[ Back ] [ Home ] [ Up ]

       Công cuộc

 

 

GIÁO PHẬN NHATRANG

  Tổng hợp từ "Kỷ yếu Giáo Phận Nhatrang 300 năm
nhân ngày Đức Giám Mục Lamber de la Motte đến Nhatrang" năm 1971. TGM Nhatrang

  

Trong truyền thống Giáo Hội, khi thành lập một Giáo Phận, công tác huấn luyện Chủng sinh là một trong những việc ưu tiên và khẩn thiết nhất để phục vụ cho các nhu cầu mục vụ của Giáo Phận. Chủng Viện là con ngươi của Giáo Phận. Chính v́ thế, để có được như ngày hôm nay, Chủng Viện Giáo phận Nhatrang đă trải qua những bước đường có thăng trầm và vinh hoa. Xin ngược ḍng lịch sử để thấy gốc cội đă tôn tạo cho cây xanh rợp bóng hôm nay, và với tâm t́nh biết ơn, xin kính nhớ các vị đă đồng lao cộng khổ cho công việc đào tạo ơn gọi, những vị đă khuất cũng như các vị c̣n sống, công lao ấy không thể lăng quên được. Quả vậy, đào tạo một con người đă là một nghệ thuật, th́ đào tạo linh mục là cả một nghệ thuật của nghệ thuật.

 

HẠT MẦM

Trên đất Việt Nam không có Chủng Viện v́ t́nh h́nh cấm đạo nghiêm nhặt, sách vở không có, Giáo sư cũng không. Cha mẹ nào dâng con làm chủng sinh th́ coi như tử đạo. Chọn con đường làm Linh mục là chọn con đuờng nguy hiểm nhất : Phải bỏ nhà đi phương xa lâu ngày, đến lúc về như nạp ḿnh vào chỗ chết. Năm 1670, Cha Mahot, chính xứ Chợ Mới, đă lập tại Chợ Mới một Tiểu Chủng Viện (Đại Chủng Viện vẫn ở Thái Lan, rồi dời đến Ấn Độ và Pénang)

Năm 1703, thầy Matthêu măn trường ở Thái Lan về, được Đức Cha Pérez phong chức trong một cái hang trên núi tỉnh Phú Yên, rồi được sai đi làm việc tông đồ ở Quảng Ngăi.

TRỔ SINH : THỜI ĐỨC GIÁM MỤC MARCEL PIQUEL

Giáo Phận Nha Trang chỉ mới có các Cơ Sở Tiểu Chủng Viện nhằm đào tạo Chủng sinh theo chương tŕnh của cấp Trung Học.

TIỂU CHỦNG VIỆN SAO BIỂN

Chính biến 1945, địa phận Nha Trang c̣n thuộc địa phận Mẹ Qui Nhơn, chủng sinh các miền duyên hải đều ṭng học tại chủng viện Làng Sông và đa số các linh mục chịu chức từ năm1954 trở lên hiện đang làm việc tại Nha Trang đều xuất thân từ đó.

Sau 1945, v́ t́nh h́nh an ninh và quân sự, nên vùng Đèo Cả trở ra thuộc quyền Việt Minh, Đức Giám Mục Piquet đă cho các chủng sinh thuộc hai tỉnh Khánh Ḥa - Ninh Thuận nhập học tại Tấn Tài (Phan Rang). Trong tháng 9-1946 sĩ số chủng sinh là 27, 3 giáo sư, tạm gọi là tiểu chủng viện Dinh Thủy với hy vọng trở về nhập chung với chủng viện Làng Sông.

Chiến tranh cứ tiếp tục, đến phiên Dinh Thủy mất an ninh, Đầu tháng 3-1952 chủng viện Dinh Thủy lại dời về Nha Trang ở tại Ṭa Giám Mục hiện tại. Nhưng vào năm 1957, Nha Trang được tách rời ra làm một địa phận mới. Đức Cha Marce Piquet liền khởi công xây cất cơ sở Sao Biển và sau đây là những niên biểu chính:

Đặt viên đá đầu tiên ngày19 tháng 3 năm 1958.

Thu nhận chủng sinh đầu tiên ngày 15-9-58.

Công tác hoàn thành vào cuối năm1958. Và lần lượt các Linh mục sau đây được đề cử là Giám Đốc:

• Linh mục Joseph Clause: 1957-1959.

• Linh mục P. Jeanningros: 1959-1964.

• Linh mục Nguyễn Công Nghị: 1964-1966.

• Linh mục Hồ Ngọc Hạnh: 1966-1967.

• Linh mục Nguyễn Quang Sách: 1967 - 1970

• Linh mục Fr. Assisi Nguyễn Tôn Sùng 1970-1975

Con số chủng sinh năm 1957 là 55 em, đến niên khóa 1971-1972 là 224 em không kể 3 lớp chót thuộc chi nhánh học ở Đà Lạt.

CHỦNG VIỆN NHA TRANG TẠI ĐÀ LẠT 

Du khách từ Sài G̣n lên Đà Lạt, leo hết đèo Prenn, sau khi vượt ranh giới xứ Anh đào chừng năm sáu trăm thước, nếu đưa mắt nh́n về phía trái sẽ thấy cây thập giá màu trắng bên góc một cơ sở : Đó là Chủng Viện Nha Trang tại Đà Lạt.

Chủng viện được thành lập do nhu cầu và thời cuộc.

Niên khóa 1967-1968, v́ tiểu chủng viện Sao Biển thiếu giáo sư, Đức Cố Giám Mục Marcel Piquet đă tách 3 lớp đệ nhị cấp gởi đi học ngoài địa phận. Hai lớp nhất và nh́ tức (Première và seconde) đưọc gửi ra Huế, trú và học tại trường Thiên Hựu, dưới sự hướng dẫn của linh mục B. Nguyễn Công Phú, cùng với linh mục J.Larroque được bổ sung vào Ban Giáo Sư của trường lớp tráng niên (tức Terminale) lên Đà Lạt, nhờ hồng ân Linh Mục Viện Trưởng S. Nguyễn Văn Lập, trú tại Viện Đại Học, và theo học tại Lasan Adran. LM. P. Nguyễn Văn Bích phụ tránh và linh mục P. Nguyễn Viết Hiền vừa phụ tá vừa học đại học. Sau biến cố Mậu Thân, hai lớp nhất và nh́ không thể trở lại cố đô Huế điêu tàn, đă lên nhập với lớp tráng niên học tại Đà Lạt.

Sau đó, Đức Tân Giám Mục Phanxicô Xavie Nguyễn Văn Thuận, v́ nhu cầu đă thuyên chuyển một số linh mục trong địa phận. Linh mục Trần Sơn Bích được cử làm chánh xứ Giáo xứ Ba ng̣i. Lm. JB.Hoàng Kim Đạt lên Đà Lạt phụ tránh các chủng sinh, linh mục Nguyễn Viết Hiền vẫn phụ tá và học như trước. Niên khóa 1968-1969 được đánh dấu sự hiện diện cùng với ba lớp một lớp trưởng nhập, v́ thế số chủng sinh lên tới 56 người. Linh mục A. Đ́nh ḍng Phanxicô, cùng với Linh mục F. Tân phụ trách linh hướng các anh em chủng sinh. Ngoài ra ba Thầy Giáo Hoàng Học Viện cùng với Linh mục Tân đă gíup huấn luyện và thành lập tráng đoàn hướng đạo Trường Sơn cho Chủng Viện. Cũng trong niên khóa này, các cuộc hội thảo được thí nghiệm và t́m một đường lối cho Chủng Viện. Từ đó, Chủng viện thành nơi ăn ở cho các linh mục sinh viên.

Sau niên khóa 68-69, Lm. Nguyễn Viết Hiền, tốt nghiệp cử nhân đại học từ giă Chủng Viện đi chánh xứ Tầm Hưng, Lm. P. Phạm Tiến Hành lên phụ tránh linh hướng tam cá nguyệt trước khi đi Pháp, rồi nhường chỗ cho Lm. A. Nguyễn Thạch Ngọc làm linh hướng tại chỗ và Lm.Bùi Bằng Hiền (tức dịch giả Thanh Bằng) phụ trách phần linh hướng đặc biệt. Đầu niên khóa 69-70 các anh em trưởng nhập cũng từ giă Đà Lạt về Ṭa Giám Mục Nha Trang, dưới sự hướng dẫn của Lm. Lê Văn Phiên thành lập Văn Pḥng Thiên Triệu. Như thế trong niên khóa chỉ c̣n có ba lớp đệ nhị cấp với 51 chủng sinh.

Cũng trong niên khóa này Lm. Nguyễn Văn Lập từ chức viện trưởng và thể theo ư của ngài, Chủng viện cần di chuyển ra khỏi Viện Đại Học. Sau ít tháng ḍ hỏi, Đức Giám mục đă cho phép mua biệt thự và đất của ca sĩ Kim Vui, tọa lạc tại số 10 đường Nguyễn Tri Phương Đà Lạt.

Cuối tháng 7-70 khởi công xây cất chủng viện, nhưng không kịp thu nạp chủng sinh hai lớp nhất và nh́ tựu trường hồi trung tuần tháng 8. Do đó, hai lớp đă được gởi tạm ở biệt thự Thánh Tâm. Tới trung tuần tháng 9-70 th́ việc xây cất tạm chỉ để dung nạp tất cả ba lớp chủng sinh (52), trong khi vẫn tiếp tục kiến thiết. Năm 1972, việc xây cất tạm xong, tuy c̣n nhiều việc phải làm, nhưng xét chung các chủng sinh cũng có một cơ sở khang trang, và đầy đủ tiện nghi để sinh hoạt. Ban Giám Đốc không thay đổi. phụ giúp với cha linh hướng thay v́ cha Bùi Bằng Hiền có cha G. Vũ Đinh Tân giải tội bất thường.

Sau niên khóa 71-72 số chủng sinh là 55. Lm. Hoàng Kim Đạt làm giám đốc, Lm. Nguyễn Thạch Ngọc linh hướng, Linh mục Paul Hồ - giám đốc học viện Phanxicô tại Đà Lạt phụ trách phần linh hướng đặc biệt và Linh mục Vũ Đ́nh Tân phần linh hướng bất thường. Hai d́ phước MTG Dinh Thủy phụ trách công việc nhà bếp. Ngoài ra c̣n hai Linh mục Jean Mais và Jos Larroque được bổ sung vào Ban Giáo Viên Lasan Adran.

Tuy chưa được 5 tuổi đời, Chủng viện đă gặp hai cái tang đau đớn: anh Nguyễn Xuân Lương bị hạ sát trong biến cố Mậu Thân tại Huế, và anh S. Phan Đ́nh Ḥa gặp tai nạn trên đèo Ngoạn Mục (13-6-70 và chết tại Qui Nhơn ngày 23-6-70).

Chủng viện nằm trong một khung cảnh hữu t́nh. Sự hiện diện của cây thập giá trắng của Chủng Viện dọc đường Đà Lạt- Sài G̣n đă đem lại một cái ǵ mới mẻ và an b́nh cho một khu phố trong thời buổi bất an ninh. Các chủng sinh dă chia sẻ đời sống giữa đời và đạo. Phần lớn thời gian ban ngày, các Chủng sinh ḥa ḿnh với các học sinh tại Lasan Adran. Tuy việc học của họ có nhiều gian nan nhưng chu đáo và tận tâm, và tuy bị chi phối bởi nhiều quyến rũ, nhưng nếu biết lợi dụng thời cuộc, các chủng sinh gặt hái được nhiều kinh nghiệm để biết sống và thông cảm với mọi thành phần. Thật vậy, đối thoại với mọi người, biết lắng nghe, biết cởi mở, bác ái, nhất là khi họ t́m hiểu các trường hợp cụ thể của tha nhân là con đường mục vụ mà Đức Kitô đă dạy các môn đệ Ngài (Sắc lệnh về đào tạo linh mục, số 19).

 

CHỦNG VIỆN TINH HOA

Năm 1971 cùng với dự án chia Nhatrang thành hai Địa phận, trong đó Phan Thiết B́nh tuy làm một. Đức Giám Mục F.X Nguyễn văn Thuận nghĩ đến ngay chương tŕnh đào tạo các tinh hoa Công giáo cho địa phận tương lai. Sau nhiều đề nghị như lập một thứ Chủng Viện lưu động mà chủng sinh sẽ học ở trường ngoài, rồi thỉnh thoảng tụ tập lại để "tu với nhau" trong 1,2 ngày không được các linh mục Phan thiết và B́nh Tuy đồng ư. Đức Giám Mục trở lại chương tŕnh cổ điển lập một chủng viện có cơ sở, có giám đốc, có giáo sư. Trường Trung học Tinh hoa được chọn làm cơ sở và Cha Phạm Tiến Hành được chọn làm giám đốc.

Niên học 1971-1972 Tinh Hoa có hơn 60 Chủng Sinh lớp VI. Chiến tranh dai dẳng Chủng viện lại không nằm trên trục giao thông nên vấn đề đào tạo gặp nhiều khó khăn. Tuy thế, Tinh Hoa có một đặc tính khó thấy nơi các Chủng Viện khác : Tinh Hoa thuộc Họ Hàm Tân, một họ mới, nên sứ điệp mục vụ được gửi đến như người chăn chiên đến với đoàn chiên.

 

CHỦNG VIỆN TRUYỀN GIÁO LÂM BÍCH

Trong trang sử địa phận Nha Trang, chủng viện truyền giáo là con đường mới mẻ nhưng rất hiệu quả.

Tiền thân của Chủng Viện Truyền giáo là tập hồ sơ của Đức Giám Mục và của các Cơ Quan công quyền đề là Trung Tâm Huấn Luyện Thầy Giảng. Lớp người tu này ngày nay đang ở trong các đại học hoặc sống giữa ḍng đời.

Chặng biến h́nh thứ hai chính là lớp tu muộn, cộng với các lớp lớn của Tiểu Chủng Viện Nha Trang trong khuôn viên Đại Học Đà Lạt, dưới quyền điều khiển của Linh mục Giám Đốc Hoàng Kim Đạt. Lớp tu muộn cũng giống các Đại chủng sinh, ngoại trừ học chương tŕnh Việt.

Mùa hè 1969, Đức Giám Mục cho mở Văn Pḥng Thiên Triệu trong khuôn viên Ṭa Giám Mục. Các chủng sinh tu muộn được dời về đây. Với sự hướng dẫn của chính Đức Giám Mục, các chủng sinh được huấn luyện do linh mục Lê Văn Phiên, Giám Đốc Văn Pḥng Thiên Triệu. Tính tới đầu năm 1970, sỉ số lên đến 24 người. Lúc này tổ chức mang một tên đầy màu sắc dụ ngôn phúc âm: "Vườn Nho Mới" Tŕnh độ học vấn có hai cấp bậc: tú tài I và tú tài II.

Cuối niên khóa này, Lm. Lê Văn Phiên lên đường đi mục vụ giáo xứ. 6/24 chủng sinh tu muộn được gởi đi quân trường Thủ Đức.

Ngày13-8-1970, Lm. Giuse Nguyễn Thế Thoại bước vào pḥng Lm. Lê Văn Phiên để nhận từng xấp thơ của người trẻ muôn phương. Có người 30, 40 tuổi, đủ mọi loại tŕnh độ. Lm Tân giám đốc nhận 64 người, tŕnh độ từ lớp 11 tới 14 (nghĩa là có mấy năm đại học).

Chính từ niên khóa 70-71 này, tổ chức mang tên Chủng Viện Truyền Giáo. Đức Giám Mục đồng ư với Lm. Giám đốc đ̣i hỏi người chủng sinh vào đây nhằm mục đích truyền giáo. Do đó, họ phải có một tŕnh độ học vấn và tâm đức cùng nghề nghiệp thích hợp. V́ thế, sau khi hoàn thành tú tài toàn phần, người chủng sinh c̣n được ở lại Chủng Viện hai niên khóa nữa để trau dồi thêm sinh ngữ và nhân bản, đồng thời theo học hàm thụ chương tŕnh đại học văn khoa, triết, văn chương, nhân văn hoặc luật khoa của Đại Học Sài G̣n. Trong 1 hoặc 2 năm đi truyền giáo tiếp theo đó cũng được khuyến khích thi thêm các chứng chỉ đại học. Hy vọng khi người chủng sinh vào Đại Chủng Viện đă có một nghề và một chứng chỉ cử nhân. Trong những năm tháng c̣n trong Chủng Viện Truyền Giáo, người tu sinh cũng được khuyến khích t́m hiểu các phong trào trẻ như Hướng Đạo, Hùng Dũng, Thiếu Nhi Thánh Thể, Đạo Binh Đức Mẹ, Nghĩa Sinh.

Niên khóa 1971-1972 Chủng Viện Truyền Giáo đă có lớp người đi gieo đầu tiên gồm 18 thầy giảng, vào cánh đồng truyền giáo của các giáo hạt trong địa phận.

Cũng đầu niên khóa này, Chủng Viện Truyền Giáo gởi được 3 thầy vào Đại Chủng Viện: 1 thuộc địa phận nhà, 1 thuộc Đà Nẵng và 1 thuộc Cần Thơ.

Sĩ số chính thức của Chủng Viện Truyền Giáo năm khóa là 120, sau lúc đó c̣n 103 chủng sinh gồm năm lớp 10,11, 12, 13, 14.

Một trong những linh mục trẻ trung, linh hoạt và nhiệt thành của địa phận cũng được mời về chủng viện: Linh mục Giuse Nguyễn Quang Thạnh, với chức vụ giám học Ngoài ra, ngài c̣n kiêm giúp họ đạo Fatima, thí điểm truyền giáo của giáo hạt Khánh Ḥa.

Với đà tiến trong quá tŕnh hy vọng Chủng Viện Truyền Giáo đă đáp ứng phần nào nhu cầu của Giáo Hội trong những năm đang tới. Nhưng lúc đó, Chủng Viện Truyền Giáo c̣n thiếu thốn rất nhiều: cơ sở, tiện nghi văn hóa, tu đức. Cả những nhu cầu của cuộc sống hàng ngày cũng c̣n rất eo hẹp và hạn chế.

Niên khóa 1972-1973 Chủng Viện Truyền Giáo dự nhận thêm 60 chủng sinh vào các lớp 10B, 11B, 12B, 13 và 14. Ứng viên phải có học lực trên trung b́nh, hạnh kiểm và sức khỏe tốt, tuổi từ 14-16 vào lớp 10, 15-17 vào lớp 11, 16-18 vào lớp 12, 17-19 vào lớp 13, vào lớp 14 phải có tú tài và Latinh.

 

CHƯƠNG TR̀NH ĐÀO TẠO CHỦNG SINH SAU NĂM 1975

Sau năm 1975, các chủng sinh của địa phận được gửi đi học các nơi trở về trong một hoàn cảnh hết sức rối ren. Một mặt Nhà Nuớc mới giải phóng buộc các chủng sinh đăng kư hộ khẩu tại nơi gia đ́nh ḿnh sinh sống, nên phần lớn các chủng sinh phải trở về gia đ́nh. Mặt khác, Nhà Nuớc quốc hữu hóa các trường học và các cơ sở Giáo dục nên việc học không thể tiếp tục. Trước t́nh h́nh đó, Giáo phâﮠđành phân mỏng các chủng sinh : theo ba địa điểm : Trung Tâm Tấn Tài , Trung Tâm Ḥa Yên và Trung tâm Nhatrang (Tiểu Chủng Viện Sao Biển - Thanh Hải và Lâm Bích Thái Nguyên). Công việc học tập bị đ́nh trệ thay vào đó các chủng sinh phải gia nhập cuộc sống lao động bằng chính sức lực của ḿnh để nuôi sống bản thân.

Năm 1979 Nhà nước lấy cơ sở Sao Biển làm trường Trung Học Nghệ Thuật 2 nên một số Chủng sinh c̣n lại và Cha Giám đốc phải dời về Giáo xứ Hà Dừa là nơi Linh mục P Nguyễn văn Nho được cử làm Linh mục quản xứ, Chủng Viện Lâm Bích 32 Thái Nguyên cũng được Nhà nứơc trưng dụng làm Cung Văn Hóa Thiếu nhi nên các chủng sinh phải dời về Ṭa Giám mục.

Các chủng sinh phân tán khắp nơi, Môt số ra Hải Ngoại tiếp tục con đường tu tŕ và làm nên những kỳ tích ở xứ người. Một số trở về gia đ́nh cũng vẫn kiên tŕ chờ đợi một ngày nào đó chủng viện hoạt động trở lại. Và để duy tŕ ơn gọi, không ít các Chủng sinh phải lên đường tham gia nghĩa vụ quân sự, trong các quân trường và cả chiến cuộc đang bùng nổ ở Biên giới Tây Nam. Một phần v́ kiếp sống sinh nhai trở về lập gia đ́nh đóng góp hữu hiệu cho các sinh hoạt giáo xứ. Chúng ta không cùng một chiến hào nhưng vẫn chung một trận tuyến.

Chặng đường gian nan kéo dài trong những tháng năm sau đó và công việc đào tạo, huấn huyện phải dừng chân tại chỗ. Trước những khó khăn trăm bề, thao thức đào tạo và huấn luyện chủng sinh vẫn luôn âm ỉ trong ḷng Đức Giám Mục Giáo phận. Bởi thế, một mặt Ngài chủ trương huấn luyện tại chỗ theo từng nhóm nhỏ, một mặt Ngài kiên nhẫn và bền bỉ tŕnh bày nguyện vọng thiết thực với Nhà Nước mong sao có được một nơi cho việc huấn luyện các linh mục. Sự đối thọai miệt mài đă được Thiên Chúa nhận lời, tháng 6 năm 1980 Ṭa Giám Mục Nha Trang nhận được Thông tư của Thủ Tướng Chính Phủ cho phép mở 6 Đại Chủng Viện trên toàn quốc gồm : Hà Nội, Vinh-Thanh, Huế, Nha Trang, Sài g̣n và Cần Thơ. Thế nhưng măi đến 10 năm sau, khi các Đại Chủng Viện : Hà Nội, Vinh-Thanh, Sài g̣n, Cần Thơ đă được mở lại và chiêu sinh theo quy định, Đại Chủng Viện của Giáo phận Nha Trang mới được chính thức hoạt động trở lại theo Văn Bản số 1624/NC ngày 30 tháng 5 năm 1990 và Công văn số 228/TGCP ngày 22 tháng 7 năm 1991 của Ban Tôn Giáo Chính Phủ cho phép xây dựng cơ sở Đại Chủng Viện tại Nha Trang, Đức Giám Mục Phaolô Nguyễn Văn Ḥa đă cố gắng hết sức lo cho công việc mở Đại Chủng Viện Sao Biển tại Nhatrang.

Vấn đề cơ sở lại là một thử thách, v́ sau nhiều năm, cơ sở vật chất của Tiểu Chủng viện Sao Biển tại Thanh Hải đă xuống cấp trầm trọng, nhưng cái khó khăn thực sự là làm sao giải toả được cả hàng trăm hộ dân cư đă chiếm cứ trong khuôn viên của Chủng viện cũ. Cuối cùng, v́ nhu cầu mục vụ cấp bách và cần thiết phải đào tạo các mục tử cho ba Giáo Phận : Nha Trang, Qui Nhơn và Buôn mathuột, Đức Giám Mục Phaolô Nguyễn Văn Ḥa đă chấp nhận giải pháp tiếp thu khu vực trường Lê Thanh Liêm - B́nh Tân để làm cơ sở mới. Ngày 4 tháng 12 năm 1991 UBND Tỉnh Khánh Ḥa chấp thuận bằng Văn Bản số 1108 QĐ/UB cho phép mở Đại Chủng Viện Sao Biển.