admin
12-12-2008, 04:39 PM
Sứ điệp của Đức Thánh Cha Biển Đức 16 nhân ngày Hòa Bình Thế Giới 1-1-2009
http://xuanbichvietnam.files.wordpress.com/2008/12/pape.jpg?w=195&h=258BÀI TRỪ ĐÓI NGHÈO, XÂY DỰNG HÒA BÌNH
1. Vào đầu năm mới này, tôi cũng muốn gửi đến tất cả mọi người lời cầu chúc hòa bình, và qua Sứ Điệp này, tôi mời gọi suy tư về đề tài: Bài trừ nghèo đói, xây dựng hòa bình. Trong Sứ điệp nhân Ngày Hòa Bình Thế Giới năm 1993, vị Tiền nhiệm đáng kính của tôi, Gioan Phaolô 2, đã từng nêu rõ những ảnh hưởng tiêu cực mà tình trạng nghèo đói của các dân tộc gây ra cho hòa bình. Thực vậy, nghèo đói thường là một trong những nhân tố góp phần hoặc làm cho các cuộc xung đột trầm trọng thêm, kể cả các cuộc xung đột võ trang. Đối lại, các cuộc xung đột này nuôi dưỡng thảm trạng nghèo đói. Đức Gioan Phaolô 2 đã viết: ”Một đe dọa nghiêm trọng khác đối với hòa bình đang xảy ra và ngày càng trầm trọng hơn trên thế giới, đó là nhiều người, hay đúng hơn, nhiều dân tộc ngày nay đang sống trong cảnh nghèo đói cùng cực. Sự chênh lệch giữa người giàu và người nghèo ngày càng rõ rệt hơn, ngay cả tại những nước phát triển về kinh tế. Đây là một vấn đề mà lương tâm nhân loại phải quan tâm, vì tình cảnh của nhiều người đau thương đến độ làm thương tổn phẩm giá bẩm sinh của họ và vì thế cũng làm thiệt hại cho sự phát triển chân thực và sự hòa hợp của cộng đồng thế giới” (1).
2. Trong bối cảnh đó, việc bài trừ nghèo đói cũng đòi phải cứu xét kỹ lưỡng hiện tượng phức tạp là sự hoàn cầu hóa. Việc cứu xét này quan trọng cả về phương diện phương pháp, vì nó nhắc nhở nên sử dụng kết quả nghiên cứu của các nhà kinh tế và xã hội học về bao nhiêu khía cạnh của nạn nghèo đói. Nhưng việc kêu gọi để ý đến sự hoàn cầu hóa cũng phải mang một ý nghĩa tinh thần và luân lý, thúc giục hãy nhìn người nghèo với ý thức rằng tất cả mọi người đều tham phần vào một dự án duy nhất của Thiên Chúa, dự án mời gọi họp thành một gia đình duy nhất, trong đó mọi người - cá nhân, dân tộc và quốc gia - phải cư xử theo các nguyên tắc huynh đệ và trách nhiệm.
Trong viễn tượng ấy, cần có một cái nhìn bao quát và rõ ràng về nạn nghèo đói. Giả sử đó chỉ là nghèo đói về vật chất mà thôi, thì chỉ cần các khoa học xã hội nêu rõ những đặc tính chính yếu của hiện tượng nghèo đói là đủ; các khoa này giúp chúng ta đo lường nghèo đói dựa trên các dữ kiện, chủ yếu là số lượng. Nhưng chúng ta biết rằng có những thứ nghèo đói không thuộc vật chất, và chúng không phải là hậu quả trực tiếp và đương nhiên của sự thiếu thốn vật chất. Ví dụ, trong các xã hội sung túc và tiến bộ, có tình trạng những người bị gạt ra ngoài lề, họ nghèo về tương quan, về luân lý và tinh thần: đó là những người bị mất định hướng trong nội tâm, mặc dù sống trong sung túc về kinh tế, nhưng họ vẫn không cảm thấy thoải mái và thấy khó chịu. Một đàng tôi nghĩ đến điều gọi là ”chậm tiến về tinh thần” (2), và đàng khác, tôi nghĩ đến những hậu quả tiêu cực của sự ”siêu phát triển” (3). Tôi cũng không quên rằng, trong các xã hội gọi là ”nghèo”, sự tăng trưởng kinh tế thường bị cản trở vì những chướng ngại văn hóa, không cho phép sử dụng đúng đắn các nguồn tài nguyên. Dầu sao đi nữa, điều rất đúng là mỗi hình thức nghèo đói đều có căn cội là sự thiếu tôn trọng phẩm giá siêu việt của nhân vị. Khi con người không được coi trọng trong ơn gọi toàn diện của họ và khi người ta không tôn trọng những đòi hỏi của một nền ”sinh thái học về con người” (4) thì những năng động xấu xa của nghèo đói cũng bùng lên, như ta thấy rõ trong một số môi trường mà tôi sắp gợi lên sau đây.
Nghèo đói và những hệ lụy về luân lý
3. Nghèo đói thường được đặt trong quan hệ với sự gia tăng dân số, như thể đây là nguyên nhân gây nên nghèo đói. Vì thế, có những chiến dịch giảm bớt sinh sản đang được phát động trên bình diện quốc tế, và người ta dùng cả những phương pháp không tôn trọng phẩm giá của phụ nữ cũng như không tôn trọng quyền của đôi vợ chồng được xác định số con của họ trong tinh thần trách nhiệm (5) và nhiều khi, trầm trọng hơn nữa, người ta dùng cả những phương pháp không tôn trọng quyền sống. Sự tiêu diệt hàng triệu hài nhi chưa sinh ra, nhân danh cuộc chiến chống nghèo đói, trong thực tế, đó là một sự loại trừ những người nghèo nhất trong nhân loại. Đứng trước tình trạng đó, có sự kiện này là: hồi năm 1981, khoảng 40% dân số thế giới sống dưới mức nghèo đói tuyệt đối, nhưng ngày nay tỷ lệ ấy được giảm bớt một nửa, và có những dân tộc đã ra khỏi tình trạng nghèo đói, và hơn nữa dân số gia tăng đáng kể. Sự kiện ấy chứng tỏ điều này là: có những nguồn tài nguyên để giải quyết vấn đề nghèo đói, cho dù dân số gia tăng. Cũng không nên quên rằng, từ cuối thế chiến thứ hai đến nay, dân số trên trái đất tăng thêm 4 tỷ người, và phần lớn hiện tượng này có liên quan tới những nước mới trổi lên trên trường quốc tế như những tân cường quốc kinh tế và đã phát triển mau lẹ nhờ dân số đông. Ngoài ra, trong số những nước phát triển cao, nước nào có tỷ số sinh sản cao hơn thì có tiềm năng phát triển nhiều hơn. Nói khác đi, dân số đang tỏ ra là điều phong phú chứ không phải là một nhân tố gây nên nghèo đói.
4. Một lãnh vực khác gây lo âu là các bệnh truyền nhiễm lan rộng, chẳng hạn bệnh sốt rét ngã nước, lao phổi và Sida. Tùy theo mức độ tác động trên các thành phần sản xuất trong dân chúng, chúng có ảnh hưởng lớn trong việc làm suy thoái tình trạng chung của đất nước. Những cố gắng ngăn chặn hậu quả của các bệnh ấy nơi dân chúng không luôn luôn đạt được những kết quả đáng kể. Ngoài ra, để nhận được viện trợ kinh tế hầu có thể đương đầu với các bệnh dịch vừa nói, các nước nạn nhân thường phải thi hành những chính sách trái ngược với sự sống. Đặc biệt, thật là khó bài trừ bệnh Sida, vốn là một nguyên nhân thê thảm gây ra nghèo đói, nếu không để ý tới các vấn đề luân lý có liên hệ tới sự lan tràn vi trùng bệnh này. Trước tiên cần thực hiện những chiến dịch nhắm giáo dục đặc biệt cho người trẻ về tính dục trong tinh thần trách nhiệm hoàn toàn tương ứng với phẩm giá con người; các sáng kiến trong chiều hướng này đã mang lại những thành quả quan trọng, làm giảm bớt sự lan tràn bệnh Sida. Tiếp đến cần cung cấp cho dân nghèo những thuốc men và các biện pháp trị liệu cần thiết; điều này đòi phải có một sự quyết liệt cổ võ nghiên cứu y khoa và những canh tân phương pháp trị liệu, và nếu cần, nên áp dụng uyển chuyển các qui luật quốc tế về việc bảo vệ tài sản trí thức, để đảm bảo cho tất cả mọi người sự săn sóc cơ bản về y tế.
5. Một lãnh vực thứ ba cần chú ý trong các chương trình chiến đấu chống nghèo đói, và nó chứng tỏ chiều kích luân lý nội tại của chương trình này, đó là tình trạng nghèo đói của các trẻ em. Khi gia đình lâm vào tình trạng nghèo đói, thì các trẻ em là những nạn nhân dễ bị thương tổn nhất: hầu như một nửa những người sống trong nghèo đói cùng cực ngày nay là trẻ em. Đứng về phía các trẻ em khi cứu xét vấn đề nghèo đói, sẽ giúp dành ưu tiên cho những mục tiêu có liên hệ trực tiếp tới các em, ví dụ chăm sóc người mẹ, dấn thân giáo dục, giúp chủng ngừa, chữa trị bệnh tật và cung cấp nước uống, bảo vệ môi sinh, và nhất là dấn thân bảo vệ gia đình cũng như quan hệ bền vững của gia đình. Khi gia đình bị suy yếu thì những thiệt hại chắc chắn sẽ đổ trên các trẻ em. Nơi nào phẩm giá phụ nữ và người mẹ không được tôn trọng, thì con cái là những người càng cảm thấy điều đó hơn cả.
6. Một phạm vi thứ tư đáng được đặc biệt chú ý xét về phương diện luân lý, đó là tương quan giữa sự giải trừ võ trang và phát triển. Mức độ chi phí quân sự hiện nay trên thế giới đang gây lo âu. Như tôi đã có dịp nhấn mạnh, hiện nay ”những tài nguyên lớn lao về vật chất và nhân sự đang được sử dụng cho những chi phí quân sự và cho việc võ trang. Thực tế là các tài nguyên đó bị rút từ các dự án phát triển các dân tộc, nhất là những dân nghèo túng nhất cần được giúp đỡ. Và đây là trái ngược với Hiến Chương Liên Hợp Quốc. Văn kiện này đòi cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các quốc gia, phải ”thăng tiến sự ổn định và duy trì hòa bình, an ninh quốc tế với chi phí tối thiểu về nhân lực và tài lực cho việc võ trang” (điều 26) (6).
Tình trạng vừa nói không tạo điều kiện dễ dàng, và tệ hơn nửa, nó cản trở nghiêm trọng việc đạt tới những mục tiêu lớn về phát triển mà cộng đồng quốc tế nhắm tới. Ngoài ra, sự gia tăng thái quá các chi phí quân sự có nguy cơ đẩy mạnh cuộc chạy đua võ trang, tạo nên những vùng chậm tiến và tuyệt vọng, và do đó trở thành yếu tố gây ra bất ổn, căng thẳng và xung đột. Như vị Tiền Nhiệm đáng kính của tôi, Đức Phaolô 6, đã quả quyết chí lý ‘Phát triển chính là danh xưng mới của hòa bình’ (7). Vì thế, các nước được kêu mời hãy suy tư nghiêm túc về những lý do sâu xa nhất gây nên các cuộc xung đột, thường là do bất công khơi lên, và hãy can đảm xét mình về vấn đề này. Nếu người ta đạt tới sự cải tiến các quan hệ, thì tình trạng này sẽ giúp giảm bớt các chi phí võ trang. Các tài nguyên tiết kiệm được có thể dành cho các dự án phát triển con người và các dân tộc nghèo túng nhất: việc dấn thân trong chiều hướng này chính là dấn thân cho nền hòa bình giữa lòng gia đình nhân loại”.
http://xuanbichvietnam.files.wordpress.com/2008/12/pape.jpg?w=195&h=258BÀI TRỪ ĐÓI NGHÈO, XÂY DỰNG HÒA BÌNH
1. Vào đầu năm mới này, tôi cũng muốn gửi đến tất cả mọi người lời cầu chúc hòa bình, và qua Sứ Điệp này, tôi mời gọi suy tư về đề tài: Bài trừ nghèo đói, xây dựng hòa bình. Trong Sứ điệp nhân Ngày Hòa Bình Thế Giới năm 1993, vị Tiền nhiệm đáng kính của tôi, Gioan Phaolô 2, đã từng nêu rõ những ảnh hưởng tiêu cực mà tình trạng nghèo đói của các dân tộc gây ra cho hòa bình. Thực vậy, nghèo đói thường là một trong những nhân tố góp phần hoặc làm cho các cuộc xung đột trầm trọng thêm, kể cả các cuộc xung đột võ trang. Đối lại, các cuộc xung đột này nuôi dưỡng thảm trạng nghèo đói. Đức Gioan Phaolô 2 đã viết: ”Một đe dọa nghiêm trọng khác đối với hòa bình đang xảy ra và ngày càng trầm trọng hơn trên thế giới, đó là nhiều người, hay đúng hơn, nhiều dân tộc ngày nay đang sống trong cảnh nghèo đói cùng cực. Sự chênh lệch giữa người giàu và người nghèo ngày càng rõ rệt hơn, ngay cả tại những nước phát triển về kinh tế. Đây là một vấn đề mà lương tâm nhân loại phải quan tâm, vì tình cảnh của nhiều người đau thương đến độ làm thương tổn phẩm giá bẩm sinh của họ và vì thế cũng làm thiệt hại cho sự phát triển chân thực và sự hòa hợp của cộng đồng thế giới” (1).
2. Trong bối cảnh đó, việc bài trừ nghèo đói cũng đòi phải cứu xét kỹ lưỡng hiện tượng phức tạp là sự hoàn cầu hóa. Việc cứu xét này quan trọng cả về phương diện phương pháp, vì nó nhắc nhở nên sử dụng kết quả nghiên cứu của các nhà kinh tế và xã hội học về bao nhiêu khía cạnh của nạn nghèo đói. Nhưng việc kêu gọi để ý đến sự hoàn cầu hóa cũng phải mang một ý nghĩa tinh thần và luân lý, thúc giục hãy nhìn người nghèo với ý thức rằng tất cả mọi người đều tham phần vào một dự án duy nhất của Thiên Chúa, dự án mời gọi họp thành một gia đình duy nhất, trong đó mọi người - cá nhân, dân tộc và quốc gia - phải cư xử theo các nguyên tắc huynh đệ và trách nhiệm.
Trong viễn tượng ấy, cần có một cái nhìn bao quát và rõ ràng về nạn nghèo đói. Giả sử đó chỉ là nghèo đói về vật chất mà thôi, thì chỉ cần các khoa học xã hội nêu rõ những đặc tính chính yếu của hiện tượng nghèo đói là đủ; các khoa này giúp chúng ta đo lường nghèo đói dựa trên các dữ kiện, chủ yếu là số lượng. Nhưng chúng ta biết rằng có những thứ nghèo đói không thuộc vật chất, và chúng không phải là hậu quả trực tiếp và đương nhiên của sự thiếu thốn vật chất. Ví dụ, trong các xã hội sung túc và tiến bộ, có tình trạng những người bị gạt ra ngoài lề, họ nghèo về tương quan, về luân lý và tinh thần: đó là những người bị mất định hướng trong nội tâm, mặc dù sống trong sung túc về kinh tế, nhưng họ vẫn không cảm thấy thoải mái và thấy khó chịu. Một đàng tôi nghĩ đến điều gọi là ”chậm tiến về tinh thần” (2), và đàng khác, tôi nghĩ đến những hậu quả tiêu cực của sự ”siêu phát triển” (3). Tôi cũng không quên rằng, trong các xã hội gọi là ”nghèo”, sự tăng trưởng kinh tế thường bị cản trở vì những chướng ngại văn hóa, không cho phép sử dụng đúng đắn các nguồn tài nguyên. Dầu sao đi nữa, điều rất đúng là mỗi hình thức nghèo đói đều có căn cội là sự thiếu tôn trọng phẩm giá siêu việt của nhân vị. Khi con người không được coi trọng trong ơn gọi toàn diện của họ và khi người ta không tôn trọng những đòi hỏi của một nền ”sinh thái học về con người” (4) thì những năng động xấu xa của nghèo đói cũng bùng lên, như ta thấy rõ trong một số môi trường mà tôi sắp gợi lên sau đây.
Nghèo đói và những hệ lụy về luân lý
3. Nghèo đói thường được đặt trong quan hệ với sự gia tăng dân số, như thể đây là nguyên nhân gây nên nghèo đói. Vì thế, có những chiến dịch giảm bớt sinh sản đang được phát động trên bình diện quốc tế, và người ta dùng cả những phương pháp không tôn trọng phẩm giá của phụ nữ cũng như không tôn trọng quyền của đôi vợ chồng được xác định số con của họ trong tinh thần trách nhiệm (5) và nhiều khi, trầm trọng hơn nữa, người ta dùng cả những phương pháp không tôn trọng quyền sống. Sự tiêu diệt hàng triệu hài nhi chưa sinh ra, nhân danh cuộc chiến chống nghèo đói, trong thực tế, đó là một sự loại trừ những người nghèo nhất trong nhân loại. Đứng trước tình trạng đó, có sự kiện này là: hồi năm 1981, khoảng 40% dân số thế giới sống dưới mức nghèo đói tuyệt đối, nhưng ngày nay tỷ lệ ấy được giảm bớt một nửa, và có những dân tộc đã ra khỏi tình trạng nghèo đói, và hơn nữa dân số gia tăng đáng kể. Sự kiện ấy chứng tỏ điều này là: có những nguồn tài nguyên để giải quyết vấn đề nghèo đói, cho dù dân số gia tăng. Cũng không nên quên rằng, từ cuối thế chiến thứ hai đến nay, dân số trên trái đất tăng thêm 4 tỷ người, và phần lớn hiện tượng này có liên quan tới những nước mới trổi lên trên trường quốc tế như những tân cường quốc kinh tế và đã phát triển mau lẹ nhờ dân số đông. Ngoài ra, trong số những nước phát triển cao, nước nào có tỷ số sinh sản cao hơn thì có tiềm năng phát triển nhiều hơn. Nói khác đi, dân số đang tỏ ra là điều phong phú chứ không phải là một nhân tố gây nên nghèo đói.
4. Một lãnh vực khác gây lo âu là các bệnh truyền nhiễm lan rộng, chẳng hạn bệnh sốt rét ngã nước, lao phổi và Sida. Tùy theo mức độ tác động trên các thành phần sản xuất trong dân chúng, chúng có ảnh hưởng lớn trong việc làm suy thoái tình trạng chung của đất nước. Những cố gắng ngăn chặn hậu quả của các bệnh ấy nơi dân chúng không luôn luôn đạt được những kết quả đáng kể. Ngoài ra, để nhận được viện trợ kinh tế hầu có thể đương đầu với các bệnh dịch vừa nói, các nước nạn nhân thường phải thi hành những chính sách trái ngược với sự sống. Đặc biệt, thật là khó bài trừ bệnh Sida, vốn là một nguyên nhân thê thảm gây ra nghèo đói, nếu không để ý tới các vấn đề luân lý có liên hệ tới sự lan tràn vi trùng bệnh này. Trước tiên cần thực hiện những chiến dịch nhắm giáo dục đặc biệt cho người trẻ về tính dục trong tinh thần trách nhiệm hoàn toàn tương ứng với phẩm giá con người; các sáng kiến trong chiều hướng này đã mang lại những thành quả quan trọng, làm giảm bớt sự lan tràn bệnh Sida. Tiếp đến cần cung cấp cho dân nghèo những thuốc men và các biện pháp trị liệu cần thiết; điều này đòi phải có một sự quyết liệt cổ võ nghiên cứu y khoa và những canh tân phương pháp trị liệu, và nếu cần, nên áp dụng uyển chuyển các qui luật quốc tế về việc bảo vệ tài sản trí thức, để đảm bảo cho tất cả mọi người sự săn sóc cơ bản về y tế.
5. Một lãnh vực thứ ba cần chú ý trong các chương trình chiến đấu chống nghèo đói, và nó chứng tỏ chiều kích luân lý nội tại của chương trình này, đó là tình trạng nghèo đói của các trẻ em. Khi gia đình lâm vào tình trạng nghèo đói, thì các trẻ em là những nạn nhân dễ bị thương tổn nhất: hầu như một nửa những người sống trong nghèo đói cùng cực ngày nay là trẻ em. Đứng về phía các trẻ em khi cứu xét vấn đề nghèo đói, sẽ giúp dành ưu tiên cho những mục tiêu có liên hệ trực tiếp tới các em, ví dụ chăm sóc người mẹ, dấn thân giáo dục, giúp chủng ngừa, chữa trị bệnh tật và cung cấp nước uống, bảo vệ môi sinh, và nhất là dấn thân bảo vệ gia đình cũng như quan hệ bền vững của gia đình. Khi gia đình bị suy yếu thì những thiệt hại chắc chắn sẽ đổ trên các trẻ em. Nơi nào phẩm giá phụ nữ và người mẹ không được tôn trọng, thì con cái là những người càng cảm thấy điều đó hơn cả.
6. Một phạm vi thứ tư đáng được đặc biệt chú ý xét về phương diện luân lý, đó là tương quan giữa sự giải trừ võ trang và phát triển. Mức độ chi phí quân sự hiện nay trên thế giới đang gây lo âu. Như tôi đã có dịp nhấn mạnh, hiện nay ”những tài nguyên lớn lao về vật chất và nhân sự đang được sử dụng cho những chi phí quân sự và cho việc võ trang. Thực tế là các tài nguyên đó bị rút từ các dự án phát triển các dân tộc, nhất là những dân nghèo túng nhất cần được giúp đỡ. Và đây là trái ngược với Hiến Chương Liên Hợp Quốc. Văn kiện này đòi cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các quốc gia, phải ”thăng tiến sự ổn định và duy trì hòa bình, an ninh quốc tế với chi phí tối thiểu về nhân lực và tài lực cho việc võ trang” (điều 26) (6).
Tình trạng vừa nói không tạo điều kiện dễ dàng, và tệ hơn nửa, nó cản trở nghiêm trọng việc đạt tới những mục tiêu lớn về phát triển mà cộng đồng quốc tế nhắm tới. Ngoài ra, sự gia tăng thái quá các chi phí quân sự có nguy cơ đẩy mạnh cuộc chạy đua võ trang, tạo nên những vùng chậm tiến và tuyệt vọng, và do đó trở thành yếu tố gây ra bất ổn, căng thẳng và xung đột. Như vị Tiền Nhiệm đáng kính của tôi, Đức Phaolô 6, đã quả quyết chí lý ‘Phát triển chính là danh xưng mới của hòa bình’ (7). Vì thế, các nước được kêu mời hãy suy tư nghiêm túc về những lý do sâu xa nhất gây nên các cuộc xung đột, thường là do bất công khơi lên, và hãy can đảm xét mình về vấn đề này. Nếu người ta đạt tới sự cải tiến các quan hệ, thì tình trạng này sẽ giúp giảm bớt các chi phí võ trang. Các tài nguyên tiết kiệm được có thể dành cho các dự án phát triển con người và các dân tộc nghèo túng nhất: việc dấn thân trong chiều hướng này chính là dấn thân cho nền hòa bình giữa lòng gia đình nhân loại”.