn nhân cổ truyền trong đó cả hai lứa đôi không bao giờ lựa chọn lẫn nhau, mà được lựa chọn cho nhau.

Trong nền văn hóa Tây phương hiện đại, ý niệm này hoàn toàn vó vẻ sai lầm. Tình yêu được coi là hậu quả của một phản ứng bốc đồng, xúc cảm, hậu quả của việc bị bắt chộp thình lình bởi một cảm giác không thể đề kháng.

Trong tình yêu dục lạc, người ta không để ý đến một yếu tố quan trọng, đó là Ý CHÍ. Yêu một người nào đó, bạn thường nói là bạn không thể cưỡng lại được, nhưng thực tế, đó là do ý chí mạnh mẽ nhất tận trong sâu thẳm con người bạn quyết định. Yêu một người nào đó, không phải chính là một cảm giác mãnh liệt-nó là một quyết định, một phán đoán, một ước định. Vì nếu tình yêu chỉ là một cảm giác thì sẽ không có cơ bản cho ước định yêu nhau mãi mãi. Một cảm giác hiện đến và có thể bỏ đi. Làm sao tôi có thể quyết đoán rằng nó sẽ là mãi mãi?

Xét những quan điểm này ta có thể đi đến lập trường theo đó tình yêu nhất định là một hành vi của ý chí và phó thác cho cảm giác, và do đó tự căn bản của nó không xét đến vấn đề hai kẻ ấy là ai. Hôn nhân được sắp đặt bởi những kẻ khác, hay là kết quả của sự lựa chọn cá biệt, một khi hôn nhân được thành tựu, hành vi ý chí phải bảo đảm tính liên tục của tình yêu.

Tóm tắt lại theo Phân tâm học tình yêu của Erich Fromm

gửi bởi sinan (http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/memberlist.php?mode=viewprofile&u=70) vào ngày 01 Tháng 6 2007
http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=52&t=25

[admin]

TÌNH YÊU VÀ SỰ ĐỔ VỠ TÌNH YÊU TRONG XÃ HỘI PHƯƠNG TÂY HIỆN ĐẠI.

Tình yêu thực tế là một khái niệm rất mơ hồ. Và ở mỗi nền văn hóa khác nhau, và với dòng thời gian tuôn chảy, quan niệm về tình yêu cũng không ngừng biến đổi. Ví dụ như một số quan niệm về tình yêu hiện đại ngày hôm nay sẽ không được những người ngày xưa chấp nhận, hay quan niệm về tình yêu tự do, không cần kết hôn mà vẫn sống chung với nhau như các nước phương Tây thì không được những người lớn ở xã hội phương Đông chấp nhận. Nói tóm lại, văn hóa khác nhau sẽ có những quan niệm khác nhau về tình yêu.

Nhưng trong cuộc sống hiện đại ngày hôm nay, với sự bành trướng của văn hóa phương Tây, với thời đại toàn cầu hóa thì dường như những khái niệm về tình yêu dường như rút ngắn khoảng cách và dần có tiếng nói chung, và tiếng nói chung này thường nghiêng về quan niệm sống tự do, chạy theo chủ nghĩa cá nhân, sống thỏa mãn nhu cầu vật chất của phương Tây.

Ngày xưa, ở những nước phương Đông thường ít có những câu chuyện tình lãng mạn, mọi người kết hôn với nhau là do hai bên gia đình mai mối, sắp đặt, điều này thấy rõ trong 2 nền văn hóa lớn nhất thế giới: Ấn Độ và Trung Hoa. Điều này làm cho chúng ta có cảm tưởng rằng, hình như người châu Á không có tình yêu, cái mà liên kết họ với nhau là tình nghĩa vợ chồng, đó là những mối ràng buộc về luân lý, đạo đức, tôn giáo gắn chặt họ với nhau. Chính điều đó là nguyên nhân đời sống vợ chồng hiếm khi có chuyện đổ vỡ. Thế nhưng thời đại ngày nay thì hoàn toàn khác hẳn.

Nếu chúng ta nói về tình yêu trong xã hội phương Tây hiện đại, chúng ta tự hỏi là, liệu có phải với sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật đã đưa phương Tây bước vào thời đại của những thỏa mãn những ước vọng sâu xa nhất của con người được thực hiện, và cùng với nền văn minh rực rỡ ấy là điều kiện để dẫn đến sự phát triển của tình yêu? Họ tự do yêu nhau, không bị ngăn cấm, thoải mái trong chuyện quen biết và hẹn hò. Và bên cạnh đó, nó cũng cho chúng ta có cảm giác đó là sự giả tạo mà trên thực tế, phần lớn là hình thức của sự đổ vỡ trong tình yêu. Chưa bao giờ trong lịch sử, tình yêu lại đến và đi nhanh khủng khiếp đến như vậy. Nó chỉ là những cảm xúc mãnh liệt bồng bột trong phút chốc, và rồi thoáng biến đi để rồi chúng ta lại tiếp tục tìm kiếm cảm xúc khác lắp đầy rồi lại ra đi.
Tất cả những điều đó có nguyên nhân từ đâu? Con người sinh ra và lớn lên trong môi trương xã hội, và xã hội ấy góp phần tạo nên nhân cách con người. Vì vậy chúng ta hãy tìm hiểu nguyên nhân từ xã hội.

Như chúng ta được biết, xã hội tư bản một mặt dựa trên nguyên tắc tự do, chính trị, và mặt khác thì dựa trên nguyên tắc thị trường. Và nguyên tắc thị trường như là yếu tố điều hòa tất cả những tương quan kinh tế. Mà kinh tế là yếu tố quyết định nên cuộc sống con người trên mọi phương diện.

Thị trường là điều kiện cho tất cả hàng hóa có thể dễ dàng trao đổi. xã hội công nghiệp ngày nay là văn hóa của một xã hội hoàn toàn tha hóa nên đã sản sinh ra xã hội thị trường, là một xã hội dựa trên sự trao đổi giữa những vật ngang giá, thậm chí tình yêu cũng như vậy. Xã hội này làm đánh mất đi dặc tính bên trong, tạo nên cảm xúc giả tạo, sự thần tượng hóa, tình yêu méo mó, nỗi buồn và sự cô đơn, cuộc sống vô nghĩa và vô hồn." Con người với tính cách thị trường, ko hề biết yêu, biết căm thù. Những cảm xúc "lỗi thời" này không phù hợp vì nó cản trở tiến tới cuộc sống cho mình, vì mình. Nó không đưa ra bất kỳ câu hỏi nào trừ câu hỏi về sự thăng tiến cá nhân trên chiếc thang quan chức."

Con người muốn được thỏa mãn tất cả những gì mình có được, thậm chí tham lam, thèm muốn những cái mình không có, không thuộc về mình. Xã hội này cần những con người cảm thấy mình hoàn toàn tự do và độc lập, nhưng sẵn sàng chịu điều khiển, sẵn sàng làm những gì mà người khác đặt ra yêu sách, miễn sao mình được đổi lại cái gì đó mà mình cảm thấy vừa lòng.Vì vậy, con người ngày nay không cần sức mạnh của cơ bắp, không cần kẻ lãnh đạo ngoại trừ là khả năng khéo léo, luôn luôn họat động, chuyển vận, tiến tới, mà quên đi “định hướng bên trong”, thế giới nội tâm của mình.

(http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=52&t=3một)

[admin]

Thế thì cái gì xảy ra? Con người thời mới bị tách ra khỏi chính mình, với đồng loại mình, và thiên nhiên. Nó bị biến đổi thành một hóa phẩm, cảm nghiệm cuộc sống của mình như một sự đầu tư nhằm đem lại cho mình lợi nhuận tối đa. Mọi người đặt vận mệnh và cuộc sống của mình trên những nền tảng bấp bênh. Trong khi mỗi người cố gắng quan hệ rộng rãi càng nhiều càng tốt, nhưng luôn giữ trong mình tình trạng cô độc hoàn toàn, bị xâm chiếm sâu xa bởi tình trạng bất ổn, ưu tư và tội lỗi.

Văn minh của chúng ta cung cấp cho chúng ta nhiều thứ trấn tĩnh giúp mọi người làm ngơ một cách cố ý về tình trạng cô độc này : thời gian làm việc không ngưng nghĩ, bận rộn suốt ngày, máy móc tiện nghi giúp mọi người duy trì tình trạng làm ngơ và những ham muốn căn bản chất người nhất của họ bỏ lơ khát vọng siêu việt và nhất tính. Vì vậy, con người vượt qua sự ly cách, sự cô đơn, tuyệt vọng vô thức của mình bằng thói quen tiêu khiển, bằng sự tiêu thụ, những âm thanh và màu sắc do kỹ nghệ tiêu khiển cung cấp (shopping, quần áo, thời trang, chat, tán gẫu qua điện thoại,tivi, âm nhạc thời thượng mau thay đổi) thêm nữa bằng sự thỏa thích trong việc mua những đồ vật mới mẻ, và đổi chác ngay để mua những cái khác. Con người tự bằng lòng và thỏa mãn với: ăn ngon, mặc đẹp, thỏa mãn tình dục, không có mình; không có cái gì cả ngoại trừ sự tiếp xúc hời hợt nhất với những người thân thuộc. Bạn không bao giờ kéo dài mãi niềm vui mà bạn có ngày hôm nay. Hạnh phúc của con người ngày nay là “được vui vẻ”. Được vui vẻ chính là thỏa mãn những tiêu thụ và ôm đồm những hóa phẩm, những dấu hiệu, đồ ăn, thức uống, thuốc là, quần chúng, diễn giảng, phim ảnh-tất cả điều được tiêu thụ, điều được nuốt chửng. Thế giới là một đối tượng cho sự thèm khát của chúng ta, một trái táo vĩ đại, một ve rượu vĩ đại, một lồng ngực vĩ đại, chúng ta là những thực khách, những kẻ không yêu sách, những kẻ mong chờ- và là những kẻ bất mãn vĩnh viễn. Cá tính chúng ta được sửa soạn để trao đổi và thâu nhận, để giao dịch và tiêu thụ, mỗi vật, những vật thể tinh thần cũng như vật chất đều trở thành một vật thể của trao đổi và tiêu thụ.

Tình cảnh ấy cho cả đến tình yêu, phù hợp-vì nó phải nhất thiết phù hợp-cái cá tính xã hội này của con người thời mới. Trong tình yêu đó, trọng điểm được đặt ở chỗ tìm nơi lẫn tránh cảm thức không thể chịu đựng nổi về cô độc. Rồi ra trong “tình yêu” người ta đã tìm thấy một chỗ an thân trốn khỏi cô độc. Người ta hình thành một liên minh gồm hai người chống lại thế giới, và tính cách vị kỷ tay đôi này được hiểu lệch lạc là tình yêu và thân thiết.

Bên cạnh đó, tình yêu trong đó sự thỏa mãn tình dục trao đổi được cho là nền tảng của những tương quan tình yêu trọn vẹn, và nhất là của một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Người tin rằng những lý do cho bất hạnh thường xuyên trong hôn nhân là vì ở đó những cặp vợ chồng đã không thực hiện được cuộc “điều hợp tình dục” đúng đắn, và nhiều quan niệm cho rằng tình dục đúng đắn, gây khoái lạc cho nhau theo sau sẽ là tình yêu và hạnh phúc. Ý tưởng nền tảng cho rằng tình yêu là con đẻ của khoái lạc tình dục, và cho rằng nếu hai người học cách thỏa mãn nhau về mặt tình dục, họ sẽ yêu nhau.

Tình yêu không là kết quả của thỏa mãn tình dục thích đáng, nhưng hạnh phúc tình dục là kết quả của tình yêu. Thỏa mãn trọn vẹn tất cả những nhu cầu bản năng không những không là nền tảng cho hạnh phúc, mà nó cũng không bảo đảm tình trạng an ổn.

Trên phương diện đó, tình cảm con người cũng mau chống thay đổi như thế. Cái điều đầu tiên hấp dẫn đối phương ở chỗ người đó có đẹp hay không? Có hấp dẫn hay không? Rồi tiếp theo là có giàu có không? Và cuối cùng là có thể thỏa mãn nhu cầu vật chất cũng như tình dục cho đối phương không? Cho dù sau khi được thỏa mãn hay không hài lòng họ sẽ chia tay và bắt đầu tình yêu mới. Bởi vì tình yêu thời đại ngày nay gắn liền với nhu cầu thỏa mãn vật chất và tình dục, mà hai điều này lại mau thay đổi vì nhàm chán. Hơn thế nữa, bạn có thể dễ dàng hẹn hò với bất kỳ ai bạn thích, dễ dàng làm tình khi bạn muốn và ngay sau đó sẽ là cảm giác thích thú vì đã chinh phục được, để rồi nhàm chán ngay sau đó. Và rồi bạn lại tiếp tục trò chơi thú vị này.

Đó chính là những nguyên nhân dẫn đến sự tan vỡ tình yêu trong xã hội phương Tây hiện đại.

gửi bởi sinan (http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/memberlist.php?mode=viewprofile&u=70) vào ngày 05 Tháng 6 2007
http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=52&t=31 (http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=52&t=31)

[admin]

THỰC HÀNH VỀ TÌNH YÊU

Đã đề cập đến khía cạnh lý thuyết của nghệ thuật về tình yêu, bây giờ chúng ta đối diện một vấn đề khó khăn hơn nhiều đó là thực hành về nghệ thuật tình yêu. Người ta có thể học điều gì về sự thực hành của một nghệ thuật ngoại trừ bằng cách thực hành nó?

Nhưng khó khăn ở chỗ yêu thương là một kinh nghiệm riêng tư mà mỗi cá nhân chỉ có thể có bởi mình và cho chính mình. Nhưng trong quá trình nghiên cứu tâm lý học, tôi cũng xin rút ra một số điều về nó.

Sự thực hành của bất cứ một nghệ thuật nào đều có một vài yêu cầu tổng quát. Bất cứ dù là chúng ta bàn đến về nghệ thuật nào đi chăng nữa: Điêu khắc, hội họa, âm nhạc, thơ ca… và nhất là về tình yêu.

Trước hết, sự thực hành của nghệ thuật đòi hỏi KỶ LUẬT. Tôi sẽ không giỏi bất cứ cái nào cả, nếu tôi không thực hiện nó trong tinh thần kỷ luật, có quy tắc. Bất cứ điều gì mà tôi chỉ làm vì ham muốn của tôi thì có thể cũng được đó, nhưng nó sẽ không bao giờ trở nên điêu luyện về nghệ thuật ấy. Nhưng vấn đề không nằm ở chỗ kỷ luật trong sự thực hành nghệ thuật chuyên biệt, mà là vấn đề kỷ luật trong đời sống toàn diện của mình.

Kế tiếp là sự TẬP TRUNG. Sự tập trung là một điều kiện tất yếu để tinh thông một nghệ thuật. Ấy thế mà trong nên văn hóa của chúng ta ngày nay dẫn đến một cách sống phân tâm và ly tán. Bạn làm nhiều việc nagy một lúc, đọc sách, nghe nhạc, nói chuyện, hút thuốc, ăn, uống. Sự thiếu sót về tập trung này được thấy rõ ràng trong khó khăn của chúng ta khi ở một mình. Ngồi yên lặng, không nói chuyện, hút thuốc, đọc, uống rượu, là điều không thể được đối với hầu hết mọi người.

Yếu tố thứ ba là KIÊN NHẪN. Ai cũng từng biết rằng, để thành công trong mọi lĩnh vực thì kiên nhẫn là thiết yếu. Nếu bạn vội vã với những kết quả, người ta không bao giờ học hỏi được nghệ thuật. Nhưng đối với con người hiện đại, kiênnhẫn cũng khó thực hành như kỷ luật và tập trung. Toàn thể hệ thống kỹ nghệ của chúng ta chắc chắn dung dưỡng điều ngược lại: sự nhanh chóng. Tất cả những máy móc của chúng ta được cung ứng cho sự nhanh chóng: xe hơi, máy bay mang chúng ta đến nơi một cách nhanh chóng-và càng nhanh càng tốt. Dĩ nhiên có nhiều lý do kinh tế quan trọng đối với điều này. Nhưng trong rất nhiều khía cạnh khác, những giá trị nhân bản đã trở nên hạn định bởi những giá trị kinh tế. Con người hiện đại nghĩ là mình đang đánh mất điều gì đó-thời gian-trong khi nó không làm các sự việc mau chóng; nhưng nó không biết phải làm gì hơn với thời gian.

Sau hết, điều kiện để học hỏi một nghệ thuật là MỐI QUAN TÂM RẤT MỰC với việc tinh thông một nghệ thuật. Nếu nghệ thuật là một cái gì đókhông có tầm quan trọng rất mực với bạn, bạn sẽ không bao giờ học giỏi nó, cùng lắm bạn chỉ là những người tài tử nghiệp dư mà thôi, chứ không thể nào trở thành lão luyện được.Nếu một người nào đó muốn trở thành lão luyện trong nghệ thuật, thì toàn thể đời sống mình phải cống hiến cho nó.
Và tiếp theo, bước vào nghệ thuật tình yêu, người ta đều phải bắt đầu bằng cách thực hành kỷ luệt, tập trung và kiên nhẫn suốt trong mọi giai đoạn của đời sống mình.

Người ta thực hành kỷ luật như thế nào?

Bạn hãy tự tạo cho mình một lối sống có kỷ luật như thức giấc vào một giờ đều đặn trong tuần, để dành một số thời giờ để suy tư, đọc sàch, nghe nhạc, đi dạo; không phóng túng, ít ra không vượt ngoài một mức độ tối thiểu nào đó trong những họat động lẩn tránh như tán dóc, ăn uống quá độ. Tuy nhiên, điều chính yếu là không nên thực hành kỷ luật đều đặn từ yếu tố bên ngoài, mà nó trở thành biểu lộ ý chí của riêng mình: nó được cảm thức như là xứng ý, và dần dà người ta làm quen với một lối cư xử mà cuối cùng người ta sẽ đánh mất nếu không thực hành nó nữa
Sự tập trung lạ càng rất khó thực hành hơn trong nền văn hóa chúng ta, trong đó mọi vật hình như hoạt động chống lại khả năng tập trung. Bước quan trọng nhất trong việc học hỏi sự tập trung là phải sống đơn độc với chính mình mà không đọc sách, không xem truyền hình, hút thuốc hay uống rượu. Thực vậy, có thể tập trung có nghĩa là có thể sống đơn độc với chính mình-và năng tính này rõ ràng là một điều kiện c ho tính năng yêu thương. Nếu tôi quyến luyến một người khác bởi vì tôi không thể đứng bằng đôi chân của chính tôi, người ấy có thể là một vị cứu tinh sự sống, nhưng mối quan hệ không phải là một quan hệ tình yêu. Nó ngược lại, năng tính sống một mình là điều kiện cho năng tính yêu thương. AI cố gắng sống một mình sẽ thấy rõ là khó khăn như thế nào. Người ấy bắt đầu cảm thấy xốn xang không yên, hay cảm giác cả đến mối ưu tư quan trọng. Người ấy cũng sẽ nhận định mọi thứ tư tưởng xảy ra trong tâm trí mình đều thuộc sở hữu mình. Người ấy sẽ tìm cách suy nghĩ về kế hoạch những ngày sắp tới hay đi đâu đó để làm đầy tâm trí mình hơn là sự rỗng không.
Nhưng điều thừơng có ích là thực hành đơn giản, ví dụ như ngồi trong một tư thế thoải mái, nhắm mắt lại, và cố gắng thấy một màn trắng ngay trước mắt, và cố gạt bỏ tất cả những hình ảnh và tư tưởng xen vào, rồi cố gắng theo dỗi hơi thở của mình; không suy nghĩ về nó, không gò ý nó, nhưng theo dõi- và làm thế để cảm thức nó; lại cố gắng thêm để có một ý vị về cái “TÔI”: Tôi-chính tôi, như là trung tâm những năng lực của tôi, như là sáng tạo chủ thể của thế giới tôi. Ít ra người ta nên thực hiện tập trung như thế mỗi buổi sáng trong 20 phút (nếu có thể lâu hơn) và mỗi buổi tối trước khi đi ngủ.

Ngoài những việc thực tập như thế, người ta phải học tập trung trong mọi sự việc mà mình làm, khi nghe nhạc, khi đọc một quyển sách, khi nói chuyện với một người, khi nhìn một phong cảnh. Hoạt động ngay lúc này phải là một sự việc duy nhất có quan hệ mà người ta hoàn toàn để tâm vào. Nếu người ta được tập trung, nó ít hệ trọng đến cái gì mà người ta đang làm; những sự thể quan trọng, cũng như những sự thể không quan trọng, đều giả định một chiều kích mới của thực tại, bởi vì chúng ta có sự chuyên nhất toàn vẹn của người ta.

Được tập trung có nghĩa là sống trọn vẹn trong hiện tại, trong cái bây giờ và ở đây, và không suy nghĩ về sự thể sắp thực hiện, trong khi tôi đang làm một điều gì chân chính lúc bấy giờ. Khởi sự thực hành tập trung sẽ là đều khó khăn; nó có vẻ như người ta sẽ không bao giờ hoàn thành nổi mục tiêu. Rằng đều này bao hàm tính chất thiết yếu là phải có kiên nhẫn vì mọi việc đều có thời gian của nó- cả đến trong nghệ thuật về Tình yêu.

Trích:
<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=6 width="100%" border=0><TBODY><TR><TD class=alt2 style="BORDER-RIGHT: 1px inset; BORDER-TOP: 1px inset; BORDER-LEFT: 1px inset; BORDER-BOTTOM: 1px inset">Nguyên văn bởi Sin AÂn
Đây cũng là bài cuối cùng trong số bài tôi tóm lượt tác phẩm phân tâm học tình yêu của Ercih Fromm. Với tôi, nó có sức hấp dẫn lạ lùng trong nghiên cứu văn hóa cũng như văn hoc.cũng như giúp chúng ta hiểu biết thêm về tình yêu, và áp dụng trong cuộc sống của minh. Nhưng sù sao, nó cũng là lỳ thuyết suông nếu như chúng ta không áp dụng nó vào cuộc sống, và mọi người biết yêu thương hơn...
</TD></TR></TBODY></TABLE>
gửi bởi sinan (http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/memberlist.php?mode=viewprofile&u=70) vào ngày 09 Tháng 6 2007
http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=52&t=44 (http://vanhoahoc.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=52&t=44)


Sin Ân
<!-- / message --><!-- sig -->