admin
24-08-2006, 11:26 AM
THẦN HỌC KINH THÁNH (http://www.dunglac.net/hiepthong/ht34-kinhthanh.htm)
Đôi nét về Lịch sử và Nội dung
Lm. PX. Vũ Phan Long OFM
Hôm nay người ta nói nhiều tới .Thần học Kinh Thánh.. Và thật ra viết một bài suy niệm Lời Chúa là làm công việc Thần học Kinh Thánh.. Nhưng. Thần học Kinh Thánh. bắt nguồn từ đâu và có nội dung thế nào?
1.- Khai sinh khoa Thần học Kinh Thánh
Thần học Kinh Thánh1 được coi như một khoa học chuyên biệt, khác với các Dẫn nhập (tổng quát và chuyên biệt) và cũng khác với ngành chú giải. Thật ra, có một số người đã khẳng định rằng khoa chú giải là (và phải là) .thần học., theo nghĩa là ý hướng đầu tiên của khoa này là muốn giải thích ý nghĩa tôn giáo của bản văn Kinh Thánh. Tuy nhiên, ta cần phải khẳng định rằng, theo cách chi tiết và rốt ráo, khoa chú giải chỉ chú tâm đến một khía cạnh rõ rệt của bản văn Kinh Thánh, trong khi khoa Thần học Kinh Thánh thì có một cái nhìn chủ ý bao quát, với một lối tiếp cận không thể có đặc tính phân tích và chứng minh tiêu biểu của khoa chú giải đúng nghĩa. Dù sao, do đăc tính tổng hợp, khoa Thần học Kinh Thánh chỉ phù hợp với những ai đã khá quen với bản văn Kinh Thánh và với phương pháp chú giải.
Ngay Văn kiện mới đây của Ủy Ban Kinh Thánh Giáo Hoàng, Việc giải thích Kinh Thánh trong Họi Thánh (15-4-1993), khi trình bày toàn cảnh hiện nay, đã đặt bên nhau các phương pháp lịch đại và đồng đại với những tiếp cận kiểu đặc biệt (như tiếp cận theo Thư Quy, xã hội học, phân tâm học, theo nữ quyền...) khiến chúng ta có cảm tưởng là tình hình làm việc trong giới Kinh Thánh rất phức tạp, khó mà đạt được một sự hài hòa.
Các khó khăn đã nêu trong bình diện chú giải, các xung đột giữa các phương pháp (nhất là lịch đại và đồng đại) rõ ràng đã dội lại trong ngành Thần học Kinh Thánh: quả thật, rõ ràng là không thể có sự tách rời giữa khoa chú giải và Thần học Kinh Thánh, nên vấn đề của ngành này trở thành vấn đề của ngành kia. Đã thế, ngành chú giải, do chỗ nó muốn được nhìn nhận như là khoa học, lại hướng đến chỗ giữ khoảng cách với khoa thần học: do đó, thường nó không tỏ ra quan tâm đến thần học, và đôi khi cứ tìm chỉ trích các khẳng định .tín lý.. Nhưng rồi chính ngành chú giải cũng lại thiên lệch để chỉ ưa chuộng những lãnh vực chuyên biệt. Từ đó, phát sinh một thái độ hoài nghi về khả năng thực hiện được một .tổng hợp. thần học có thể được chấp nhận. Dù sao, trong giới chú giải vẫn có nhu cầu có được một cái khung qui chiếu tổng quát, cũng như ước ao có được một sự hiểu biết tổng quát về sứ điệp Kinh Thánh. Ngày 30-3-1787, để khởi đầu công việc giảng huấn trong tư cách Giáo sư Thần học tại ĐH Altdorf (Thụy Sĩ), Johann Philipp GABLER đã thuyết trình bài nhan đề ‘Bàn về sự phân biệt thích đáng giữa Thần học Kinh Thánh và Thần học tín lý và các mục tiêu riêng cho mỗi ngành’. Hôm nay, ngày này được mọi người coi như ngày bắt đầu của khoa Thần học Kinh Thánh như một khoa học chuyên biệt. Khi đó, Thần học Kinh Thánh đã được giải thoát khỏi Thần học tín lý. Đã hơn một ngàn năm, khoa Thần học ki-tô giáo vẫn được coi như là lời bình của Kinh Thánh, như việc đọc có khả năng diễn tả ra nghĩa chữ và nghĩa thiêng liêng của Kinh Thánh. Khi Thần học Kinh viện lên ngôi, có một sự thay đổi: Kinh Thánh chỉ còn được dùng để trích dẫn tùy nghi nhằm chứng minh các tư tưởng thần học (‘dicta probantia’). Với Phong Trào Cải Cách (tk XVI), Kinh Thánh tìm lại được vai trò căn bản trong giới Tin Lành, như quy luật của đức tin (x. Luther, Bản chú giải thư Rôma). Đối với Gabler, Thần học Kinh Thánh là một khoa học có tính lịch sử và mô tả, còn Thần học tín lý thì có tính triết học và giáo huấn. Điều này có nghĩa là mỗi bản văn Kinh Thánh phải được nghiên cứu theo các phương pháp lịch sử phê bình, tức là theo thời đại lịch sử, theo tác giả và ngôn ngữ truyền đạt, và nhất là theo cách phân tích để phê phán về tính thuần nhất của nó về văn chương; cuối cùng người ta sẽ có thể phân biệt các chân lý ngàn đời (notiones universae) với các khẳng định gắn liền với não trạng của một thời đại nhất định. Thần học Kinh Thánh mô tả những gì các tác giả Kinh Thánh đã suy nghĩ về các điều thuộc về Thiên Chúa. Theo K. STENDHAL, Thần học Kinh Thánh quan tâm đến ‘what it meant’, điều bản văn đã muốn nói, hơn là quan tâm đến ‘what it means’, điều bản văn đang muốn nói. Nếu Thần học Kinh Thánh bận tâm quá đến ý nghĩa hiện nay, nó sẽ đánh mất chức năng riêng của nó là mô tả. Lập trường này đã ảnh hưởng lâu dài trên các nghiên cứu về Thần học Kinh Thánh có liên hệ chặt chẽ với các phương pháp lịch sử phê bình. Chẳng mấy chốc đã phát sinh các vấn đề. Khoa chú giải lịch sử phê bình nhấn mạnh trên sự khác biệt giữa Cựu Ước và Tân Ước, do đó xuất hiện khoa Thần học Kinh Thánh Cựu Ước và Thần học Kinh Thánh Tân Ước, nhưng một nền Thần học Kinh Thánh đích thực lại không phải bao trùm toàn thể Kinh Thánh sao? Vậy phải theo phương pháp nào và phải tổ chức một nền Thần học Kinh Thánh như thế nào? Và nhất là các phương pháp chú giải đang đăt lại vấn đề về định nghĩa của Thần học Kinh Thánh.
Xem tiếp: THẦN HỌC KINH THÁNH (http://www.dunglac.net/hiepthong/ht34-kinhthanh.htm)
Đôi nét về Lịch sử và Nội dung
Lm. PX. Vũ Phan Long OFM
Hôm nay người ta nói nhiều tới .Thần học Kinh Thánh.. Và thật ra viết một bài suy niệm Lời Chúa là làm công việc Thần học Kinh Thánh.. Nhưng. Thần học Kinh Thánh. bắt nguồn từ đâu và có nội dung thế nào?
1.- Khai sinh khoa Thần học Kinh Thánh
Thần học Kinh Thánh1 được coi như một khoa học chuyên biệt, khác với các Dẫn nhập (tổng quát và chuyên biệt) và cũng khác với ngành chú giải. Thật ra, có một số người đã khẳng định rằng khoa chú giải là (và phải là) .thần học., theo nghĩa là ý hướng đầu tiên của khoa này là muốn giải thích ý nghĩa tôn giáo của bản văn Kinh Thánh. Tuy nhiên, ta cần phải khẳng định rằng, theo cách chi tiết và rốt ráo, khoa chú giải chỉ chú tâm đến một khía cạnh rõ rệt của bản văn Kinh Thánh, trong khi khoa Thần học Kinh Thánh thì có một cái nhìn chủ ý bao quát, với một lối tiếp cận không thể có đặc tính phân tích và chứng minh tiêu biểu của khoa chú giải đúng nghĩa. Dù sao, do đăc tính tổng hợp, khoa Thần học Kinh Thánh chỉ phù hợp với những ai đã khá quen với bản văn Kinh Thánh và với phương pháp chú giải.
Ngay Văn kiện mới đây của Ủy Ban Kinh Thánh Giáo Hoàng, Việc giải thích Kinh Thánh trong Họi Thánh (15-4-1993), khi trình bày toàn cảnh hiện nay, đã đặt bên nhau các phương pháp lịch đại và đồng đại với những tiếp cận kiểu đặc biệt (như tiếp cận theo Thư Quy, xã hội học, phân tâm học, theo nữ quyền...) khiến chúng ta có cảm tưởng là tình hình làm việc trong giới Kinh Thánh rất phức tạp, khó mà đạt được một sự hài hòa.
Các khó khăn đã nêu trong bình diện chú giải, các xung đột giữa các phương pháp (nhất là lịch đại và đồng đại) rõ ràng đã dội lại trong ngành Thần học Kinh Thánh: quả thật, rõ ràng là không thể có sự tách rời giữa khoa chú giải và Thần học Kinh Thánh, nên vấn đề của ngành này trở thành vấn đề của ngành kia. Đã thế, ngành chú giải, do chỗ nó muốn được nhìn nhận như là khoa học, lại hướng đến chỗ giữ khoảng cách với khoa thần học: do đó, thường nó không tỏ ra quan tâm đến thần học, và đôi khi cứ tìm chỉ trích các khẳng định .tín lý.. Nhưng rồi chính ngành chú giải cũng lại thiên lệch để chỉ ưa chuộng những lãnh vực chuyên biệt. Từ đó, phát sinh một thái độ hoài nghi về khả năng thực hiện được một .tổng hợp. thần học có thể được chấp nhận. Dù sao, trong giới chú giải vẫn có nhu cầu có được một cái khung qui chiếu tổng quát, cũng như ước ao có được một sự hiểu biết tổng quát về sứ điệp Kinh Thánh. Ngày 30-3-1787, để khởi đầu công việc giảng huấn trong tư cách Giáo sư Thần học tại ĐH Altdorf (Thụy Sĩ), Johann Philipp GABLER đã thuyết trình bài nhan đề ‘Bàn về sự phân biệt thích đáng giữa Thần học Kinh Thánh và Thần học tín lý và các mục tiêu riêng cho mỗi ngành’. Hôm nay, ngày này được mọi người coi như ngày bắt đầu của khoa Thần học Kinh Thánh như một khoa học chuyên biệt. Khi đó, Thần học Kinh Thánh đã được giải thoát khỏi Thần học tín lý. Đã hơn một ngàn năm, khoa Thần học ki-tô giáo vẫn được coi như là lời bình của Kinh Thánh, như việc đọc có khả năng diễn tả ra nghĩa chữ và nghĩa thiêng liêng của Kinh Thánh. Khi Thần học Kinh viện lên ngôi, có một sự thay đổi: Kinh Thánh chỉ còn được dùng để trích dẫn tùy nghi nhằm chứng minh các tư tưởng thần học (‘dicta probantia’). Với Phong Trào Cải Cách (tk XVI), Kinh Thánh tìm lại được vai trò căn bản trong giới Tin Lành, như quy luật của đức tin (x. Luther, Bản chú giải thư Rôma). Đối với Gabler, Thần học Kinh Thánh là một khoa học có tính lịch sử và mô tả, còn Thần học tín lý thì có tính triết học và giáo huấn. Điều này có nghĩa là mỗi bản văn Kinh Thánh phải được nghiên cứu theo các phương pháp lịch sử phê bình, tức là theo thời đại lịch sử, theo tác giả và ngôn ngữ truyền đạt, và nhất là theo cách phân tích để phê phán về tính thuần nhất của nó về văn chương; cuối cùng người ta sẽ có thể phân biệt các chân lý ngàn đời (notiones universae) với các khẳng định gắn liền với não trạng của một thời đại nhất định. Thần học Kinh Thánh mô tả những gì các tác giả Kinh Thánh đã suy nghĩ về các điều thuộc về Thiên Chúa. Theo K. STENDHAL, Thần học Kinh Thánh quan tâm đến ‘what it meant’, điều bản văn đã muốn nói, hơn là quan tâm đến ‘what it means’, điều bản văn đang muốn nói. Nếu Thần học Kinh Thánh bận tâm quá đến ý nghĩa hiện nay, nó sẽ đánh mất chức năng riêng của nó là mô tả. Lập trường này đã ảnh hưởng lâu dài trên các nghiên cứu về Thần học Kinh Thánh có liên hệ chặt chẽ với các phương pháp lịch sử phê bình. Chẳng mấy chốc đã phát sinh các vấn đề. Khoa chú giải lịch sử phê bình nhấn mạnh trên sự khác biệt giữa Cựu Ước và Tân Ước, do đó xuất hiện khoa Thần học Kinh Thánh Cựu Ước và Thần học Kinh Thánh Tân Ước, nhưng một nền Thần học Kinh Thánh đích thực lại không phải bao trùm toàn thể Kinh Thánh sao? Vậy phải theo phương pháp nào và phải tổ chức một nền Thần học Kinh Thánh như thế nào? Và nhất là các phương pháp chú giải đang đăt lại vấn đề về định nghĩa của Thần học Kinh Thánh.
Xem tiếp: THẦN HỌC KINH THÁNH (http://www.dunglac.net/hiepthong/ht34-kinhthanh.htm)