Chương Hai: Ai chỉ bảo? - Quyền giáo huấn và những câu hỏi sơ khởi

[admin]

Chương Hai

Ai chỉ bảo?

Quyền giáo huấn và những câu hỏi sơ khởi.

Không ai tự do cho bằng người có thể từ bỏ cái ý riêng của mình và làm theo ý của Thiên Chúa.

Vô Danh

Người ta rất ghét bị bảo nên làm gì và không nên làm gì, nhất là khi liên quan đến tính dục. Phần nào của thái độ này làm chứng cho phẩm giá của chúng ta là những con người tự do. Khi chúng ta bị bắt buộc phải làm gì đó, chúng ta thường cảm thấy phẩm giá của chúng ta bị chà đạp.

Tuy nhiên mặt khác của thái độ này làm chứng cho sự thật về tội nguyên tổ. Chúng ta không muốn bất cứ ai, kể cả Thiên Chúa, bảo chúng ta rằng điều gì đó chúng ta muốn làm là sai, chúng ta muốn tự định đoạt cái gì là tốt và cái gì là xấu. Đó là vấn đề của tính kiêu căng.

Tính kiêu căng của con người thường chống đối lại quyền bính. Và khi quyền bính bị lạm dụng, chúng ta phải phản kháng. Nhưng khi quyền bính được sử dụng theo chương trình của Thiên Chúa, thì nếu chúng ta muốn thực sự được tự do chúng ta cần phải vâng theo. Đó là nghịch lý của Tin Mừng vì khi chết đi chúng ta sẽ sống (x. Ga 12,24), khi cho đi chính mình chúng ta sẽ tìm lại được chính chúng ta (x. Mt 16,25), khi vâng theo sự thật chúng ta sẽ được tự do (x. Ga 8,32).

Đức vâng lời ở chỗ hay nhất của nó không phát sinh từ sức mạnh quyền lực, hay sự sợ hãi, nhưng từ tình yêu dành cho sự thiện, sự thật, và tình yêu tuyệt mỹ đối với Thiên Chúa. Tự do không phải là làm bất cứ cái gì tôi muốn, tự do là làm bất cứ cái gì tốt lành. Tự do là làm theo ý Thiên Chúa.

Nhưng làm sao tôi biết ý định của Thiên Chúa nhất là về vấn đề tính dục của chúng ta. Thật không nghĩa lý gì khi Thiên Chúa bắt chúng ta phải có trách nhiệm với ý định của Người nếu chúng ta không có cách chắc chắn nào để biết ý định đó là gì. Tin Mừng của giáo huấn của Giáo hội nằm ở đây: Chúa đã bày tỏ ý định Người cho chúng ta.

Với câu đó trong tâm tưởng nào chúng ta hãy suy xét vài câu hỏi thông thường nhất thường được hỏi về quyền giáo huấn của Giáo hội. Những câu hỏi này cần phải được trả lời trước khi chúng ta đụng đến những gì mà Giáo hội dạy bảo nhất là về tính dục của con người.

[admin]

1. Ai định đoạt những gì Giáo hội công khai giảng dạy? Có phải tất cả chúng ta là "Giáo hội"?

Giáo hội được kết hợp với Đức Kitô như một hiền thê với phu quân mình. Chính Đức Kitô định đoạt những gì Hiền Thê giảng dạy. Đức Kitô ban quyền cho một số các thành viên của Giáo hội được trở nên những chứng nhân trung thành cho tất cả những gì Ngài đã truyền dạy; đây chính là vai trò Quyền Giáo huấn của Giáo hội. Quyền chính thức giảng dạy công khai này được đảm trách do Đức Giáo hoàng và các Giám mục trên khắp thế giới hiệp thông với ngài. Khi Đức Giáo hoàng giảng dạy về các vấn đề liên quan đến đức tin và luân lý, và khi các giám mục giảng dạy về đức tin và luân lý hiệp thông với Đức Giáo hoàng, thì các ngài giảng dạy nhân danh Đức Kitô và với uy quyền của Ngài.

Vâng, tất cả các tín hữu Công giáo đã được rửa tội làm thành Giáo hội Công giáo. Tất cả chúng ta là "một thân thể" trong Đức Kitô (x. 1 Cr 12,12). Tuy nhiên, thân thể này mang nơi mình một phẩm trật thánh, từ hierarchy ("hier-archy" tự nguyên có nghĩa là "phẩm trật thánh"). Như Thánh Phaolô đã nói, thân thể của Đức Kitô có nhiều chi thể đảm nhận những phần vụ khác nhau (x. 1 Cr 12). Tất cả những phần vụ khác nhau này đều cần thiết cho các chức năng của những cơ quan trong thân thể: "Vậy mắt không thể bảo tay: ‘Tao không cần đến mày’; đầu cũng không thể bảo hai chân: ‘Tao không cần đến chúng mày’." (1 Cr 12,21). Mắt không thể bảo mình là tay, và tay không thể bảo mình là đầu.

Những vị trong Giáo hội giảng dạy với uy quyền của Đức Kitô không tự tuyên bố phận vụ cho chính mình. Các ngài được Thiên Chúa truyền chức để làm việc ấy. Đó là phận vụ của các ngài trong Thân Thể. Do đó, Quyền Giáo huấn là một quà tặng thật lớn lao cho Giáo hội và thế giới bởi vì quyền ấy cho chúng ta một phương thế chắc chắn để hiểu biết những giáo huấn của Đức Kitô.

[admin]

2. Từ đâu Giáo Hội đã nhận ra rằng mình có "Quyền Giáo Huấn" để công khai giảng dạy?

Đức Kitô đã xây Giáo hội của Người trên nền tảng là Thánh Phêrô, vị thủ lãnh các Tông đồ. Người đã trao cho Thánh Phêrô "chìa khoá Nước Trời" rồi bảo: "Thầy sẽ trao cho anh chìa khoá Nước Trời: dưới đất, anh cầm buộc điều gì, trên trời cũng sẽ cầm buộc như vậy; dưới đất, anh tháo cởi điều gì, trên trời cũng sẽ tháo cởi như vậy." (x. Mt 16,13-20).

Nói cách khác, Đức Kitô trao cho Thánh Phêrô quyền đại diện cho Người trên trái đất, để giảng dạy nhân danh Người và với quyền uy của Người. Điều này không phải bởi Phêrô là một người hoàn hảo, nhưng bởi vì Đức Kitô đã bảo trợ ông và các tông đồ khác bằng cách gởi Chúa Thánh Thần đến để hướng dẫn các ông trong "chân lý toàn vẹn" (x. Ga 16,13).

Điều Đức Kitô đã hứa 2000 năm trước vẫn còn tiếp tục trong thời đại chúng ta ngày nay. Đức Giáo hoàng và các Giám mục kế tục trực tiếp và không đứt đoạn từ Thánh Phêrô và các Tông đồ - do đó chúng ta tuyên xưng Giáo hội duy nhất, thánh thiện công giáo và tông truyền. Các ngài cũng được hứa ban ơn Chúa Thánh Thần để dẫn dắt Giáo hội trong chân lý toàn vẹn. Vì vậy, tín hữu Công giáo chúng ta tin rằng khi các ngài giảng dạy về đức tin và luân lý, là các ngài giảng dạy với uy quyền của chính Đức Kitô (x. GLHTCG, 888).

Được Đức Giáo hoàng dẫn dắt, Giáo hội là "cột trụ và điểm tựa của chân lý" (1 Tm 3,15). Điều này không phải do phẩm chất của con người nhưng bởi vì Giáo hội luôn kết hiệp thật mật thiết với Lang Quân của mình, Đức Giêsu Kitô. Đức Giêsu nói với các Tông đồ: "Ai nghe anh em là nghe Thầy; và ai khước từ anh em là khước từ Thầy; mà ai khước từ Thầy là khước từ Ðấng đã sai Thầy" (Lc 10,16). Do đó Công đồng Vatican II mới có thể dạy rằng khi chúng ta đón nhận những lời giảng dạy từ Đức Giáo hoàng và các Giám mục rồi sống theo những điều ấy, thì chúng ta đón nhận "không phải như lời người phàm, nhưng như lời Thiên Chúa" (x. 1 Tx 2,13).[1]


-----
[1] Lumen Gentium, n. 12.

[admin]

3. Có phải bạn bảo rằng Giáo hội thực sự tin tưởng mình đang nói thay Thiên Chúa và hiểu biết "chân lý"? Sao mà ngạo mạn thế!

Thưa vâng, Giáo hội thực sự tin tưởng mình đang nói thay Thiên Chúa và được Đức Kitô cho dự phần vào sự bất khả ngộ của Người. (x. GLHTCG, 889). Đây chính là điều xác quyết, mà hết thảy chúng ta phải nghiêm túc công nhận rằng, thật mạnh mẽ đáng kinh ngạc. Chúng ta chỉ có thể chọn một trong hai kết luận: Hoặc Giáo hội cực kỳ ngạo mạn - hoặc chỉ có thể là Giáo hội đã đúng.

Tóm lại, không có chỗ cho lừng khừng, lập lững. Nếu Giáo hội đúng, thì chúng ta phải nhìn nhận Giáo hội như là một phúc lành Chúa ban, và chúng ta sẽ uốn nắn cuộc đời chúng ta cho phù hợp với những gì Giáo hội giảng dạy. Ngay cả khi chúng ta không hiểu tại sao về một điều giảng dạy nào đó, chúng ta vẫn tin rằng điều đó sẽ được đưa ra ánh sáng vào một lúc thích hợp. Mặt khác, nếu Giáo hội cực kỳ ngạo mạn, thì có lẽ chúng ta nên tránh đừng dính dáng gì tới cái danh hiệu người Công giáo này.

Đây chính là một thực tế rất quan trọng. Nó thách thức và thúc đẩy chúng ta phải lựa chọn. Chúng ta đang sống trong một nền văn minh dạy chúng ta nên tránh có quá nhiều quyết chọn. Chúng ta vừa thích sáng tác kịch bản vừa thích kịch bản hơn là đương đầu với những thực tế có thể hoặc không tránh khỏi của cuộc sống.

Nói cách khác, chúng ta sống trong một nền văn minh chối bỏ sự thật khách quan. Người ta thường nói: "Điều đó có thể đúng cho bạn, chứ không đúng cho tôi". Hoặc, "Ý kiến của người này chỉ có giá trị ngang bằng như ý kiến của người kia". Và tất cả chúng ta đã chịu ảnh hưởng của những thái độ này.

Nhưng Đức Giêsu lại dạy điều hoàn toàn khác. Người dạy rằng Người là sự thật (x. Ga 14,6), và Người thiết lập một Giáo hội với lời hứa ban cho quyền giảng dạy sự thật (x. Ga 16,13). Người mời gọi chúng ta đón nhận điều ấy. Chúng ta được tự do để không đón nhận. Nhưng đây thật là một quyết định nặng cân khủng khiếp, chúng ta đừng nên xem thường.

Tiếp cận vấn đề từ cái nhìn hoàn toàn thực nghiệm, người ta có cảm giác rằng Đức Kitô có lẽ đã thiết lập một quyền bính vĩnh viễn trên trái đất này để làm cho ý muốn của Người được biết đến. Mặt khác, chú giải Kinh Thánh và tìm biết ý Chúa vốn cùng đi tới kết quả muôn đời chung qui có lẽ cũng chỉ là trò chơi phỏng đoán. Quyền uy được Thiên Chúa ban cho trên trái đất này là điều thiết yếu để duy trì hiệp nhất trong đức tin.

Nếu Đức Kitô đã thực sự ban quyền này cho Giáo hội Công giáo, thì chẳng ngạo mạn chút nào khi Giáo hội thực thi quyền ấy. Nếu chúng ta thành thực, thì điều ngạo mạn lại là việc chúng ta tưởng rằng chúng ta hiểu biết rõ hơn Giáo hội về ý định của Thiên Chúa liên quan đến đức tin và luân lý.

[admin]

4. Làm thế nào mà Giáo hội có thể quả quyết giảng dạy không sai lầm? Lịch sử cho thấy rằng Giáo hội đã có nhiều sai lỗi và làm những chuyện quá quắt. Bạn nghĩ sao về vụ Galileo, Đạo Binh Thánh Giá, Toà Án Dị Giáo?

Vào Chúa nhật I Mùa Chay năm 2000, Đức Gioan Phaolô II đã nài xin lòng nhân từ Chúa tha thứ những lỗi lầm quá khứ mà con cái Giáo hội đã mắc phải. Như hành vi này tỏ rõ, Giáo hội không tuyên bố là tất cả thành viên và các vị lãnh đạo Giáo hội trong suốt giòng lịch sử đã không bao giờ vấp phải lầm lỗi trong việc làm hoặc lời nói. (Là một thành viên của Giáo hội, có bao giờ bạn đã sai lầm trong lời nói hoặc việc làm chưa? Cho qua cái lý lẽ này đi …) Ơn đoàn sủng gìn giữ Giáo hội tránh khỏi sai lầm được ứng dụng vào những giáo huấn công khai liên quan đến đức tin và luân lý.

Chắc chắn có nhiều thành viên Giáo hội, kể cả linh mục, giám mục, và giáo hoàng, đã không luôn sống theo những lời dạy bảo của đức tin của chính mình. Các vị ấy đã lầm lỗi. Đôi khi, những chuyện quá quắt cũng đã được thực hiện nhân danh “Giáo hội”.

Đây là gương xấu và có thể làm suy yếu đức tin của con cái Giáo hội. Tuy nhiên, sự kiện Giáo hội dù phải gánh chịu nhiều băng hoại nhưng vẫn đứng vững sau hai ngàn năm mà còn làm chứng cho những lời của Đức Kitô nói với Phêrô, khi Người thiết lập Giáo hội: “Quyền lực tử thần sẽ không thắng nổi [Giáo hội]” (Mt 16,18).

Tại sao đã xảy ra chuyện xấu trong Giáo hội? Trước tiên bởi vì Giáo hội gồm những con người như bạn và tôi. Nói thế có nghĩa là, Giáo hội không phải là một “trú quán dành cho các thánh”, mà là một “nhà thương cho người tội lỗi”. Thưa vâng, chúng ta được mời gọi để nên thánh, nhưng chúng ta chưa có thể đạt đến hoàn thiện ở đời này. Đàng khác, như Đức Kitô đã nói, hãy cứ để cả lúa lẫn cỏ lùng mọc lên cho đến mùa gặt (x. Mt 13,24-30).

Nhưng tin mừng là ở đây: ngay cả khi có những cá nhân thành viên Giáo hội đã bất trung, cho dù trong lịch sử có những lúc dường như cỏ lùng mọc dày hơn cả lúa, Đức Kitô không bao giờ bỏ rơi Hiền Thê của mình. Dù cho các thành viên của Giáo hội có lầm lẫn, Giáo hội vẫn và sẽ không bao giờ sai lầm trong những giáo huấn về đức tin và luân lý được tuyên bố một cách chung quyết. Đó là chính lời hứa của Chúa.

[admin]

5. Phải chăng “ơn bất khả ngộ” của Giáo hội chỉ áp dụng trong một ít tuyên bố hoạ hiếm của Đức Giáo Hoàng?

Giáo hội có hai cách thực hành đoàn sủng bất khả ngộ (ơn không thể sai lầm): cách đặc biệt khi Đức Giáo hoàng tuyên bố ex cathedra (“tại ngai toà” thánh Phêrô);[2] cách thông thường khi Quyền Giáo huấn công nhận về một vấn đề đức tin và luân lý như là một điều dứt khoát phải tuân giữ.

Có một sai lầm khá phổ biến đó là nghĩ rằng tính bất khả ngộ chỉ áp dụng cho các công bố ex cathedra, như thể chỉ những công bố này mới là những giáo huấn Công giáo “buộc phải” tin. Điều đó dường như muốn nói là chúng ta không “buộc phải” tin Chúa Ba Ngôi hoặc mầu nhiệm Nhập Thể hoặc biết bao nhiêu các điều cốt lõi khác của niềm tin mà chưa bao giờ được định tín ex cathedra. Như GLHTCG đã giải thích rõ, Ơn bất khả ngộ của Quyền Giáo huấn … bao quát tất cả các yếu tố cơ bản của giáo lý, kể cả giáo lý về luân lý, nếu không như thế thì việc bảo toàn chân lý đức tin không thể được duy trì, dẫn giải, hoặc tuân giữ.”[4]

Hơn nữa, ngay cả trong những trường hợp khi Quyền Giáo huấn giảng dạy mà không nại đến ơn bất khả ngộ, chúng ta cũng được mời gọi gắn bó với những giáo huấn ấy “với tâm tình vâng phục sùng mộ” (x. GLHTCG, 892).


6. Giáo hội nên bãi bỏ cơ cấu hàng giáo phẩm để trở nên dân chủ hơn và cởi mở đối thoại.

Thời nay, thuật ngữ “hàng giáo phẩm” đã trở thành một từ xấu. Nhiều người dường như nghĩ rằng từ ấy đại loại cũng đồng nghĩa với bất bình đẳng. Nhưng nhưng chúng tôi đã nói trên đây, hàng giáo phẩm hiểu thật đơn giản là phẩm trật thánh.

Bãi bỏ hàng giáo phẩm, do đó, không phải là khử bỏ bất bình đẳng. Bãi bỏ hàng giáo phẩm là loại bỏ sự sắp xếp trật tự của Thiên Chúa trên vạn vật. Chẳng hảo ý chút nào! Đối ngược lại với cơ cấu hàng giáo phẩm không phải là sự bình đẳng mà là sự vô tổ chức – hoàn toàn không có trật tự, là hỗn loạn.[5]

Thế giới ngày nay của chúng ta đầy dẫy những hỗn loạn, và tất cả đều bắt nguồn từ việc chối bỏ quyền bính được Thiên Chúa ban cho. Lan tràn rộng khắp, điều đã bị đặc biệt loại trừ đó là kế hoạch của Thiên Chúa về tính dục và hôn nhân. Thật khó có thể tìm ra dù chỉ vỏn vẹn một tội ác xã hội, một yếu tố của sự hỗn loạn xã hội, mà cách nào đó lại không có liên quan đến việc phá vỡ hôn nhân và lạm dụng tính dục.

Giáo hội không phải là một thể chế dân chủ. Chân lý về Đức Kitô và những gì Người giảng dạy không thể được định đoạt bởi biểu quyết của dân chúng. Nếu Thiên Chúa bày tỏ cho biết điều gì là chân lý, thì điều ấy không thể được đem ra “bàn cãi” xem có đúng thật là chân lý hay không?

Đàng khác, nếu bàn cãi là muốn nói đến chuyện bàn luận về một giáo huấn nào đó với mục đích để hiểu biết tại sao Giáo hội giảng dạy như thế, thì điều đó là chính đáng. Nhưng nếu bàn cãi là có ý nói rằng Giáo hội cần phải lắng nghe những ý kiến khác với mục đích là muốn làm cho Giáo hội thay đổi giáo huấn về đức tin và luân lý, thì điều ấy thật không phải lẽ. Giáo hội không thể thay đổi chút nào điều gì Chúa Thánh Thần đã mặc khải là chân lý. Đây không phải là chuyện cứng cõi bất chấp; nhưng là một điều vượt quá khả năng.

Chẳng hạn, thật vô nghĩa khi chúng ta “bàn cãi” xem 2 cộng 2 có phải là 4 không (2 + 2 = 4)? Chúng ta có chăng là “bàn cãi” xem tại sao 2 + 2 = 4 với mục đích giải thích với những ai chưa hiểu, chứ chúng ta không thể ôm mộng thay đổi cái sự kiện 2 + 2 = 4.

Thiên Chúa không thay đổi vì chúng ta. Chúng ta phải thay đổi vì Người. Tính tự phụ của chúng ta đang nổi loạn quá sức. Nhưng bao lâu chúng ta chưa giáp mặt với thực tại căn bản này – chúng ta không phải là Thiên Chúa – thì chúng ta vẫn đang sống trong hoang tưởng.




-----
[2] Điều này chỉ xảy ra hai lần trong lịch sử Giáo hội. Vào năm 1854 ĐGH Piô IX định tín không sai lầm tín điều Vô nhiễm nguyên tội (dạy rằng, do công trình cứu chuộc của Đức Kitô soi sáng, Đức Maria được vô nhiễm nguyên tội ngay từ lúc tượng thai). Và vào năm 1950 ĐGH Piô XII định tín không sai lầm tín điều Đức Maria Hồn xác lên trời.
[3] X. Lumen Gentium, 25.
[4] GLHTCG, 2051.
[5] Để giúp đào sâu cách hiệu quả về vai trò thiết yếu của phẩm trật trong việc ổn định trật tự không chỉ riêng cho Giáo hội nhưng cho xã hội rộng lớn, xin xem cuốn sách của nữ học giả Joyce Little The Church and the Culture War (Giáo hội và chiến tranh văn hoá) (San Francisco: Ignatius, 1995). Một vài ý tưởng được trình bày ở đây cũng đã được góp nhặt từ tác phẩm sâu sắc này của bà.

[admin]

7. Là người Công giáo, phải chăng tôi không được phép nghi vấn về Giáo huấn của Giáo hội? Có thể Giáo hội có điều gì đó không đúng. Tôi có buộc phải tin mọi điều Giáo hội giảng dạy không?

Chẳng có gì là sai khi một người đang trưởng thành trong đức tin đặt ra những vấn nạn với ước mong thành khẩn đạt được chân lý. Đó là cách thế để chúng ta biết được chân lý là gì. Do đó, đừng có ai sợ cái “có thể” thú vị này. Có thể Thiên Chúa không hiện hữu. Nhưng có lẽ Người hiện hữu. Có thể Giáo hội Công giáo sai lạc kinh khủng trong các giáo huấn. Nhưng có lẽ giáo huấn Giáo hội đến từ chính Thiên Chúa. Những nghi vấn đại loại như thế thật thú vị.

Những ai không dám đem những gì mình tin ra để trắc nghiệm theo cách này, thì đang buộc chặt mình vào một suy tưởng sợ rằng họ sẽ không đứng vững khi đối mặt với thực tế. Còn những ai đi tìm chân lý thì không sợ phải từ bỏ những gì mình tin trước thực tế. Nghi vấn “có thể” thú vị này là đường lối duy nhất dẫn tới chân lý. Đó là con đường duy nhất đến sự chắc chắn và tự do của đức tin.

Tuy nhiên, đức tin là một ơn không nhất thiết phải đến đầy đủ ngay một lúc. Chính Giáo hội biết rằng “một tiến trình tăng trưởng dần trong giáo huấn thật cần thiết để cho cá nhân những người tin … có thể được kiên trì dẫn dắt tiến tới một sự hiểu biết phong phú hơn và tích hợp đầy đủ hơn về mầu nhiệm [Đức Kitô] trong đời sống của họ.”[6]

Hơn nữa, nếu Giáo hội khẳng định mình là Giáo hội, thì rồi ơn đức tin rốt cuộc sẽ hướng dẫn kẻ tìm kiếm chân lý giang tay đón nhận những gì Giáo hội dạy. Nếu cuối cùng có người vẫn chống báng những gì Giáo hội giảng dạy, thì người ấy không thật sự có niềm tin vào Giáo hội Công giáo. Lúc này, nếu người ấy vẫn nhận mình là người Công giáo, thì thật là giả hình.

“Anh em cứ xin thì sẽ được, cứ tìm thì sẽ thấy, cứ gõ cửa thì sẽ mở ra cho” (Mt 7,7). Hãy nêu ra tất cả mọi vấn nạn về Giáo hội mà bạn có, hãy vui thích xem xét tất cả mọi cái “có thể” bạn có thể nghĩ tưởng đến, nhưng đừng nên thoả mãn khi bạn chưa tìm ra lời giải đáp.[7]


-----
[6] THGĐ, 9.
[7] Đối với bất cứ nghi vấn nào, bạn cũng hãy luôn cố hết sức tìm đến nguồn của các lời giải đáp, như Giáo lý Hội Thánh Công giáo. Đây là chuẩn tắc chắc chắn để có thể biết được những gì Giáo hội giảng dạy và tin tưởng. Những cuốn sách giống như cuốn mà bạn đang đọc đây, đang cố gắng giải thích những gì Giáo hội thực sự giảng dạy và lý do tại sao, [những cuốn sách ấy] cũng là một nguồn tài nguyên phong phú. Hơn nữa, có nhiều hiệp hội tông đồ khác nhau trong Giáo hội nhằm phân minh và giải thích những giáo huấn chính thức về đức tin Công giáo. Hai trong các tổ chức ấy (ở Hoa Kỳ) là: Catholic Answers (619-387-7200) và Catholics United for the Faith (800-my-faith). Cả hai tổ chức này đều có thể trả lời cho các nghi vấn của bạn qua điện thoại và có rất nhiều sách vở, sổ nhỏ, băng từ, và các nguồn tài nguyên khác để giải thích những gì Giáo hội thực sự giảng dạy và lý do tại sao.

[admin]

8. Vấn đề lương tâm của tôi chẳng phải là vấn đề luân lý tối hậu sao?

Giáo hội đã luôn dạy rằng người Công giáo, cũng giống như tất cả những người khác, buộc phải tuân theo tiếng lương tâm riêng của họ - về những gì liên quan đế luân lý tính dục và tất cả mọi vấn đề khác. Nhưng cũng có một luật buộc căn bản hơn để rèn luyện lương tâm theo chân lý. Lương tâm không có tự do để sáng chế ra điều đúng điều sai. Lương tâm được mời gọi để khám phá chân lý của điều gì là đúng hoặc sai và phán đoán của lương tâm phải tuân phục theo chân lý một khi đã tìm thấy chân lý.

Mặc dù tất cả chúng ta đều được Thiên Chúa ghi khắc trong tâm lòng chúng ta luật luân lý căn bản, nhưng tội nguyên tổ đã che mờ phán đoán của chúng ta. Đôi khi những ham muốn đã sa ngã của mỗi chúng ta kéo chúng ta lạc hướng hoàn toàn. Đây chính là lý do tại sao người có lương tâm luôn xem các giáo huấn luân lý của Giáo hội như là một ơn lành vĩ đại. Những giáo huấn ấy là những chuẩn tắc rèn luyện lương tâm con người theo chân lý.

Rất thường khi chúng ta dùng “lương tâm” để phủ lên lớp sơn có thể chấp nhận được về luân lý cho những gì chúng ta muốn làm mà không chịu xem xét hành vi của chúng ta có được soi sáng bởi một chuẩn tắc khách quan không. Bạn thử nghĩ xem: nếu lương tâm cá nhân là yếu tố tự khẳng quyết điều tốt, điều xấu luân lý, lại trở thành bất cứ điều gì tôi muốn. Vậy thì, ailà chúng ta để bảo cho những tên hiếp dâm hoặc giết người hàng loạt rằng hắn ta đang làm điều xấu trong khi lương tâm hắn nói điều đó là tốt? Phải có những chuẩn tắc khách quan để tất cả chúng ta ý thức tuân theo. Những chuẩn tắc khách quan này đã được Thiên chúa ban cho chúng ta và được bày tỏ qua những giáo huấn của Giáo hội.

Tuy nhiên, khi chúng ta không thích những gì Giáo hội giảng dạy thì chúng ta thường đưa ra những câu trả lời như thế nào? Chúng ta núp đàng sau những lời nại đến “tiếng lương tâm” và đàng sau hình ảnh của một Thiên Chúa chấp nhận những gì chúng ta muốn. Nhưng đó lại là một vị thần nào khác chứ không phải là Thiên Chúa. Đó là ngẫu tượng.

Chúng ta sẽ không bao giờ tìm thấy bình an và hạnh phúc thật sự nếu chúng ta không chiều theo thánh ý Chúa trong đời sống chúng ta. Đó chính là sự hoán cải tâm hồn toàn diện mà tất cả chúng ta đều cần phải thực hiện.

[admin]

9. Giáo hội nên chấm dứt việc xét xử dân chúng và áp đặt giáo huấn của mình cho mọi người. Tất cả chúng ta đều được tự do để chọn lựa theo ý mình.

Tất cả chúng ta đều được tự do để chọn lựa theo ý mình. Giáo hội không bao giờ áp đặt giáo huấn của mình. Không có chuyện giống như đội cảnh sát của Đức Thánh Cha. Nhưng Giáo hội hiên ngang và mạnh dạn mời gọi thế giới biết đến giáo huấn của mình như là chân lý của những gì gọi là yêu thương. Chúng ta được tự do để đón nhận hoặc từ khước lời mời gọi này. Tình yêu thương không bao giờ được cưỡng bức một ai.

Mặc dù thật sự chỉ một mình Thiên Chúa mới có quyền xét xử lòng người, chúng ta vẫn có thể và buộc phải phán đoán luân lý về một vài lối hành xử nào đó. Giáo hội sẽ bội phản Thiên Chúa và toàn nhân loại nếu Giáo hội không tán dương ý định của Chúa như là chuẩn mực khách quan cho mọi người. Tuy nhiên, lên án hành xử của một người không phải là lên án con người đó, nhưng là mời gọi con người đó hãy đón nhận chân lý của tình yêu.

Tình yêu thương không phải là tuỳ tiện. Yêu thương là tất cả những gì làm cho con người “cảm thấy tốt đẹp”. Yêu thương có nghĩa là bước theo Đức Kitô và tuân giữ giới răn của Người (x. Ga 15,10). Đây chính là tất cả những gì Giáo hội giảng dạy.

[admin]

10. Tại sao có ý kiến phổ biến rộng rãi cho rằng Giáo hội khinh thị tính dục?

Ngay cả các tín hữu Công giáo thành tín nhất cũng phải thú nhận rằng cái ý kiến phổ biến này – dù là không đúng – không hoàn toàn là suy tưởng vô căn cứ. Lý do vì có quá nhiều tâm trí non nớt nhạy cảm đã được đào luyện (hoặc đào luyện cách sai lầm) bởi những lời trách mắng, sĩ diện của các nữ tu hoặc giáo sĩ thành tâm thiện chí nhưng lại được hướng dẫn sai lạc và không cân bằng về tính dục. Từ đó phát sinh những đám mây mù lan rộng về việc Giáo hội Công giáo “khinh thị tính dục” mà phải chăng dường như đã bám vào tâm trí dân chúng một cách bền chặt như thế?

Chắc chắn rằng có nhiều điều phải bàn về những giải thích sai lầm về giáo huấn Giáo hội. Nhưng chúng ta đừng thọc gậy bánh xe vào Giáo hội bằng cách chấp nhận cũng có nhiều chuyện phải nói đối với những luận đề miệt thị tính dục mà thường hầu hết nằm trong các tác phẩm của nhiều tác giả trong lịch sử Kitô giáo.

Người có óc khách quan sẽ nhận rằng một sự nhập nhằng sâu kín về thân xác và các chức năng của nó, đặc biệt những chức năng về truyền sinh và tính dục, không phải là một hiện tượng giới hạn của Kitô giáo nhưng là hiện tượng của nhân loại phổ quát.[8] Cũng thế, các tác giả Kitô giáo, giống như các tác giả khác, không tránh khỏi những thất bại để đạt đến việc đánh giá đúng đắn đầy đủ cái thiện mỹ của tính dục. Tuy nhiên, trong sự thú nhận này, chúng ta cần phải biết phân biệt để đừng nhầm lẫn giữa ý kiến của Giáo hội và ý kiến của những người trong Giáo hội.

Đương đầu với các cuộc tấn công, giáo huấn chính thức của Giáo hội luôn giữ vững được sự tốt lành cố hữu về thân xác và tính dục. Giáo hội cho thấy rằng tất cả các ý thức hệ đối nghịch không gì khác hơn là lạc giáo. Thật đáng tiếc, mãi cho tới thế kỷ thứ hai mươi, các tuyên bố chính thức về vấn đề này về bản chất lại quá vắn tắt và có tính cách pháp lý. Nghĩa là những tuyên bố đó đã không để lại ấn tượng trên “cảm thức lịch sử” của nền văn hoá chúng ta so với một ít tác phẩm có ảnh hưởng rộng rãi hơn của các nhà tư tưởng Công giáo bị tác động mạnh bởi những trào lưu tư tưởng xa lạ với tâm thức của Giáo hội. Do đó, dù giáo huấn Giáo hội có những bước phát triển đáng kể về tính dục và hôn nhân trong thế kỷ vừa qua, ý kiến về Giáo hội “khinh thị tính dục” vẫn còn rơi rớt.

Nhìn vào chính giáo huấn Giáo hội, dường như sự giải thích lầm lẫn về sự quý trọng tương hợp với ơn gọi độc thân, cũng như sự giải thích lầm lẫn về giới luật luân lý nghiêm ngặt của Giáo hội, đều góp phần vào thái độ phổ biến này. Theo truyền thống, những ai nghe theo lời Đức Kitô và quyết giữ độc thân “vì Nước Trời” (Mt 19,12) được xem như đã chọn được con đường thánh thiện hay “cao vời” hơn. Mặc dù có phương cách thích hợp để hiểu điều này (chúng ta sẽ bàn đến ở chương 9), nhưng nó vẫn thường bị hiểu sai lạc để cho rằng những ai cưới vợ lấy chồng và ăn nằm với nhau thì đại loại là ít thánh thiện hơn, hoặc thậm chí là “xấu xa tội lỗi”.

Quan điểm này đi đến chỗ như vầy: nếu khiết tịnh thật tốt lành, thì tính dục phải thật là xấu xa. Nếu giữ mình xa lánh tính dục làm cho người ta nên thanh khiết và thánh thiện, thì sống với tính dục phải làm cho người ta ra nhơ nhớp và xấu xa.

Tuy nhiên không gì có thể vượt xa hơn ý hướng của Giáo hội đề cao ơn gọi độc thân. Giáo hội vẫn luôn tôn trọng ơn gọi này ở mức độ cao như thế chính là bởi vì Giáo hội tôn trọng cao độ điều đã được Thiên Chúa trao ban – biểu hiện tính dục có phái tính. Nếu tính dục là điều gì nhơ nhớp và xấu xa, thì việc dâng nó làm của lễ cho Thiên Chúa sẽ là một hành vi phạm thượng. Nhưng bởi vì tính dục là một trong những bảo vật quý giá nhất mà Thiên Chúa đã tặng ban cho loài người, nên việc đem nó dâng lại cho Thiên Chúa như của lễ là một trong những cách biểu lộ lòng biết ơn (eucharistia) đích thực nhất sánh với bảo vật quý giá ấy. Và thêm nữa là việc đón nhận tính dục từ tay Thiên Chúa và sống nó như là cách bày tỏ giao ước hôn nhân.

Giải thích sai giới luật luân lý nghiêm ngặt của Giáo hội cũng tương tự. Quan điểm này sẽ đi đến chỗ như thế này: nếu Giáo hội nói bạn không được làm điều này hay điều kia – đối với bất cứ điều gì mà người ta tỏ ý muốn làm – thì chắc Giáo hội phải nghĩ rằng tính dục là xấu, ngay cả khi Giáo hội miễn cưỡng chấp nhận ngoại lệ để “làm việc ấy” vì mục đích truyền sinh. Tin như thế (rằng Giáo hội dạy bảo bạn chỉ có thể quan hệ tính dục khi bạn muốn có con) là nguỵ biện. Chúng ta sẽ đề cập đến trong chương năm và sáu.

Giờ đây, chúng ta phải làm sáng rõ câu nói đơn giản: “Hãy hành xử cẩn thận” – hoặc ngay cả “Hãy hành xử cực kỳ cẩn thận” – thật không có chút gì đồng nghĩa với câu nói: “Điều này là xấu”. Thật vậy, những điều nào trong cuộc sống mà chúng ta cần phải thật cẩn trọng? Đó là những điều có giá trị cố hữu nhất. Chính bởi vì tính dục thật giá trị, thật quý giá trước mặt Đức Kitô và Giáo hội của Người, mà tính dục phải được hành xử một cách cực kỳ cẩn trọng.

Khi chúng ta mạo hiểm vào lãnh vực tính dục là chúng ta đang đứng trên vùng đất thánh. Chỉ những ai được chuẩn bị thích đáng mới có thể đảm nhận bí tích này.

Ở đây có một mầu nhiệm thánh khác trong Giáo hội cùng đi song song: Bí tích Thánh Thể. Giáo hội có nhiều huấn giới “nghiêm nhặt” chỉ bảo ai có thể và ai không thể lãnh nhận bí tích Thánh Thể, làm sao để đón nhận, và với tâm tình thiêng liêng như thế nào. Thật là buồn cười nếu kết luận rằng như thế là Giáo hội “khinh thị bí tích Thánh Thể”. Cũng thật buồn cười không kém khi cho rằng Giáo hội khinh thị tính dục bởi vì Giáo hội đã có những huấn giới nghiêm nhặt về nó.[9]

Về phương diện lịch sử có thể nói rằng, Thiên Chúa ban cho Giáo hội những điều mà Giáo hội cần vào những lúc Giáo hội có nhu cầu. Không phải chờ đến mãi cho tới thế kỷ hai mươi, với những chối bỏ phổ biến về tục lệ chung sống tính dục lâu bền, mà Giáo hội mới “cần” đào sâu tìm hiểu về tình yêu vợ chồng, tính dục, và hôn nhân đi xa hơn những tuyên bố vắn gọn trước đây. Vì thế, như đã nói trước đây, hơn hai phần ba những điều Giáo hội Công giáo đã từng chính thức nói về tính dục và hôn nhân đều xuất phát từ thời Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Phải chấp nhận rằng Giáo hội có khuynh hướng di chuyển thật chậm rãi. Nhưng một khi những cân nhắc sâu lắng của vị Giáo hoàng này được tan hoà vào trong tâm thức của Giáo hội, chắc chắn sẽ xua tan tức khắc mọi ý kiến cho rằng Giáo hội khinh thị tính dục.

-----
[8] Để minh chứng điều nhập nhằng này, hãy xem thử bạn biết có bao nhiêu từ lóng cho cái cùi chõ của bạn. Ngược lại, bạn biết có bao nhiêu từ lóng về cái phần thân thể dùng để phân biệt nam nữ? Điều đó làm bạn ngạc nhiên phải không?
[9] Rất có uy tín là Christopher Derrick và cuốn sách của ông Sex and Sacredness (Tính dục và sự thánh thiện) (San Francisco: Ignarius, 1982) mà nhiều tư tưởng sâu sắc được trình bày ở đây.